برگردان به زبان ساده
سنگ راهم میخورد حرصی که دارد احتشام
روز اول طعمه از جزو نگین کردهست نام
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که فردی که در آغاز زندگی یا در شروع یک کار، با آراستگی و زیبایی به استقبال چالشها میرود، در عین حال که ممکن است در مسیر با مشکلات و موانع (مانند سنگ) روبهرو شود، اما اراده و اشتیاق او باعث میشود که با تمام قدرت ادامه دهد و به هدفش برسد.
خانه روشن کردهای هشدار ای مغرور جاه
آنقدر فرصت ندارد آفتاب روی بام
هوش مصنوعی: در اینجا به کسی گفته میشود که با غرور و تکبر زندگی میکند، ممکن است خیلی زود فرصت را از دست بدهد. حتی اگر در حال حاضر از زندگی خود لذت میبرد و همه چیز به نظر خوب میرسد، ولی زمان به سرعت میگذرد و نمیتوان همیشه در این حال باقی ماند. به نوعی به او هشدار داده میشود که قدر لحظات را بداند و به زودی ممکن است تغییراتی پیش بیاید.
پختگی نتوان به دست آورد بیسعی فنا
غیر خاکستر خیال شعله هم خام است خام
هوش مصنوعی: برای دستیابی به بلوغ و پختگی، باید تلاشی جدی انجام داد. حتی فکرهای بزرگ و شعلههای آتشین نیز بدون تلاش، ناپخته و خام باقی میمانند. تنها خاکستر گذشته و خیالها نمیتواند به کمال برساند.
تا سخن باقی بود درد است صهبایکمال
نیست غیر از خامشی چون صاف میگردد کلام
هوش مصنوعی: تا زمانی که صحبت و سخن وجود دارد، درد و رنج نیز ادامه دارد. وقتی که به کمال و آرامش میرسیم، جز سکوت چیز دیگری وجود ندارد. کلام وقتی که صاف و زلال میشود، دیگر دردی روا ندارد.
نامداران زخمی خمیازهٔ جمعیتند
سخت محروم است ناسور نگین از التیام
هوش مصنوعی: افرادی که در جامعه مشهور و برجستهاند، به نوعی شبیه به زخمی هستند که با خمیازههای جمعیت خود را نشان میدهند. در این میان، زخمهای عمیق و ماندگار آنها به سختی بهبود مییابد.
ذلتی در پردهٔ امید هرکس مُضمر است
کاسهٔ دریوزهٔ صیاد دارد چشم دام
هوش مصنوعی: هر کسی در دل خود امیدهایی پنهان دارد، اما در عین حال، در تلهٔ آرزوها و وابستگیها گرفتار است. مانند صید که چشم به دام دارد و از خود بیخبر است.
بیخبر فال تماشا میزنی هشیار باش
شمع را واکردن چشم است داغ انتقام
هوش مصنوعی: بیخبر از اینکه داری چه کار میکنی، به تماشای بخت خود نشستهای. هوشیار باش! باز کردن شمع، یعنی گشوده شدن چشم به حقیقت، نشانهای از عذاب و احساس انتقام است.
به که ما و من به گوش خامشی ریزد کسی
ورنه تا مژگان زدن افسانه میگردد تمام
هوش مصنوعی: بهتر است که ما و تو به سکوت گوش بسپاریم، زیرا اگر کسی بخواهد صحبت کند، در غیر این صورت افسانهها و قصهها میتوانند به فراموشی سپرده شوند.
طبع در نایابی مطلب سراپا شکوه است
تا بود از می تهی لبریز فریادست جام
هوش مصنوعی: طبیعت انسان در جستجوی چیزهایی است که کمیاب و نادر هستند، و تا زمانی که از نعمت عشق و خوشی بیبهره باشد، سرشار از غم و شکایت است.
بر نیاید شبهه در ملک یقین از انقلاب
روز روشن سایه را با شخص نتوان یافت رام
هوش مصنوعی: در روز روشن، نمیتوان سایه را با شخصی که در حال حرکت است، مقایسه کرد. این جمله نشان میدهد که در مسائل واضح و ثابت، هیچ شک و تردیدی وجود ندارد.
فکر استعداد خود کن فیض حرفی بیش نیست
صبح بهر عالمی صبح است و بهر شام، شام
هوش مصنوعی: به تواناییهای خود دقت کن، زیرا تنها گفتار و ادعاها نمیتوانند ارزشی واقعی داشته باشند. برای تمام جهانیان، صبح نشانههای جدیدی است و شب نیز برای آنها شب است.
همت آزاد را بیدل ره و منزل یکیست
نغمه را در جادههای تار میباشد مقام
هوش مصنوعی: عزم و ارادهی آزاد، راه و مقصد را یکسان میسازد. در مسیرهای تاریک، آواز و نغمهی حیات وجود دارد.
