برگردان به زبان ساده
نشئهٔ یأسم غم خمار ندارد
دامن افشاندهام غبار ندارد
هوش مصنوعی: در حالت شادی و سرور ناشی از نوشیدن شراب، احساس غم و اندوه جایی ندارد و من در این حال، دامن خود را از غبار ناراحتی پاک کردهام.
نیستحوادث شکست پایهٔ عجزم
آبله از خاکمال عار ندارد
هوش مصنوعی: حوادث نمیتوانند پایههای ضعف و ناتوانی مرا بشکنند؛ حتی اگر به مشکلات و نقصهای من اشاره کنند، این موضوع برای من عیب و ننگی ندارد.
شبنم طاقت فروش گلشن اشکم
آب در آیینهام قرار ندارد
هوش مصنوعی: شبنم زیبای گلستان نمیتواند تحمل کند، زیرا اشکهایم در آیینهام آرامش ندارند.
پیش که نالم ز دور باش تحیر
جلوه در آغوش و دیده بار ندارد
هوش مصنوعی: در برابر کسی که غم و دوری را بر من فاش میکند، نمیتوانم صدای نالهام را بلند کنم. جلوهای که در آغوشش هست، چنان دیدهام را پر از اشک کرده که دیگر تحمل ندارم.
عبرت و سیر سواد نسخهٔ هستی
نقش دگر لوح این مزار ندارد
هوش مصنوعی: زندگی و درس عبرت از آن، همانند نقش و نگار مزار، هیچ نشانهای از تغییر و تحول ندارد.
شوخی نشو و نمای شمع گدازست
مزرع ما جز خود آبیار ندارد
هوش مصنوعی: لطفاً جدی باش و فکر نکن که مزارع ما فقط به نور شمع وابسته هستند، چون هیچکس جز خود ما به فکر آبیاری آنها نیست.
کینه به سیلاب ده ز نرمی طینت
سنگ چو شد مومیا شرار ندارد
هوش مصنوعی: اگر کینه و دشمنی را به مانند آبی که به رسالت (زمزمه) جاری میشود، رها کنی، لطافت و نرمی طینت مانند سنگ به وجود میاید و دیگر در دلت آتش و شرار نیست.
هرچهتواندید مفتچشم تماشاست
حیرت ما داغ نور و نار ندارد
هوش مصنوعی: هر چیزی که میبینیم، تنها به خاطر چشمهای ماست که به تماشا نشستهاند. شگفتی ما از این است که این دیدن، هرچند روشن و واضح، در عمق خود هیچگونه دردی از آتش و نور ندارد.
کیست برون تازد از غبار توهم
عرصهٔ شطرنج ما سوار ندارد
هوش مصنوعی: کیست که از دست توهمات و خیالات خارج شود، در حالی که در میدان بازیِ شطرنج ما هیچ سوار و بازیکنی ندارد؟
نی شرر اظهارم و نی ذرهفروشم
هیچکسیهای من شمار ندارد
هوش مصنوعی: هرگز نه شعلهای از من نمایان است و نه ذرهای از وجودم را به کسی میفروشم؛ هیچکس نیست که بتواند تعداد ویژگیها و خصوصیات من را بشمارد.
خواه به بادم دهند خواه به آتش
خاک من از هیچکس غبار ندارد
هوش مصنوعی: هر چه سرنوشتی برای من رقم بزنند، چه در آرامش و چه در خطر، من از کسی غبار و ننگی بر جای نخواهم گذاشت.
چند کنم فکر آب دیدهٔ بیدل
قطرهٔ این بحر هم کنار ندارد
هوش مصنوعی: من چهقدر میتوانم به فکر اشک چشم بیدل باشم، در حالی که حتی یک قطره از این دریا نیز کناری ندارد.