برگردان به زبان ساده
بیتأمل در دم پیری مده بیرون نفس
از کتاب صبح مگذر سرسری همچون نفس
هوش مصنوعی: بدون فکر و تأمل از لحظه پیری خارج نشو، و بدون دقت مانند نفس کشیدن، از صبح عبور نکن.
جسم خاکی دستگاه معنی پرواز توست
راست کن چندی درین خم همچو افلاطون نفس
هوش مصنوعی: بدن مادی تو وسیلهای برای پرواز روح توست، پس مدت کوتاهی در این حالت مانند افلاطون اندیشه کن و به جا نیاور.
گر نیاید باورت از حیرت آیینه پرس
صبح ما را نیست شام ناامیدی چون نفس
هوش مصنوعی: اگر به واقعیتهای زندگی اعتقاد نداری، از آیینهای که حیرتانگیز است بپرس؛ صبح ما، نشانهای از امید است و شب ما، نشانهای از ناامیدی است، مانند نفس کشیدن.
ای حباب از آبروی زندگی غافل مباش
چون گهر دزدیدنی دارد در این جیحون نفس
هوش مصنوعی: ای حباب، از ارزش و زیبایی زندگی غافل نشو، زیرا در این دنیای بزرگ، نکات و داشتههای ارزشمندی وجود دارد که ممکن است به راحتی از دست برود.
گردبادست اینکه دارد جلوه در دشت جنون
یا ز تنگی میتپد در سینهٔ مجنون نفس؟
هوش مصنوعی: این جمله به تصویر کشیدن حالتی است که در آن فردی دچار هیجان و اضطراب است. او همچون گردبادی در دشت جنون میچرخد و یا از شدت هیجان، نفسش در سینهاش به تنگی میافتد. این احساسات نشاندهنده یک درگیری عاطفی و درونی عمیق است که ممکن است به خاطر عشق یا جنون ناشی از آن باشد.
بسکه زین بزم کدورت در فشار کلفتم
غنچهوارم برنمیآید ز موج خون نفس
هوش مصنوعی: به خاطر فشاری که از کدورتهای این محفل بر من آمده، مانند غنچهای هستم که از شدت هیجان و فشار، توانایی باز شدن ندارم و نفس کشیدنم تحتفشار است.
آه از شام جوانی صبح پیری ریختند
آنچه میزد بال عشرت میزند اکنون نفس
هوش مصنوعی: آه از روزهای شاد جوانی که به سرعت گذشتند و اکنون در صبح پیری آرامش و لذتهای آن دوران دیگر وجود ندارد. حالا نفس کشیدن نیز بار سنگینی دارد و شادابی گذشته جای خود را به اندوه و حسرت داده است.
شعلهای دارد چراغ زندگی کز وحشتش
در درون دل تمنا میتپد بیرون نفس
هوش مصنوعی: چراغ زندگی شعلهای دارد که از ترس، در درون دل آرزو میتپد و نفس میکشد.
فیضها میباید از حرف بزرگان گل کند
صبح روشن میشود تا میزند گردون نفس
هوش مصنوعی: سخنان و آموزههای بزرگانی که در زندگی با فضل و حکمت هستند، میتواند به مانند گلی در صبح روشن شکوفا شود و این تغییرات در زندگی انسانها را به وجود آورد. وقتی که بحبوحهی زندگی آرام میگیرد و آفتاب تازه میتابد، نفسهای زندگی تازهای جاری میشود.
خامشی دارد به ذوق عافیت تقلید مرگ
تا به کی بندد کسی بیدل به این مضمون نفس
هوش مصنوعی: سکوتی وجود دارد که به خاطر راحتی ناشی از بیخیالی شبیه به مرگ است و نمیدانم تا چه زمانی کسی میتواند به این حس مرگبار و بیعملی ادامه دهد.