برگردان به زبان ساده
زهی بقای تو دوران ملک را مفخر
خهی لقای تو بستان عدل را زیور
هوش مصنوعی: عظمت و جاودانگی تو باعث افتخار حکومت است، و ملاقات تو مانند گلی است که زیبایی باغ عدل را دوچندان میکند.
به بارگاه تو حاجب هزار چون خاقان
به بزمگاه تو چاکر هزار چون قیصر
هوش مصنوعی: به درگاه تو حضار و نگهبانانی چون خاقان وجود دارند و در محفل تو خدمتگذاران و اطاعتکنندگان به تعداد هزاران مانند قیصر هستند.
ز امن داشته عزم تو پیش خوف سنان
ز عدل ساخته حزم تو پیش ظلم سپر
هوش مصنوعی: با اراده قوی خود، از حس امنیت سود میبرم و در برابر خطرات، چون نیزهای از عدالت، به خوبی محافظت میکنم و در مقابل ظلم، سپری از احتیاط میسازم.
زبان تیغ تو پیوسته در دهان عدو
سنان رمح تو همواره در دل کافر
هوش مصنوعی: زبان تند تو همیشه آماده حمله به دشمن است و نیز تیرهای تو همواره در قلب کافر نشانه رفتهاند.
به احتشام تو بنیاد جود آبادان
به احترام تو آثار بخل زیر و زبر
هوش مصنوعی: شکوه و بزرگی تو باعث رونق بخشیدن به بخشش و generosity شده است و به خاطر احترام به تو، نشانههای خست و بخل به هم ریخته و از بین رفتهاند.
کشیده رخت تو خورشید بر نطاق حمل
نهاده تخت تو افضال بر بساط قمر
هوش مصنوعی: چهره تو همچون خورشید درخشان است و قدرت و زیبایی تو همچون تختی قرار گرفته بر روی سطح قمر، که برکت و فضیلت را به همه جا میپراکند.
ز وصف حلم تو باشد بیان من قاصر
ز نعت عدل تو گردد زبان من مضطر
هوش مصنوعی: بیان من در توصیف صبر و حوصلهات ناتوان است و زبانم در بیان عدالت تو کم میآورد.
ز ناچخ تو شود گاه خشم شیر نهان
ز خنجر تو کند وقت کینه ببر حذر
هوش مصنوعی: گاهی زمانهایی پیش میآید که خشم نهان و پنهان تو مانند شیر بیدار میشود و میتواند به یکباره خشن و خطرناک شود. در چنین مواقعی، اگر حس کینهتوزی در تو بیدار شود، باید احتیاط کنی و مراقب رفتارهایت باشی.
شرف به لطف همی پرورد ترا در ملک
هنر به ناز همی پرورد ترا در بر
هوش مصنوعی: شرافت و بزرگواری تو با لطف خداوند پرورش یافته است و در دنیای هنر، به ناز و زیبایی از تو حمایت میشود و در آغوش محبتهایش قرار داری.
دو شاهزاده که هستند از این درخت سخا
مبارک و هنری کامران و نامآور
هوش مصنوعی: دو شاهزاده که از این درخت تلاش و بخشش زاده شدهاند، افرادی برجسته و با استعداد هستند که نامشان در یادها باقی مانده است.
گزیده سیفالدین اختیار ملک و شرف
ستوده عزالدین آن افتخار عدل و هنر
هوش مصنوعی: سیفالدین، که انتخاب اوست، نشاندهنده ملک و شرف است، و عزالدین به دلیل عدالت و هنر خود، مورد ستایش قرار گرفته است.
اسیر ناچخ این گشته ژنده پیلی مست
مطیع خنجر آن گشته شرزه شیری نر
هوش مصنوعی: پایبند و گرفتار شرایط سختی هستم و مانند یک فیل درماندهایم. در عوض، آن خنجر که در دست است، تبدیل به سلاحی قوی و تهاجمی شده است، مثل یک شیر نر در اوج قدرت خود.
سزد ز پیکر خورشید چتر آنرا طوق
رسد ز شهپر سیمرغ تیر این را پر
هوش مصنوعی: به نظر میرسد که زیبایی و عظمت خورشید باعث میشود که پرتوهای آن مانند چتری بر روی جهان بگستردد. همچنین، پرواز سیمرغ، که نماد قدرت و عظمت است، تیرهایی را پرتاب میکند که نشاندهنده جاذبه و تاثیر او هستند. این تصویرها نشاندهنده قدرت و زیبایی غیرقابل توصیف در طبیعت و عالم هستند.
سخای این شده ایام عدل را قانون
عطای آن شده فرزند جود را مادر
هوش مصنوعی: در این زمان، بخشندگی و سخاوت به حدی رسیده که عدالت و انصاف در جامعه حاکم شده و مادر این سخاوت، جود و بخشش است.
رفیع همت این کرده با ستاره قران
بدیع دولت آن گشته در زمانه سمر
هوش مصنوعی: آدمی با اراده و بلند همت، با تلاش و کوشش خود توانسته است که به موفقیتهایی دست پیدا کند که در دوران خود زبانزد و برجسته شدهاند.
مثال ملکت این فخر ملکت سلجوق
نشان دولت آن تاج دولت سنجر
هوش مصنوعی: نمونهای از سلطنت تو، فخر بزرگ سلطنت سلجوق است و نشاندهندهی اقتدار و عظمت آن تاج سلطنت سنجر میباشد.
کمال یافت به دوران ملک این دیهیم
شرف گرفت به اقبال عدل آن افسر
هوش مصنوعی: در دورهای که این تاج بر رأس قرار گرفت، به خاطر خوشبختی و برکت عدالت، آن سرپوش هم به عزت و شرف دست یافت.
به وقت کینه قضا در غلاف این ناچخ
به گاه حمله قدر در نیام آن خنجر
هوش مصنوعی: در زمان دشمنی و کینه، شمشیرها در غلاف نگهداشته میشوند و در موقعیتهای حساس و خطرناک، قدرت و مهارت نمایان میشود.
همیشه در شرف ملک شادمان بادند
غلاموار کمر بسته پیش تخت پدر
هوش مصنوعی: همیشه کسانی که در خدمت شاه هستند، با شادی و سرزندگی در انتظار موفقیت و خیر و برکت زندگی میکنند و با کمر راست و تواضع، به احترام پدر خود در برابر او ایستادهاند.
خدایگانا امید داشت بنده همی
که در ثنای تو بر سروران شود سرور
هوش مصنوعی: خداوند امید دارد که بندهاش با ستایش تو، در میان دیگران بزرگ و باعزت شود.
به بارگاه تو هر روز پیشتر گردد
کنون به رسم رسن تاب میشود پستر
هوش مصنوعی: هر روز به حضور تو نزدیکی بیشتری حاصل میشود، در حالی که اکنون به خاطر رسم و عادت، زمان برای کشش درد و رنجهای گذشته بیشتر میشود.
ز دخل نیست منالی و خرج او بیحد
ز نفع نیست نشانی و وام او بیمر
هوش مصنوعی: در اینجا شاعر به موقعیت مالی و اقتصادی اشاره میکند. او میگوید که نباید از کمبود درآمد ناراحت بود، زیرا هزینهها بیش از حد است. به همین ترتیب، سود و فایدهای هم وجود ندارد و نیز وامها هم تمامنشدنی به نظر میرسند. در واقع، او به وضعیت مالی غیرقابل کنترل اشاره دارد که در آن دخل و خرج همیشه در تعادل نیست.
اگر چنانکه دهد شهریار دستوری
غلاموار دهد بوسه آستانهٔ در
هوش مصنوعی: اگر پادشاه دستوری بدهد، غلاموار به آستانه در احترام میگذارد و بوسه میزند.
به سوی خانه گراید زبان شکر و ثنا
به باد ملک خداوند کرده دایمتر
هوش مصنوعی: زبان به نشانه عشق و سپاسگذاری به سوی خانه خدا میرود و همیشه در حال ذکر و ثنای اوست.
