برگردان به زبان ساده
صاحب روزگار و صدر زمین
نصرت کردگار ناصر دین
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که بزرگترین و مهمترین شخص در زمانه خود، به کمک و یاری خداوندی که دین را حمایت میکند، بر دیگران برتری و نصرت یافته است.
طاهربن المظفر آنکه ظفر
هست در کلک و خاتمش تضمین
هوش مصنوعی: طاهربن المظفر، کسی است که در نوشتهها و نشانهاش موفقیت و پیروزی را تضمین کرده است.
آنکه بیداغ طاعتش تقدیر
ناید از آسمان به هیچ زمین
هوش مصنوعی: کسی که بدون نشانهای از عبادت، تقدیرش از آسمان به هیچ زمینی نخواهد رسید.
وانکه بیمهر خازنش در خاک
ننهد آفتاب هیچ دفین
هوش مصنوعی: کسی که بدون محبت و عشق، سرمایهاش را در دل زمین نگذارد، هرگز آفتاب از آن چیزی پنهان نخواهد کرد.
قدرش را بر سپهر تکیه زند
قاب قوسین را دهد تزیین
هوش مصنوعی: او آنقدر باارزش است که میتواند بر آسمان تکیه کند و مقام بالایی را برای خود بگیرد.
ور قلم در جهان کشد قهرش
بارز کون را کند ترقین
هوش مصنوعی: اگر قلم در دنیا به قهری بیفتد، میتواند همه چیز را به هم بریزد و تغییرات بزرگی ایجاد کند.
رای او چون در انتظام شود
دختر نعش را کند پروین
هوش مصنوعی: وقتی فکر و نظر او به سامان بیفتد، مانند اینکه یک دختر به تسلط بر مردهای میپردازد، خودش را درخشان و معتبر نشان میدهد.
نهی او چون در اعتراض آید
حدثان را قفا کند ز جبین
هوش مصنوعی: زمانی که او در اعتراض قرار میگیرد، باید از پیشانی خود به عقب برگردد و سختیها را پشت سر بگذارد.
بشکند امتداد انعامش
به موازین قسط بر شاهین
هوش مصنوعی: اگر به عدالت و انصاف برای شاهین، نعمتهایش را تقسیم کند، این خطر وجود دارد که این نعمتها به طور ناخواسته محدود شوند.
آسمان چون نگینش پیروزهست
دهر از آن آمدش به زیر نگین
هوش مصنوعی: آسمان مانند یک نگین درخشان است و دنیا از آن به زیر این نگین آمده است.
گر عنان فلک فرو گیرد
به خط استوا در افتد چین
هوش مصنوعی: اگر آسمان از ناحیه استوا بگیرد، زمین در یک فرایند طبیعی دچار چرخش و تغییرات میشود.
ور زمام زمانه باز کشد
شبش از روز بگسلد در حین
هوش مصنوعی: اگر سرپرستی زمانه روز را از شب جدا کند، در آن لحظه همه چیز دچار تغییر و دگرگونی خواهد شد.
هر کجا حلم او گذارد پی
پی کند شعلهای آتش کین
هوش مصنوعی: هر کجا که صبر و شکیبایی او حضور داشته باشد، آتش کینه و دشمنی خاموش میشود و در دلها آرامش مییابد.
هر کجا امن او کشد باره
نکشد بار قفلها زرفین
هوش مصنوعی: هر کجا که او احساس امنیت کند، بارها و مشکلات از دوش او برداشته میشود و دربها به رویش گشوده میشوند.
باس او دست چون دراز کند
دست یابد تذرو بر شاهین
هوش مصنوعی: اگر او دستش را دراز کند، به زودی به هدف خواهد رسید و مانند شاهینی پرواز خواهد کرد.
ای ترا حکم بر زمین و زمان
وی ترا امر بر شهور و سنین
هوش مصنوعی: ای تو صاحب فرمان بر همه جهان و زمان، و تو کسی هستی که بر روزها و سالها حکومت میکنی.
از یسار تو دهر برده یسار
به یمین تو چرخ خورده یمین
هوش مصنوعی: زمانه تمام چیزها را از سمت چپ تو گرفته و به دست راست تو سپرده است، و چرخ روزگار به سمت راست تو میچرخد.
بر در کبریای تو شب و روز
اشهب روز و ادهم شب زین
هوش مصنوعی: در برابر عظمت و بزرگی تو، روز و شب مانند رنگهای مختلف، یکدیگر را تحت تاثیر قرار میدهند. روز به مانند رنگ خاکستری و شب به مانند سیاهی است که نشان دهنده تفاوتها و تغییرات در وجود تو میباشد.
نوک کلک تو رازدار قضا
نوز ظن تو رهنمای یقین
هوش مصنوعی: نوک قلم تو، نگهبان سرنوشت است و گمان تو، راهنمایی برای پیدا کردن حقیقت.
طوق و داغ ترا نماز برند
فلک از گردن و جهان ز سرین
هوش مصنوعی: فلک و دنیای هستی به خاطر محبت و علاقهاش به تو، بر گردنت زینت و نشانهای قرار دادهاند.
آسمان را زبان کلک تو داد
در مقادیر کارها تلقین
هوش مصنوعی: آسمان با هنر تو به بیان درآمد و در کارها به تو الهام بخشید.
آفتاب از بهشت بزم تو برد
ساز صورتگران فروردین
هوش مصنوعی: خورشید از بهشت در میهمانی تو، ساز صورتگران فصل بهار را به همراه دارد.
قدرت تو به عینه قدرست
خود خردشان نمیکند تعیین
هوش مصنوعی: قدرت تو همانند خود قدرت است و خرد افراد نمیتواند آن را مشخص کند.
نتواند که گوید آنک آن
نتواند که گوید اینک این
هوش مصنوعی: هیچکس نمیتواند دربارهی چیزی صحبت کند که خودش قادر به درک یا بیان آن نیست.
چون تو صاحبقران نباشد ازانک
همه چیزیت هست جز که قرین
هوش مصنوعی: هرگاه تو دارنده قرآن نباشی، همه چیزهای دیگر در تو وجود دارد، جز چیزی که با قرآن مطابقت داشته باشد.
لاف نسبت زند حسود ولیک
شیر بالش نشد چو شیر عرین
هوش مصنوعی: حسودان فقط در سخن خود در مورد قدرت و勇ت دیگران صحبت میکنند، اما در عمل هیچگاه به اندازه شیر واقعی قوی و دلیر نخواهند بود. شیر واقعی در جنگل، نماد شجاعت و قدرت است و فقط با کلمات نمیتوان به این مقام رسید.
به جسد کی شود ضعیف قوی
به ورم کی شود نزار سمین
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که چگونه چیزی که ضعیف و ناتوان به نظر میرسد نمیتواند در شرایطی که جسمش آسیبدیده و از پا درآمده، قوی و نیرومند شود؛ همچنین، وقتی یک موجود در حال ورم است، نمیتواند به حالتی سالم و فربه تبدیل شود. به طور کلی، برای قوی شدن یا سلامتی، شرایط و وضعیت مناسب لازم است.
صاحبا بنده را در این یکسال
در مدیح تو شعرهاست متین
هوش مصنوعی: دوست عزیز، در این یک سال تمام اشعار من در وصف تو و ستایش تو سروده شده است.
واندر ابیات آن معانی بکر
چون خط و زلف تو خوش و شیرین
هوش مصنوعی: در این اشعار، معانی تازه و ناب وجود دارد که به زیبایی و دلنشینی خط و موهای تو است.
هرکه او را وسیلتی است چنان
نه همانا که حالتیست چنین
هوش مصنوعی: هر کس که وسیلهای در دست دارد، نباید این گونه فکر کند که وضعیت او همیشه به همین شکل خواهد بود.
گه ز خاک تحیرش بستر
گه ز خشت تحسرش بالین
هوش مصنوعی: گاهی او از خاک به حیرت میافتد و به بستر میرود، و گاهی دیگر از دلتنگی و حسرت به روی خشت میخوابد.
سخنش چون دهد نتیجه که هست
سخنش بکر و دولتش عنین
هوش مصنوعی: اگر سخن او نتیجهای محسوس و روشن بدهد، نشان از پاکی و خلوص کلام او دارد و همچنین موقعیت و جایگاه او نیز باارزش است.
همه از روزگار باید دید
شادی شادمان و حزن حزین
هوش مصنوعی: همه باید به تماشا بنشینند و نظارهگر روزگار باشند؛ باید خوشیهای شادمان و اندوههای غمگین را ببینند و درک کنند.
شاهمات عنا شدم که نکرد
یک پیاده عنایتش فرزین
هوش مصنوعی: در بازی شطرنج، من در وضعیتی قرار گرفتم که هیچ پیادهای به من توجه نکرد و به کمکم نیامد.
چه کنم گو کشیده دار کمان
چه کنم گو گشاده دار کمین
هوش مصنوعی: چه کار کنم وقتی آنقدر اوج میگیرد و تیرش را میکشد؟ چه کار کنم وقتی به دام میافتد و فرصتی برای فرار ندارد؟
آخر این روزگار جافی را
که به جاه تو دارد این تمکین
هوش مصنوعی: در پایان این زمان، شخصی که به مقام و قدرت تو احترام میگذارد، به اندازهای که شایستهاش هست، خود را به تو تسلیم کرده است.
خود نپرسی یکی ز روی عتاب
تا چه میخواهد از من مسکین
هوش مصنوعی: تو هیچوقت نمیپرسی که او از من درمانده و بیچاره چه چیز میخواهد، بلکه تنها با لحن خشم و اعتراض صحبت میکنی.
فلک تند را نگویی هان
دولت کند را نگویی هین
هوش مصنوعی: به آسمان تند و زودگذر چیزی نگو، زیرا ممکن است خوشبختی و سعادت را از دست بدهی.
وقت کوچ است و عرصه تنگ و مرا
دل به تیمار چرخ راه رهین
هوش مصنوعی: زمان حرکت فرارسیده و فضا بسیار محدود است، و من دل و ذهنم مشغول نگرانی از سرنوشت و روزگار است.
نیست در سکنهٔ زمانه کسی
کاضطراب مرا دهد تسکین
هوش مصنوعی: در این زمانه، هیچکس وجود ندارد که بتواند آرامش و تسکین به من بدهد.
تو کن احسان که هرکه جز تو بود
ننهد پای زانسوی تحسین
هوش مصنوعی: احسان و نیکی کن، چرا که هر کسی جز تو، پا در مسیر ستایش نمیگذارد.
تا زمین را طبیعت است آرام
تا زمان را گذشتن است آیین
هوش مصنوعی: تا وقتی که زمین ویژگیهای طبیعی خودش را دارد، آرامش برقرار است و تا زمانی که زمان به جلو میرود، این روند ادامه دارد.
از زمانت به خیر باد دعا
وز زمینت به طبع باد آمین
هوش مصنوعی: از زمانهات آرزوی نیکویی دارم و برای سرزمینت نیز خواهان خوشی و برکت هستم.
ساحت بارگاه عالی تو
برتر از بارگاه علیین
هوش مصنوعی: مکان و مقام پرهویت و شامخ شما از جایگاه و مقام علیین بالاتر و برتر است.
یمن و یسری که از زمان زاید
دایمت بر یسار باد و یمین
هوش مصنوعی: خوشبختی و prosperityی که از زمان به وجود آمده، همیشه بر سمت چپ و راست وجود داشته باشد.
روزگار آفرین شب و روزت
حافظ و ناصر و مغیث و معین
هوش مصنوعی: ای روزگار، تو در هر لحظه و در هر شب و روز، حافظ و نگهدار و یاریدهنده و معین من هستی.
