برگردان به زبان ساده
چو از شعر فارغ شد آمد بپای
بغرید چون رعد نالان ز جای
هوش مصنوعی: پس از اینکه از سرودن شعر فارغ شد، مانند رعدی در حال غریدن به پا خواست و از جای خود نالید.
بنزد پدر رفت گفت ای پدر
پسر رفت و عمر پسر شد بسر
هوش مصنوعی: پسری به نزد پدرش رفت و به او گفت: "ای پدر، فرزندم رفت و عمرش به پایان رسید."
مراین درد را چاره کن، زودباش!
وگرنه شدم من، تو بدرود باش!
هوش مصنوعی: این درد را زود درمان کن، چون اگر این کار را نکنی، من از تو خداحافظی میکنم!
پدر گفت ای نازش جان باب
نگر سر نتابی ز فرمان باب
هوش مصنوعی: پدر گفت: ای نازنین، جانم، مواظب باش که از دستورات من سرپیچی نکنی.
نه هنگام غم خوردن و شیونست
که گاه دلیری و کین جستن است
هوش مصنوعی: این زمان وقت گریه و ناراحتی نیست، بلکه زمانی برای شجاعت و گرفتن انتقام است.
هلا! هین، بپوش از پی کین زره!
که امروز کین جستن از ناله به
هوش مصنوعی: فورا! نگاه کن، زرهات را به تن کن تا برای انتقام آماده باشی! چون امروز زمان انتقام گرفتن است و باید از ناله و درد گذر کنی.
که من بر نخواهم همی تافت روی
ز حی بنی ضبه وز قوم اوی
هوش مصنوعی: من هرگز چهرهام را از روی خوشی و زیبایی پسر عبدضبه و قوم او نمیپوشانم.
که تا بر سرانشان من از خون تگرگ
ببارم به شمشیر رخشنده مرگ
هوش مصنوعی: من قصد دارم با شمشیری درخشان، بر سر دشمنانم چون بارش خون تگرگ بیفکنم.
ستانم از آن سرکشان داد تو
سپارم به تو سرو آزاد تو
هوش مصنوعی: من از این سرکشان حق و حقوقی را میگیرم و آن را به تو میسپارم، ای درخت آزادی.
چو گفت این پدر ورقه شد شاد کام
بپوشید دست سلیح تمام
هوش مصنوعی: وقتی پدر این را گفت، خوشحال شد و دست سلاح را پوشید.
نشست از بر بارهٔ باد پای
بجنبید چون کوه رویین ز جای
هوش مصنوعی: وقتی بر روی باد نشستم، پاهایم را حرکت دادم مانند کوهی که از جایش تکان نمیخورد.
پدر نیز پنهان شد اندر سلیح
ببر در حسام و به کف در رمیح
هوش مصنوعی: پدر نیز در سایهی ترس و دیواری از کینه و جنگ به سر میبرد و در حال آمادهباش است.
زحی بنی شیبه بیرون شدند
چو شیر ژیان سوی هامون شدند
هوش مصنوعی: فرزندان بنی شیبه با قدرت و شجاعت بیرون آمدند، مانند شیران غران که به سمت سرزمین هامون پیش میروند.
عم ورقه آن مهتر نام جوی
که بد باب گلشاه فرخنده روی
هوش مصنوعی: این بیت به توصیف زیبایی و شکوه خصوصیتی خاص اشاره دارد. در آن به مردی بزرگ و با اعتبار اشاره میشود که مانند جریان آبی از جوار گلشن و باغی خوش رنگ و زیبا عبور میکند. این تصویر حس لطافت و زیبایی را تداعی میکند و به نوعی به ارتباط با طبیعت و زیباییهای آن اشاره دارد.
ز تیمار فرزند دل خسته بود
روانش ببند بلا بسته بود
هوش مصنوعی: دلش از نگرانی فرزندش خسته و پر درد بود، و روحش درگیر مشکلات و مصیبتها بود.
سران و سواران حی را بخواند
سپاهی کی زیشان جهان خیره ماند
هوش مصنوعی: سربازان و سواران را به جنگ میخواند که از زیبایی و قدرتشان جهانی حیرتزده میشود.
چنین سرکشان ای پی نام و ننگ
نهادند سر سوی پرخاش و جنگ
هوش مصنوعی: این جمله بیانگر آن است که برخی افراد سرکش و مغرور نام و ننگ را بر دوش خود قرار دادهاند و به سوی دعوا و نزاع حرکت میکنند. آنها به خاطر احساسات قوی خود به confrontation و درگیری نزدیک میشوند.
جوانان حی چون خبر یافتند
سراسر سوی کینه بشتافتند
هوش مصنوعی: وقتی جوانان از خبر آگاه شدند، به سرعت به سوی انتقام و کینهجویی رفتند.
ز گردان و مردان پولاد پوش
ز شیران گردن کش و سخت کوش
هوش مصنوعی: این بیت به توصیف افرادی میپردازد که شجاعت و استحکام زیادی دارند. آنها مانند مردانی آهنین هستند که از شیران قوی و سرسخت نیز قویتر و مقاومتر هستند. این افراد به عنوان نمونههایی از قدرت و استقامت در جامعه معرفی میشوند.
سپاه گران مایه شد انجمن
همه شیر گیران پولاد تن
هوش مصنوعی: اجتماع افرادی با ارزش و قدرتمند به وجود آمده است، همه کسانی که مانند شیر قوی و استوار هستند.
ز بس مطرد و رایت خوب رنگ
ز بس نوفهٔ شیر مردان جنگ
هوش مصنوعی: چون آنقدر از جنگ و دلاوری مردان شجاع شنیدهام و از پرچم زیبا و رنگین آنها باخبرم، دلم پر از شوق و هیجان شده است.
بنی شیبه گفتی کی جای بلاست
مقام ددو معدن اژدهاست
هوش مصنوعی: بنی شیبه، اشاره به مکانی کرده که محل خطر و دشواری است و آن را به عنوان مکانی معرفی کرده که در آن هیولای خطرناک و قدرتی بزرگ وجود دارد. این مکان، با وجود چالشها و خطراتش، به نوعی شناختهشده و قابل توجه است.
پریشان دلیران پرخاش جوی
نهادند یکسر به پیکار روی
هوش مصنوعی: دلیران نگران و خسته، تمام همت و انرژی خود را به جنگ و مبارزه معطوف کردند.
همی نعره از چرخ بگذاشتند
همی رزم را بزم پنداشتند
هوش مصنوعی: از آسمان نداهایی شنیده میشود و با این حال، مردم جنگ را به جشن و شادی تبدیل کردهاند.
چو شیر دژم ورقه پیش سپاه
سر از کبر برده بر چرخ و ماه
هوش مصنوعی: همانند شیری خشمگین، ورقها را در برابر سپاه به جلو میبرد و با arrogance سرش را به سمت آسمان و ماه بلند میکند.
زمین را همی در نوشت از شتاب
دلش پر ز کین و دو چشمش پر آب
هوش مصنوعی: دل زمین از ناراحتی و کینه پر شده و به سختی مینویسد. چشمانش پر از اشک است و این احساسات شدید او را به شدت تحت تأثیر قرار داده است.
بزیرش یکی بور تازی نژاد
همی راند و شعری همی کرد یاد
هوش مصنوعی: زیر او یک اسب تازی سفید رنگ وجود داشت که هم او را میراند و هم شعری را که به یاد داشت میخواند.
