برگردان به زبان ساده
کسروی تا راند درکشور سمند پارسی
گشت مشکل فکرت مشکلپسند پارسی
هوش مصنوعی: کسروی وقتی که در سرزمین پارسی به فعالیت پرداخت، کارها و نگرانیهای فکری و فرهنگی مردم این سرزمین را دشوار و پیچیده کرد.
هفت اختر را ستارهٔ هفت گردان نام داد
زان کهخود بیگانهبود از چونوچند پارسی
هوش مصنوعی: هفت سیاره را به نام ستارهٔ هفت گردان نامیدهاند، زیرا خودشان از ویژگیها و خصوصیات زبان پارسی جدا و بیگانه بودند.
فکرت کوتاه و ذوق ناقصش را کی سزد
وسعت میدان و آهنگ بلند پارسی
هوش مصنوعی: تفکر تو محدود و ذوقت کم است؛ آیا چنین چیزی به وسعت میدان و نغمههای پرغرور زبان پارسی میخورد؟
یافت مضمون از منجمباشی ترک و سپس
چند دفتر زد به قالب در روند پارسی
هوش مصنوعی: با کمک یک دانشمند نجوم ترک، موضوعی را پیدا کردم و سپس چندین دفتر شعر به زبان فارسی نوشتم.
پارسی گویان تبریز ار به ما بخشند عمر
باشد این تبریزی نادان گزند پارسی
هوش مصنوعی: اگر فارسیزبانان تبریز عمرشان را به ما ببخشند، این نادانی که به تبریزیها نسبت داده میشود، به فارسی گفتن آسیب نمیزند.
گر ازین بنای ناشی طرز معماری خرند
خشت زیبایی درافتد از خرند پارسی
هوش مصنوعی: اگر از این ساختار ناهموار، روش ساخت و ساز به هم بریزد، زیبایی و لطافت از دستان پارسی در میافتد.
ترکتازیها کند اکنون سوی پازند و زند
وای بر مظلومی پازند و زند پارسی
هوش مصنوعی: هم اکنون، تو در کارهایی که انجام میدهی، به سمت پازند و زند میروی و برای فرد مظلومی که در پازند و زند است، تأسف میخوری.
لفظ و معنی را خناق افتد کجا این ترک خام
افکند بر گردن معنی کمند پارسی
هوش مصنوعی: اگر کلمات و معانی در هم گره بخورند، جایی که این جوان ترک، دلیلی برای سختیهای معانی بر گردن ادبیات فارسی بیندازد.
طوطی شکرشکن بربست لب کز ناگهان
تاختند این خرمگسها سوی قند پارسی
هوش مصنوعی: طوطی شیرینزبان وقتی زبانش را بست، ناگهان این مگسهای مزاحم به سمت قند فارسی حمله کردند.
اعجمی ترکان به جای قاف چون گفتند گاف
گشت قند پارسی یکباره گند پارسی
هوش مصنوعی: ترکان به جای حرف "قاف" از حرف "گاف" استفاده کردند، و به همین خاطر زبان فارسی به ناگاه به حالتی ناخوشایند تبدیل شد.
خوی گرفت از شرمساری چهر قطران و همام
تا که گشت این ننگ تبریز آزمند پارسی
هوش مصنوعی: با دیدن شرمندگی چهرهی قطران و همام، تبریز به شناخت ننگینی از خود پرداخته و به طمع در شعر فارسی وادار شده است.
خطهٔ تبریز را گویندگان بودست و هست
هر یکی گوینده لعل نوشخند پارسی
هوش مصنوعی: در سرزمین تبریز شاعران و سخنورانی وجود دارند و هر یک از آنها به زیبایی و شیرینی زبان فارسی میسرایند.
پس چه شد کاین احمدک زان خطهٔ مینونشان
احمداگو شد به گفتار چرند پارسی
هوش مصنوعی: پس چه شد که این احمد از سرزمین مینون، در گفتار خودش چنان سخنان بیمعنی و بیاساسی را به زبان میآورد؟