برگردان به زبان ساده
در ایام پیشین به زابلستان
به کشمیر و اقطاع کابلستان
هوش مصنوعی: در زمانهای گذشته، به نواحی زابلستان، کشمیر و بخشهایی از کابلستان سفر میکردند.
به گاه سفر خواجگان بزرگ
مبارک شمردند دیدار گرگ
هوش مصنوعی: در زمان سفر، حضور بزرگان و افراد مهم را خوشیمن دانسته و دیدار آنها را شگفتانگیز و مبارک میدانند.
قضا را چوگرگی رسیدی بهرا،
نمودندی از شوق بر وی نگاه
هوش مصنوعی: زمانی که سرنوشت مانند یک گرگ به تو نزدیک شد، از سر شوق به آن نگاه میکردند.
همایون شمردندی آثار اوی
تفال زدندی به دیدار اوی
هوش مصنوعی: آنها نشانههای او را نیکو شمردند و برای ملاقات با او فال گرفتند.
وگر گرگ چنگال کین آختی
برو خواجه تیری نینداختی
هوش مصنوعی: اگر گرگ خشمگین شود و حمله کند، تو ای آقا، هیچ تیری به سوی او پرتاب نکردی.
یکی مرد دانای با فر و جاه
سفر کرد و برگشت زی جایگاه
هوش مصنوعی: مردی دانشمند و با مقام، سفر کرد و دوباره به محل زندگیاش بازگشت.
بدو گفت بانو که راحت بوی
سلامت رسیدی سلامت بوی
هوش مصنوعی: زن به او گفت: «خوش آمدی، بوی سلامتی و راحتی به مشام میرسد.»
بدین خرمی باز ناید کسی
همانا به ره گرگ دیدی بسی
هوش مصنوعی: هیچکس دیگر به این خوشی برنمیگردد، زیرا اگر برهای گرگ را ببیند، شکیباییاش برهم میخورد.
بدو گفت دانا که در راه من
نیامد بجز فکر آگاه من
هوش مصنوعی: دانای دانا به او گفت که در مسیر من هیچ چیزی جز فکر و آگاهی من نیامده است.
سلامت بدان جستم از این سفر
که از دیدن گرگ کردم حذر
هوش مصنوعی: من به خاطر سلامتیام از این سفر دوری کردم، زیرا از دیدن برخی چیزها که مرا نگران میکرد، پرهیز کردم.
به گرگ ار دوصد فال میمون در است
ندیدن ز دیدنش میمونتر است
هوش مصنوعی: اگر گرگ دوصد میمون را ببیند، بهتر است که میمونها او را نبینند، زیرا دیدن او برایشان خطرناکتر از بودن در جمع میمونهاست.
درین قصه پندیست شیرین چو قند
کنون قصه بگذار و بَردار پند
هوش مصنوعی: این داستان در درونش پند و عبرتی شیرین نهفته است؛ اکنون از داستان بگذر و به برداشت و درس آن توجه کن.
سفر پیشگان رنجبر مردماند
که در راه و بیراه سر در گماند
هوش مصنوعی: سفربازان و پیشگامانِ در راه، کسانیاند که برای مردم زحمت میکشند و در مسیرهای مختلف، گاهی سردرگم و بیهدف میشوند.
بود گرگ، این مفتی و آن امیر
فلان شاه و سالار و بهمان وزیر
هوش مصنوعی: گرگ وجود دارد، این مفتی و آن امیر با عنوانها و جایگاههای خاص خود و همچنین وزیری از همین دست.
به صورت مبارک، به کردار شوم
به کشی طاوس و زشتی بوم
هوش مصنوعی: به زیبایی ظاهری خود مغرور نکن، زیرا ممکن است در باطن کارهای زشت و ناپسند انجام دهی.
سر ره به مردم بگیرند تفت
کشیده رده شششش و هفتهفت
هوش مصنوعی: در مسیر زندگی ممکن است مشکلات و سختیها با تو همراه شوند و تو باید با تحمل و صبر به جلو بروی.
ربایند از آن قوم، بیواهمه
گهی جان و گه مال و گاهی رمه
هوش مصنوعی: آنها از آن قوم، بدون هیچ ترسی، گاهی جان و گاهی مال و گاهی نیز احشام را میربایند.
ولی قوم جویند از آنان بهی
مبارک شمارندشان ز ابلهی
هوش مصنوعی: اما برخی از مردم از دیگران خوبی و نیکی میطلبند و فکر میکنند که خوشبختشان میسازند، در حالی که این تفکر ناشی از نادانی است.
نیاز آورند و نیایش کنند
نماز آورند و ستایش کنند
هوش مصنوعی: به کمک و طلب یاری میپردازند و با دل و جان عبادت و سپاسگزاری میکنند.
چو طفلان بخندند بر رویشان
دوند از سر کودکی سویشان
هوش مصنوعی: همانطور که بچهها بر روی صورتشان میخندند، دیگران نیز با شوق و علاقه به سمت آنها میروند و از این شادی کودکانه لذت میبرند.
گهی دست بوسند و زاری کنند
گهی دست گیرند و یاری کنند
هوش مصنوعی: گاهی مردم دست نیازمند را میبوسند و از روی دلسوزی برای او گریه میکنند و گاهی هم دست او را میگیرند و به یاریاش میشتابند.
هر آن چیز یابند با نان دهند
گه صلح نان، روز کین جاندهند
هوش مصنوعی: هر چیزی که پیدا کنند، با نان به آن پاداش میدهند؛ اما در روزی که جنگ و کینه وجود داشته باشد، جانشان را برای آن میدهند.
به اغوای گرگان سترگی کنند
به جان هم افتند و گرگی کنند
هوش مصنوعی: برخی از افراد با فریب و کشش قدرتمندان بزرگ، برای به دست آوردن منافع شخصی، به جان یکدیگر میافتند و در این مسیر از حیلهها و نیرنگها استفاده میکنند.
به پاس بزرگان بکوشند و بس
به میدان سپاهی، به ایوان عسس
هوش مصنوعی: در این شعر به اهمیت احترام به بزرگان اشاره شده و بیان میکند که باید برای آنها تلاش کرد و در میدان جنگ همچون سپاهی، آماده و با اراده باشید.
به تعظیم گرگان، بز و کیش و میش
میان رمه از هم افتند پیش
هوش مصنوعی: در برابر گرگان و در حضور آنها، بز و کیش و میش از یکدیگر دور میشوند و در جمع گوسفندان از هم جدا میگردند.
ز هم جسته پیشی و کوشش کنند
به پیرامن گرک جوشش کنند
هوش مصنوعی: افراد با هم تلاش میکنند و در اطراف خود به جستجو و فعالیت میپردازند تا به نتیجهای برسند.
گهی شیر بخشند و گه روغنش
ز کرکینه پوشند گرگین تنش
هوش مصنوعی: گاه افرادی با نیکی و generosity به دیگران کمک میکنند، اما برخی دیگر در عین حال، ظاهر خود را با زرق و برق میپوشانند و در واقع نیت خوبی ندارند.
وگر اشتهایش بجنبد دگر
دهندش دل و دنبه و ران و سر
هوش مصنوعی: اگر او اشتهایش را نشان دهد، دیگر به او دل و دنبه و ران و سر میدهند.
وز بنِ زشتپندار و وهم بزرگ
غمین گوسفند است و خوشنود گرگ
هوش مصنوعی: زبان بداندیشان و تصورات نادرست، به مانند گوسفندی است که همواره غمگین است و از نظر گرگ، خوشحال به نظر میرسد.
ولی مرد دانا کشد کینشان
نبیند به دیدار ننگینشان
هوش مصنوعی: مرد با فهم و دانا نمیتواند ننگ و عیب دیگران را ببیند و به خاطر خصلتهای منفی آنها احساسی منفی داشته باشد.
که ناید ازین بدسگالان بهی
نباشد به دیدارشان فرهی
هوش مصنوعی: کسی که از بدخویان دوری کند، نباید به ملاقات آنها برود.
کسی عافیت را سزاوار شد
که از میر و سالار بیزار شد
هوش مصنوعی: کسی که به آرامش و سلامت دست پیدا میکند، باید از تعلقات دنیوی و مادی وابسته به زندگی پرهیز کند و خود را از آنها دور کند.