برگردان به زبان ساده
مکش دردسر شهرت میفکن بر نگین زورش
برای نام اگر جان می‌کنی مگذار در گورش
هوش مصنوعی: از دردسر شهرت دوری کن و برای نام و آوازه‌ات خود را در درد و رنج نینداز. اگر جانت را برای چیزی فدا می‌کنی، نگذار که در نهایت به فراموشی سپرده شوی.
تلاش منصب عزت ندارد حاصلی دیگر
همین رنج خمیدن می‌کند بر دوش مزدورش
هوش مصنوعی: سعی و کوشش برای دستیابی به مقام و جایگاه عالی، نتیجه‌ای جز رنج و سختی ندارد و تنها فشار و دشواری را بر دوش انسان می‌آورد.
خیالات دماغ جاه تا محشر جنون دارد
بپرس از موی چینی تا چه در سر داشت فغفورش
هوش مصنوعی: تصورات و افکار ذهنی نابخردان تا زمان قیامت دیوانه‌وار و عجیب هستند. اگر از شخصی با موی چینی بپرسی، او به تو خواهد گفت که چه چیزهایی در ذهنش می‌گذرد.
محالست این که کام تشنهٔ دیدار تر گردد
ز موسی جمع‌کن دل آتش افتاده‌ست در طورش
هوش مصنوعی: دیدار محبوب مانند آب برای تشنگان ضروری است و هیچ‌چیز نمی‌تواند عطش آن‌ها را بیشتر از این افزایش دهد. در دل‌های سوخته و مشتاق، آتش longing و اشتیاق وجود دارد که عشق، همانند پیغام‌های الهی، می‌تواند جان را روشن کند.
به ذوق امتحان ملک سلیمان گر زنی بر هم
نیابی سرمه‌واری تا کشی در دیدهٔ مورش
هوش مصنوعی: اگر بخواهی قدرت و زیبایی سلیمان را امتحان کنی، هرگز نمی‌توانی از درون چشمان یک مور، سرمه‌واری (ماده‌ای زیبا و قیمتی) را پیدا کنی.
همه زین قاف حیرت صید عنقا می‌کنیم اما
هنوز از بی‌نیازی بیضه نشکسته‌ست عصفورش
هوش مصنوعی: ما همه در این دریای شگفتی به دنبال شکار پرنده‌ای نادر و افسانه‌ای هستیم، اما هنوز از تنهایی و نیاز خود آزاد نشده‌ایم و در دل‌مان احساس کمال نکرده‌ایم.
به عبرت عمرها سیر خرابات هوس کردم
جنون می‌خندد از خمیازه بر مستان مغرورش
هوش مصنوعی: به خاطر تجربه زندگی و مرور خاطرات، به دنیای خوشگذرانی و می‌خوری علاقه‌مند شدم. این در حالی است که جنون، با نگاهی طعنه‌آمیز به مستی و سرمستی آن افرادی که مغرور شده‌اند، لبخند می‌زند.
به اظهار یقین رنج تکلف می‌کشد زاهد
ازین غافل که انگشت شهادت می‌کند کورش
هوش مصنوعی: زاهد در تلاش است تا از روی یقین و اطمینان، خود را به زحمت بیندازد، در حالی که غافل است که این تلاش و جهد او در واقع مانند شاهدی است که بر ناتوانی خود دلالت می‌کند.
سراغ‌گرد تحقیقی نمی‌باشد درین وادی
سیاهی می‌کند خورشید هم من دیدم از دورش
هوش مصنوعی: در اینجا به این مساله اشاره شده که در این محیط تاریک، آفتاب نیز نمی‌تواند نوری بیاورد. همچنین، در اینجا کنایه‌ای از عدم وجود امید و روشنایی در این مکان وجود دارد. فردی به دوردست‌ها می‌نگرد و احساس می‌کند که حتی روشنایی نیز از او فاصله گرفته است.
نمی‌دانم چه ساغر دارد این دوران خودرایی
که در هر سر خمستان دگر می‌جوشد از شورش
هوش مصنوعی: نمی‌دانم چه شرابی این دوران خودخواهی دارد که در هر نقطه از خمستان به شکلی دیگر و پرشور در حال جوشیدن است.
گزند ذاتی از بنیاد ظالم‌کم نمی‌گردد
به موم از پردهٔ زنبور نتوان برد ناسورش
هوش مصنوعی: آسیب و ضرر ذاتی که از پایه به ظلم و ستم می‌آید، هرگز با موم نرم نمی‌شود و نمی‌توان از پشت پردهٔ زنبور، نیش آن را برداشت.
به این شوری‌که مجنون خیال ما به سر دارد
مبادا صبح محشر با نفس سازند محشورش
هوش مصنوعی: با این حالتی که مجنون در خیال ما دارد، نکند در روز قیامت نفس او را فریب دهد و با او یکدل شود.
به یاد صبح پیری‌کم‌کم از خود بایدم رفتن
ز آه سرد محمل بسته‌ام بر بوی‌کافورش
هوش مصنوعی: درد قدیمی را باید فراموش کنم و از زندگی گذشته خود وداع بکنم. غم و حسرت در دل دارم و این بار سنگین احساسات را با خود می‌کشم.
فلک هنگامهٔ تمثال زشتیهای ما دارد
ز خودبینی است‌گر آیینهٔ ما نیست منظورش
هوش مصنوعی: آسمان به خاطر زشتیهای ما در حال تماشا است و این ناشی از خودبینی ماست، اگر آیینه ما را نشان نمی‌دهد، منظورش چیز دیگری است.
انالعشقی است سیر آهنگ تارتردماغیها
تو خواهی نغمهٔ فرعون‌گیر و خواه منصورش
هوش مصنوعی: عشق، پیوسته در حال حرکت و تأثیرگذاری بر احساسات و افکار است. تو می‌توانی صدای جذاب و فریفتنی را تجربه کنی، چه برای فرعون باشد و چه برای کسی که بر او تأثیر می‌گذاری.
دگر مژگان‌گشودی منکر اعمی مشو بیدل
که معنی‌هاست روشن چون نقط از چشم بی‌نورش
هوش مصنوعی: نگاه کن که چشمان تو می‌تواند درک روشنی داشته باشد، پس در ناامیدی فرو نرو. معناها مانند نقطه‌های نور هستند که در تاریکی قابل مشاهده نیستند.
