برگردان به زبان ساده
امروز ناقصان به کمالی رسیدهاند
کز خودسری به حرف سلف خط کشیدهاند
هوش مصنوعی: امروز افرادی که دارای نقصهایی بودند، به مرحلهای از کمال دست یافتهاند که از خودرایی خود دست کشیده و به سخنان پیشینیان احترام گذاشتهاند.
انکار کاملان همه را نقل مجلس است
ناکس گمان برد که به معنی رسیدهاند
هوش مصنوعی: افراد کامل و اهل معرفت، هیچ کس را تحمل نمیکنند و از نادانان انتظار میرود که گمان نکنند که به مقام و دانش بالایی دست یافتهاند.
این امت مسیلمه ز افسون یک دو لفظ
در عرصهٔ شکست نبوت دویدهاند
هوش مصنوعی: این گروه، مانند مسیلمه که با یک یا دو کلمه فریبنده، در عرصه شکست نبوت تلاش کردهاند، به دنبال نیرنگ هستند.
از صنعت محاوره لولیان فارس
هندوستانیان تمغل خزیدهاند
هوش مصنوعی: از هنر گفتگو و گفتوگوهای مردمان فارس در هند، آنها بهرهمند شدهاند.
سحر است روستایی و، انگار شهریان
جولاه چند، رشته به گردون تنیدهاند
هوش مصنوعی: صبح است و در روستا، به نظر میرسد که عدهای از شهرنشینان، به مانند بافندگانی ماهر، رشتههایی به آسمان بافتهاند.
از حرفشان تری نتراود چه ممکن است
دونفطرتان سفال نو آبدیدهاند
هوش مصنوعی: از کلام آنها نمیتوان به خوبی انتظار داشت، زیرا چگونه ممکن است افرادی با روحیات پایین، ظرفهایی جدید و با کیفیت و آبخورده بسازند؟
بیحاصلی ز صحبتشان خاک میخورد
چون بید اگر به هم ز تواضع خمیدهاند
هوش مصنوعی: دوستیهای بیفایده باعث میشود که انسان به مانند بید در خاک بماند و حتی اگر در ظاهر با تواضع خمیده شده باشند، در واقع چیز خاصی عایدشان نمیشود.
هرجا رسیدهاند به ترکیب اتفاق
چون زخمهای کهنه نداوت چکیدهاند
هوش مصنوعی: هرجا که به هم پیوستهاند و با هم ترکیب شدهاند، مانند زخمهای کهنهای که به تدریج درد و خونریزی خود را نشان میدهند.
هرگاه وارسی به عروج دماغشان
در زیر پا چو آبله بر خویش چیدهاند
هوش مصنوعی: هر بار که به چهرههایشان نگاه میکنم، انگار زیر پایشان مانند یک آبله، نشانههایی از زخم و درد را مشاهده میکنم که خودشان ایجاد کردهاند.
پیران این گروه به حکم وداع شرم
بیشبنم عرق همه صبح دمیدهاند
هوش مصنوعی: این چه وضعیتی است که سنوسالداران این جمع، به رغم جدایی، شرم و خجالت را کنار گذاشتهاند و همه در آغاز صبح، عرق و تلاش خود را صرف کردهاند؟
پاس ادب مجو ز جوانان که یک قلم
از تحت و فوق چشم و دیرها دریدهاند
هوش مصنوعی: احترام را از جوانان طلب نکن، زیرا آنها با یک قلم، همه آداب و رفتارهای گذشته و قدیم را شکستهاند.
گویا عففتراش و خموشان تپش تلاش
خرد و بزرگ یک سگ عقرب گزیدهاند
هوش مصنوعی: به نظر میرسد که عفت تو مثل تپشهای آرام و خموش، نتیجه تلاش و کوشش خردمندانه است و بزرگتر از این، گویی که مانند سگی هستی که نیش عقرب او را گزیده است.
انصاف آب میخورد از چشمهسار فهم
خرکرهها کرند و سخن کم شنیدهاند
هوش مصنوعی: عدالت و انصاف از چشمهای زلال نشات میگیرد، اما افرادی که دانش و آگاهی کافی ندارند، معمولاً درک درستی از مسائل ندارند و صحبتهای اندکی را میفهمند.
در خبث معنیی که تنزه دلیل اوست
لب باز کردهاند به حدی که ریدهاند
هوش مصنوعی: افرادی که به بیحرمتی به حقیقت میپردازند، به قدری از واقعیت دور شدهاند که حتی در بیان خود از زشتی و ناپاکی عبور کرده و به سطحی از بیاعتباری رسیدهاند.
بیدل در این مکان ز ادب دم زدن خطاست
شرمی که لولیان همه تنبک خریدهاند
هوش مصنوعی: در اینجا صحبت از این است که در این مکان، ابراز ادب و معصومیت نادرست است. زیرا افرادی که ظاهراً بیخیال و بازیگوش هستند، همه به نوعی مشغول خوشگذرانی و تفریحاند.
