برگردان به زبان ساده
جهانآفرین بندگان را همه
پدیدار فرمود همچون رمه
هوش مصنوعی: خالق جهان، بندگان خود را مانند گلهای از رمه، آشکار و نمایان ساخت.
ستور و سگ و گاو با گاوبند
بهٔکجای هم گرگ و هم گوسپند
هوش مصنوعی: در اینجا اشاره به همزیستی و ارتباط میان موجودات مختلف است. به این معنا که برخی از حیوانات مانند استور، سگ و گاو در کنار هم و در یک محیط قرار دارند، اما در این میانگین، هر کدام نقش و وظیفه خاص خود را دارند. همچنین به وجود موجوداتی مانند گرگ و گوسفند نیز اشاره میشود که در کنار هم زندگی میکنند، اما طبیعت و رفتارهای متفاوتی دارند. این بیان کننده تنوع و پیچیدگی روابط میان موجودات در یک اکوسیستم است.
به یکسو چران گاومیش بزرگ
ز سوی دگر شرزه شیر سترگ
هوش مصنوعی: یک سمت، گاومیش بزرگ را بکش، و از سمت دیگر، شیر قوی و نیرومند را بیاور.
درنده، چرنده، خزنده بهم
درآمیخته رنج و تیمار و غم
هوش مصنوعی: درنده، چرنده و خزنده همگی با هم در آمیختهاند و این ترکیب به رنج، درد و غم اشاره دارد.
دهد گاو پاکیزه کردار، شیر
بسازد از آن شیر دهقان، پنیر
هوش مصنوعی: گاو با رفتار و طینت شایستهاش، تولید میکند، از آن شیر که دهقان میدوشد، پنیر درست میشود.
رود موش و آن ساخته برکشد
جهد گربه وز موش کیفر کشد
هوش مصنوعی: موش از شدت ترس و اضطراب به سرعت فرار میکند در حالی که گربه با تلاش و کوشش سعی دارد او را بگیرد. در این بین، موش به خاطر ترس و خطراتی که گربه برایش به وجود آورده، دچار دردسر و زحمت میشود.
فتد گربه ناگه به چنگ شگال
کشد کیفر موش از آن بدسگال
هوش مصنوعی: گربه ناگهان به دام شغال میافتد، بنابراین مجازات موش هم از دست این بدذات میرسد.
سگ آید بگیرد به پاداشنش
بدرّد ز کین پوستین بر تنش
هوش مصنوعی: سگ به خاطر پاداشی که گرفته، به خاطر انتقام، به آن که پوستش را میکند، حمله میکند.
به کیفر ستوه آید ازگرک سگ
بریزدش خون و بدرّدش رگ
هوش مصنوعی: اگر به خاطر ظلم و ستم فردی، بلا و عذابی به او برسد، مانند این است که اگر یک گرگ به یک سگ حمله کند و او را زخمی کند، در واقع به کیفر آن عمل نادرست میرسد.
به گرک اندر آید پلنگ دلیر
شود بر پلنگ آن زمان ببر چیر
هوش مصنوعی: وقتی پلنگی به سرزمین گرگ ها وارد میشود، شجاعت و دلیری او بیشتر میشود و در آن لحظه، ببر نیز قوی و نیرومند میگردد.
دو مردند در این گله سختکوش
یکی شیر ده و ان دگر شیردوش
هوش مصنوعی: در این گله، دو نفر وجود دارند که هر کدام کارهای مهم و متفاوتی انجام میدهند؛ یکی از آنها تلاش میکند و زحماتش را در میآورد، و دیگری نیز به نوعی از این تلاشها بهرهبرداری میکند.
چون زینبگذریجمله بیگانهاند
یکایک سگ وگربهٔ خانهاند
هوش مصنوعی: وقتی از این مرحله عبور کنی، همه بیگانهاند و هر یک از سگ و گربههای خانه، در واقع خودیاند.
برو همچو دریا گهر بخش باش
و یا همچو کان سیم و زربخش باش
هوش مصنوعی: به دنیا برو و مانند دریا به دیگران نعمت و خیر برسان، یا مانند معدن طلا و نقره باش و ثروت و برکت تقسیم کن.
گر این نیستی، باش گوهرشناس
به نزدیک کان گهر سرشناس
هوش مصنوعی: اگر تو این ویژگی را نداری، پس به نزد کسی برو که توانایی شناسایی ارزشهای درونی را دارد.
ور این هم نهای سنگ و خاشاک باش
کجا زرگر و زر نهای خاک باش!
هوش مصنوعی: اگر حتی از درخت و گل هم نباشی، حداقل مثل سنگ و خاک باشید؛ چرا که اگر در کنار زرگری و طلا نیستی، بهتر است خودت را به چیزی بیارزش تبدیل نکنی.
