برگردان به زبان ساده
گشت از دل من قرار غایب
کارم نشود به از نوایب
هوش مصنوعی: از دل من آرامش رفته و نمیتوانم بدون یاد آن شخص برایم کارها پیش برود.
دل دمخور و دلفریب شادان
غم حاضر و غمگسار غایب
هوش مصنوعی: دل شاد و پر از عشق، دلتنگیها و غمهایی را که در کنار ما هستند، احساس میکند و همچنین به یاد غمهایی که دور هستند، دچار افسوس میشود.
بر ضعف تنم قضا موکل
بر سوز دلم قدر مواظب
هوش مصنوعی: من بر ضعف جسمم تسلیم قضا هستم و دل پرسوزم را با دقت و مراقبت زیر نظر دارم.
افلاک به رمح طعنه طاعن
ایام به سیف هجر ضارب
هوش مصنوعی: آسمانها به انتقادی تند و تیز میزنند و روزگار با جدایی و دوری، ضرباتی سخت میزند.
ماییم و شکایت احبا
ماییم و ملامت اقارب
هوش مصنوعی: ما در درد و غصهی دوستان خود هستیم و در خشم و سرزنش نزدیکان.
آشفته دل از جهان جافی
آسیمهسر از سپهر غاضب
هوش مصنوعی: دل نگران و پریشان از این دنیا و سر به آسمان بلند مربوط به ناملایمات و شرایط سختی است که انسان را آشفته و مضطرب میکند.
بر چهره دلیل شمع سوزان
بر دیده رسیل دمع ساکب
هوش مصنوعی: بر چهره دلیل شمع سوزان، یعنی نشانهای از عشق یا احساس در چهره کسی دیده میشود که به مانند شمعی سوزان است. و بر چشم کسی دیگر، مانند دمی از شراب، نشانی از سرخی و نشاط وجود دارد. این تصویرها نشاندهندهی احساسات و حالاتی عمیق و عاشقانه هستند.
آسیب عوایق از چپ و راست
آشوب خلایق از جوانب
هوش مصنوعی: مشکلات و موانع از همهجا به ما آسیب میزنند و این باعث تحول و ناامنی در جامعه میشود.
هر مستویی ز وصل مغلوب
هر ممتنعی ز هجر واجب
هوش مصنوعی: هر کسی که به وصال محبوب دست پیدا کند، تحت تاثیر آن قرار میگیرد و هر کسی که از هجران و دوری رنج میبرد، نمیتواند از آن فرار کند.
شاخ گل عیش با عوالی
برگ گل انس با قواضب
هوش مصنوعی: شاخ گل نشانهای از لذت و شادی است و برگهای آن نمایانگر ارتباط و دوستی با دوستان نزدیک است.
با این همه شوق فتنه مفتی
با این همه قصه عشق خاطب
هوش مصنوعی: با وجود تمام اشتیاق و جذابیت فتنه، و با این همه داستان عشق عارفانه، هنوز هم از یاد نمیرود.
معشوق بتی که هست پیوست
عشقش چو زمانه پر عجایب
هوش مصنوعی: محبوب من مانندی دارد که همواره در عشقش هستم، گویی زمانه پر از شگفتیهاست.
با شمس و قمر به رخ مساعد
با شهد و شکر به لب مناسب
هوش مصنوعی: چهرهای دلفریب و زیبا که مانند خورشید و ماه درخشان است و لبهایش همچون شهد و شکر لطیف و شیریناند.
از نوش به مل درش لآلی
وز مشک به گل برش عقارب
هوش مصنوعی: در این بیت، شاعر به زیبایی و دلربایی شگفتانگیز یک معشوق اشاره میکند که به مانند مرواریدهایی درخشان و خوشبوست. او با توصیف رنگ و عطر، جذابیت و گیرایی اشیای زیبا را به تصویر میکشد. این تصویرسازی باعث میشود که خواننده به جهان پر از زیبایی و لطافت فکر کند.
چین کله بر عقیق چینی
تیر مژه بر کمان حاجب
هوش مصنوعی: چهرهاش مانند سنگ عقیق زیباست و مژههایش به مانند تیرهایی هستند که از کمان بیرون میآیند.
رخساره چو گلستان خندان
زلفین چو زنگیان لاعب
هوش مصنوعی: چهرهاش مانند گلستانی با طراوت و زلفهایش مانند زنگهایی زیبا و دلنشین است.
با روح دو بسدش معاشر
با عقل دو نرگسش معاتب
هوش مصنوعی: دوستی با روح، مانند دوستی با عقل است و در این دوستی، زیبایی و روشنی را میتوان دید، مانند دو نرگس که به هم پیوند خوردهاند.
از توبه برآمده ز حالش
هر روز هزار مرد تایب
هوش مصنوعی: هر روز هزار نفر از حال او به سوی توبه بازمیگردند.
جماش بدان دو چشم عیار
قلاش بدان دو زلف ناهب
هوش مصنوعی: صورت زیبای تو مانند دو چشم زیبا و جذاب است و موهای پیچیده و دلربایت مانند دو زلف درهم و نازک است.
شیرینی لطفش از نوادر
زیبایی وصفش از غرایب
هوش مصنوعی: شیرینی محبت او یکی از نمونههای نادر زیبایی است و توصیف او از عجایب و شگفتیهاست.
زیبا بود آن سخن که باشد
دیباچهٔ آفرین صاحب
هوش مصنوعی: سخن زیبا و دلنشین همانند پوششی گرانبهاست که میتواند روح بخش و الهام بخش باشد.
صدرالوزراء مؤیدالملک
دست و دل و دیدهٔ مراتب
هوش مصنوعی: در این شعر به شخصی اشاره شده که در مقام بلندپایهای قرار دارد و ویژگیهای خاصی چون دست و دل و نگاه عمیق به موضوعات مختلف را دارا است. این شخص به خوبی میتواند به امور اداره کشور بپردازد و در مسائل مهم به درستی عمل کند.
دریای کرم نمای صافی
خورشید فرحفزای صائب
هوش مصنوعی: دریای مهربانی نشاندهندهی روشنی و زیبایی خورشید شادیآور است.
ممدوح ائمه و سلاطین
مشهور مشارق و مغارب
هوش مصنوعی: مدح و ستایش شخصیتهای مهم تاریخ، از ائمه و سلاطین معروف در شرق و غرب جهان.
معمور به حشتمش اقالیم
منصور به دولتش کتایب
هوش مصنوعی: در دل باغش، اقلیمها به سرافرازی میرسند و به برکت قدرتش، قلمروها را به تصرف درآورده است.
چون باد صبا به خلق نیکو
چون ابر سخی به دست واهب
هوش مصنوعی: مردم خوب و سخاوتمند باید مثل باد نرم و دلپذیر باشند که به آرامی میوزد و مثل ابر پربرکت که هدیههایی نیکو به دیگران میدهد.
از خون مخالفان طاغی
وز مغز محاربان حارب
هوش مصنوعی: این عبارت به معنای استفاده یا بهرهبرداری از زحمات و تلاشهای کسانی است که با قدرتهای ستمگر مبارزه کردهاند و جان خود را در این راه فدا کردهاند. به نوعی به ارزش و اهمیت فداکاری این افراد اشاره دارد و نشاندهنده این است که چنین مبارزانی تأثیر عمیقی بر روندهای اجتماعی و سیاسی دارند.
آلوده هژبر را براثن
اندوده عقاب را مخالب
هوش مصنوعی: در این بیت به تضاد و تضاد بین دو موجود اشاره شده است. هژبر، که نمادی از قدرت و سلطه است، به آلودگی و فساد دچار شده و در نتیجه قدرتش کاهش یافته است. در مقابل، عقاب که نمادی از بلندی پرواز و هدفمندی است، باید در برابر چنین آلودگیای مقاومت کند و به سمت هدفهای بلند پروازی خود حرکت کند. به طور کل، این بیت به مبارزه و تلاش در برابر چالشهای موجود در زندگی اشاره دارد.
مکشوف به کوشش و به بخشش
مشعوف به قادم و به ذاهب
هوش مصنوعی: کسی که با تلاش و کوشش خود به موفقیت میرسد و از بخشش و عطا خوشحال میشود، چه به خاطر آمدن کسی و چه به خاطر رفتن دیگری.
در قبضهٔ علم او مهمات
در سایهٔ صدق او تجارب
هوش مصنوعی: در掌 جدید علم او، امور مهم تحت تأثیر صداقت و راستی او قرار دارند و تجربیات حاصل میشوند.
یک عالم و صدهزار جاهل
یک صادق و صدهزار کاذب
هوش مصنوعی: یک عالم با دانش و آگاهی، در برابر صد هزار نفر نادان و بیاطلاع قرار دارد. همچنین، یک فرد راستگو در مقایسه با صد هزار دروغگو و فریبکار وجود دارد.
عقل و نظرش سر مساعی
جود و کرمش در مواهب
هوش مصنوعی: عقل و اندیشهاش در تلاش برای بخشش و سخاوتش در هدایا و نعمتهاست.
در مسکن علم و عدل ساکن
بر مرکب قدر و جاه راکب
هوش مصنوعی: در محل علم و انصاف زندگی میکند و بر مرکب مقام و جایگاه سوار است.
مجموع مکارم و معالی
قانون مفاخر و مناقب
هوش مصنوعی: این بیت به بررسی ویژگیها و فضایل برجستهای میپردازد که در قوانین و اصول اخلاقی وجود دارد. در واقع، صحبت از فضایل و درجههای بالای انسانی است که میتواند به عنوان مایه افتخار و شایستگی برای فرد یا جامعه محسوب شود.
ای هر ملکی ترا مخاطب
وی هر ملکی ترا مخاطب
هوش مصنوعی: ای فرشته، تو به هر موجودی خطاب میکنی.
نام تو چو آفتاب معروف
کام تو چو روزگار غالب
هوش مصنوعی: نام تو مانند آفتاب معروف و شناخته شده است و کام تو مانند روزگار، بر همه تسلط دارد.
درگاه تو عام را مطامع
ایوان تو خاص را مکاسب
هوش مصنوعی: درگاه تو برای همه مردم باز است و آرزوهای آنها را در بر میگیرد، اما کار و کسبها و درآمدهای خاص، مخصوص افراد خاصی است.
گردون به ستایش تو مایل
اختر به پرستش تو راغب
هوش مصنوعی: آسمان به خاطر تو تمجید میکند و ستارهها به پرستش تو علاقهمندند.
گفتار ترا ائمه عاشق
دیدار ترا ملوک طالب
هوش مصنوعی: سخن تو برای پیشوایان روشن و عزیز است که مشتاق دیدار تو هستند و پادشاهان به دنبال ملاقات تو هستند.
منشور تو درج پر جواهر
ایوان تو چرخ پر کواکب
هوش مصنوعی: تو مانند گوهری در ایوانی زیبا هستی و آسمان پر از ستارهها به مانند پرچم تو در اهتزاز است.
چون ماه ترا هزار منهی
چون تیر ترا هزار کاتب
هوش مصنوعی: وقتی که تو مثل ماه زیبا و درخشان هستی، هزار نفر به تو حسادت میکنند و در تلاش هستند که تو را تحسین کنند. همچنین وقتی که مانند تیر مستقیم و قوی عمل میکنی، هزاران نویسنده و شاعری وجود دارند که دربارهی تو مینویسند و تو را وصف میکنند.
چالاکتر از عصای موسی
فرخ قلمت گه مرب
هوش مصنوعی: قلم تو از عصای موسی هم چابکتر و سریعتر است و در کارهای بزرگتر و مؤثرتر از آن عمل میکند.
ای جود ترا بحار خازن
وی حلم ترا جبال نایب
هوش مصنوعی: تو مانند بهار سخاوتی و حلم تو همچون کوههاست.
آزادهٔ دهر و صدر اسلام
با درد نوایب و مصایب
هوش مصنوعی: آزادگان در طول زمان و در دوران صدر اسلام با مشکلات و سختیها دست و پنجه نرم کردهاند.
زنده است به تو که زنده کردی
ادرار جهانیان و راتب
هوش مصنوعی: تو به خاطر وجودت زندگی را به دیگران هدیه دادهای و موجب حیات و نشاط آنها شدهای.
روشن به تو گشت شغل گیتی
شارق ز تو گشت شمس غارب
هوش مصنوعی: تو باعث روشنایی و نور جهان شدی و به خاطر وجود تو، خورشید در آسمان به درخشش و شکوه میافتد.
تا هست علوم را مبادی
تا هست امور را عواقب
هوش مصنوعی: تا زمانی که علوم دارای اصول و مبانی مشخصی هستند، امور و مسائل نیز نتیجه و پیامدهایی خواهند داشت.
حکم تو همیشه باد باقی
عزم تو همیشه باد ثاقب
هوش مصنوعی: فرمان تو همواره پایدار است و ارادهات همیشه قوی و قاطع خواهد بود.
با چرخ کمال تو مشارک
با دهر جمال تو مصاحب
هوش مصنوعی: با درخشندگی و کمال تو در کنار زمان، زیبایی تو همراهم است.
