برگردان به زبان ساده
از محاق قضا برون شد ماه
وز عرای خطر برون شد شاه
هوش مصنوعی: از تاریکی مقدر بیرون آمد ماه و شاه از تهدیدات نجات یافت.
باز فراش عافیت طی کرد
بستری غمفزای و شادیکاه
هوش مصنوعی: گروه عافیت و آسایش به نام سرزمین خوشی و شادی از بین رفته و به سفر غم و اندوه رفتهاند.
باز برداشت وهن ملت و ملک
باز بفزود قدر مسند و گاه
هوش مصنوعی: پس از آن که نشانههای ضعف ملت و کشور آشکار شد، ارزش جایگاه و مقام در حکومت دوباره افزایش یافت.
زینت ملک پادشاه جهان
زین دین خدای عبدالله
هوش مصنوعی: زیبایی و زینت سلطنت و پادشاهی خداوند بر روی زمین، از دین و ایمان عبدالله نشأت میگیرد.
آنکه از دامن جلالت اوست
دست تاثیر آسمان کوتاه
هوش مصنوعی: هر که از عظمت و مقام تو نشأت گرفته باشد، دست تأثیر آسمان نمیتواند به او برسد.
وانکه در طول و عرض همت اوست
رای سلطان اختران گمراه
هوش مصنوعی: کسی که در دامنهٔ تلاش و ارادهاش قرار دارد، حکم و نظرش مانند ستارههایی است که به گمراهی رفتهاند.
پیش پاسش قضا گشاده کمر
پیش قدرش قدر نهاده کلاه
هوش مصنوعی: در برابر قضا و سرنوشت، خود را تسلیم کرده و آماده است، و در برابر ارزش و مقام خود، احترام و ارادت قائل شده است.
باز بی حرز دولتش تیهو
شیر بیطوق طاعتش روباه
هوش مصنوعی: پرندهای که در خطر است، مانند شیر بیزنجیر و بیحفاظی است که از فرمانبرداری بیبهره است، و مانند روباه نیرنگباز است.
وانکه از چتر دولتش آموخت
عکس مهتاب شکل خرمن ماه
هوش مصنوعی: کسی که زیر سایهی حمایت قدرتش، تصویر روشنایی ماه را به شکل خوشههای گندم درآموخته است.
عزمش از سر اختران منهی
حزمش از راز روزگار آگاه
هوش مصنوعی: عزم او از ستارهها نشأت میگیرد و تدبیرش ناشی از آگاهی از اسرار زمان است.
آنکه از رای روشنش بگزارد
نور خورشید وام سایهٔ چاه
هوش مصنوعی: کسی که به دانش و فهم عمیق خود اهمیت دهد، مثل این است که حتی نور خورشید را به خاطر سایه یک چاه رها میکند.
عرصهٔ همتش چو گنبد چرخ
یک جهان خیمه دارد و خرگاه
هوش مصنوعی: اندازهٔ تلاش و ارادهاش به اندازهٔ وسعت آسمان است، گویی یک دنیا چادر و اقامتگاه در آن برپا شده است.
ای ز رسم تو پر سمر اقوال
وی ز شکر تو پر شکر افواه
هوش مصنوعی: ای که به خاطر سنت، سخنها شیرین و دلنواز است و به دلیل وجود تو، زبانها پر از شیرینی و لذت است.
آسمانت زمین طارم قدر
وافتابت نگین خاتم جاه
هوش مصنوعی: آسمان تو مانند زمین طارم است و خورشیدت همچون نگینی در خاتم عظمت و شکوه تو میدرخشد.
زین سپس در حمایت جاهت
طاعت کهربا ندارد کاه
هوش مصنوعی: از این پس در حمایت مقام تو، حتی کاه هم به اندازه طاعت و اطاعت کهربا نمیتواند ارزش داشته باشد.
حرمی شد حمایت تو چنانک
باشد از آفتاب و سایه پناه
هوش مصنوعی: حمایت تو به گونهای است که مانند پناهی از نور خورشید و سایه، انسان را در برابر دشواریها حفظ میکند.
ملک را ز آفتاب رای تو هست
ابدالدهر بامداد پگاه
هوش مصنوعی: حکومت تو مانند خورشید همواره درخشان و پایدار است و در تمام روزها و زمانها روشنایی و روشنی میبخشد.
جز به درگاه عالی تو فلک
ننبشته است عبده و فداه
هوش مصنوعی: فقط در پیشگاه بلندمرتبه توست که هیچ موجودی جز تو نیست که برایش زحمت کشیده شود و فدای تو گردد.
جز به عین رضا نخواهد کرد
دیدهٔ روزگار در تو نگاه
هوش مصنوعی: تنها با نگرش رضایت و خشنودی، روزگار به تو توجه خواهد کرد.
شد مطیع ترا زمانه مطیع
شد سپاه ترا ستاره سپاه
هوش مصنوعی: زمانه به خواستههای تو فرمانبردار شد و سپاهیان تو همچون ستارهها گرد هم آمدند.
هست بر وقفنامهٔ شرفت
نه سپهر و چهار طبع گواه
هوش مصنوعی: در وقفنامهای که به نام شرف تو نوشته شده، نه تنها آسمان بلکه چهار طبع (عناصر) نیز شهادت میدهند.
خشم و خصم تو آتشست و حشیش
مهر و کین تو طاعتست و گناه
هوش مصنوعی: خشم و دشمنی تو مانند آتش است، و محبت و نیکی تو مانند علفی است که در اثر حرارت میسوزد. اطاعت و گناه تو ناشی از همین احساسات است.
بر دماند ز شعلهٔ آتش
فتح باب کف تو مهر گیاه
هوش مصنوعی: در زمان تنگدستی و مشکلات، وقتی به عشق و محبت نزدیک میشویم، گشایش و آرامش در زندگیمان حاصل میشود.
کردهای از دراز دستی جود
از جهان دست خواستن کوتاه
هوش مصنوعی: به خاطر سخاوت و بزرگواری تو، دستم از خواستن چیزهای بزرگ و بلندپروازانه کوتاه شده است.
در هنر خود چنین تواند بود
بشری لا اله الا الله
هوش مصنوعی: انسانی که در هنر خود به کمال رسیده باشد، میتواند به تعبیر «لا اله الا الله» دست پیدا کند.
ای به تو زنده سنت پاداش
وی ز تو تازه رسم باد افراه
هوش مصنوعی: تو با نفس خود به زندگی من رونق میبخشی و تازگیات مانند نسیمی خوشبو و دلانگیز است.
بنده زین سقطهٔ چو آتش تیز
بر سر آتش است بیگه و گاه
هوش مصنوعی: من در حالی که مانند آتش تند و زود گذر هستم، همچنان در آتش مشکلات و چالشها قرار دارم و هیچکس نمیداند که این وضعیت در چه زمانی تغییر خواهد کرد.
حاش لله چو روز سقطهٔ تو
شب گیتی نزاد روز سیاه
هوش مصنوعی: هرگز نخواهد بود که روز تولد تو در شب تاریک و غمگین گیتی به وجود بیاید.
شکر ایزد که باز روشن شد
به تو صدر وزیر و حضرت شاه
هوش مصنوعی: سپاس خداوند را که بار دیگر جایگاه والای وزیر و مقام شاهی به تو روشن و واضح شد.
نشد از سقطه قربتت ساقط
بلکه بفزود بر یکی پنجاه
هوش مصنوعی: هرگز از نزدیکی و محبت تو کاسته نشد، بلکه بر شدت آن افزوده شده است.
تا کند اختلاف جنبش چرخ
نقش بیرنگ روزگار تباه
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که در زندگی و روزگار، تحولات و تغییرات زیادی رخ میدهد که میتواند به صورت ناگهانی و غیرمنتظره بر سرنوشت انسان تأثیر بگذارد. چرخ زمان با هر حرکتش میتواند تغییرات و درگیریهایی ایجاد کند که نتیجهاش نابودی یا دشواریهایی در زندگی است.
هرکه نبود به روزگار تو شاد
روزگارش مباد نیکی خواه
هوش مصنوعی: هرکس در زمان تو شاد نیست، امیدوارم که در زندگیاش خوشی نباشد و برای او آرزوی خوبی نمیکنم.
امر و نهیت روان چو حکم قضا
بر نشابور و مرو و بلخ و هراه
هوش مصنوعی: نیک و بد زندگی مانند فرمانی است که بر سرنوشت cities مانند نشابور، مرو، بلخ و هراه جاری میشود.
