برگردان به زبان ساده
نوبهار و آفتابی ای مبارک پادشاه
نوبهار ملک و دین و آفتاب تخت و گاه
هوش مصنوعی: بهار و نور آفتاب بر تو مبارک باد، ای پادشاهی که بهار و دین و نور خورشید را به ارمغان میآوری و تخت و جایگاه تو روشن و با شکوه است.
جز تو در عالم ندیدم نوبهاری با قبا
جز تو در گیتی ندیدم آفتابی با کلاه
هوش مصنوعی: در این جهان، جز تو هیچ بهاری را نمیبینم که با زیبایی تو برابری کند و هیچ آفتابی را نمیشناسم که به روشنایی تو برسد.
دادْ دادن رسم توست و دادْدِه بِه شهریار
نام جستن کار توست و نامورْ بهْ پادشاه
هوش مصنوعی: شما به دیگران کمک و یاری میرسانید و این نشان از سلیقه و رفتار نیکوی شماست. همچنین، شناخته و محبوب شدن شما به عنوان یک پادشاه و فرمانروا هم بر اثر همین رفتار نیکو است.
اصل شاهی گر هنر باشد تویی اصل هنر
پشت شاهی گر سپه باشد تویی پشت سپاه
هوش مصنوعی: اگر هنر و قابلیت رهبری وجود داشته باشد، تو مظهر و اصل آن هستی. و اگر نیروی نظامی و سپاه داشته باشیم، باز هم تو عظمت و پشتوانه آن هستی.
زاتشِ خشم تو بدخواهان همی گویند رای
زآهنِ تیغِ تو بدگویان همیگویند آه
هوش مصنوعی: در شعری به بیان این نکته پرداخته شده که دشمنان در برابر خشم تو به طعنه و نیش زدن پرداخته و میگویند که زبان آنها تیزتر از تیغ آهنین توست. این یعنی آنها تلاش میکنند با سخنان بد و کنایهآمیز خود تو را تحت فشار قرار دهند.
روز رزم از تو چنان ترسند شاهانِ دلیر
چون گنهکاران به روز محشر از بیم گناه
هوش مصنوعی: در روز جنگ، شاهان شجاع آنقدر از تو میترسند که مانند گناهکاران در روز قیامت از ترس گناهانشان میهراسند.
پیش تو دشمن چنان باشد به دیدار و صفت
همچو پیش ماهْ ماهی یا که پیش کوه کاه
هوش مصنوعی: در برابر تو، دشمن به اندازهای ضعیف و ناچیز به نظر میرسد که مانند موجودی کوچک و بیاهمیت است که در مقابل نور ماه قرار میگیرد یا مانند کاه در برابر یک کوه بزرگ.
دشمنانت را همیبینم ز محنت چار چیز
اشکْ سرخ و رویْ زرد و سرْ سپید و دلْ سیاه
هوش مصنوعی: من در چهره دشمنانم آثار سختی را میبینم: چشمانشان از اشک، چهرهشان زرد، موهایشان سپید و دلهایشان سیاه است.
دوستانت را همی بینم ز دوران چار چیز
سعدِ بخت و زورِ چرخ و فرّ مهر و نور ماه
هوش مصنوعی: دوستانت را میبینم که تحت تأثیر چهار عامل قرار دارند: خوششانسی، قدرت زمان، زیبایی و نور عشق.
ای شهنشاهی که هستی داور یزدانپرست
ای خداوندی که هستی خسروِ یزدانپناه
هوش مصنوعی: ای پادشاهی که داوری میکنی و پرستشکنندهی خدا هستی، ای اربابی که مورد حمایت و پناه یزدان هستی.
آمدی مهمانِ فرزند وزیرِ خویشتن
آن وزیرِ نیکبخت و کدخدای نیکخواه
هوش مصنوعی: تو به خانه فرزند وزیر خودت آمدی، همان وزیر خوشبخت و نیکوکار.
آن وزیری کاو همه صافی کند ملک جهان
آن وزیری کاو همی باقی کند دین اله
هوش مصنوعی: وزیر مأموریتی دارد که جهان را پاک و منظم کند و همچنین دین الهی را حفظ نماید و باقی نگه دارد.
همچو رضوان آمدی مهمان فخرالملک خویش
چون بهشت آراستی این مجلس و این بزمگاه
هوش مصنوعی: تو همچون رضوان، به عنوان مهمان فخرالملک به این مجلس آمدی و این بزمگاه را به زیبایی بهشت زینت بخشیدی.
لاجرم زین افتخار و زین شرف تا روز حشر
دوده و اعقاب فخرالملک را فخرست و جاه
هوش مصنوعی: بدون شک، به خاطر این افتخار و این مقام، تا روز قیامت نسلها و فرزندان فخرالملک دارای عزت و اعتبار خواهند بود.
تا تو کار بندگان خود چنین سازی تمام
تا تو حق چاکران خود چنین داری نگاه
هوش مصنوعی: تا زمانی که تو با بندگان خود اینگونه رفتار میکنی و در حق آنان اینطور مینگری، همه چیز به همین منوال خواهد بود.
بندگان تو چنین دارند جاه و منزلت
چاکران تو چنین دارند قدر و پایگاه
هوش مصنوعی: بندههای تو در مقام و منزلت اینگونهاند و در جایگاه و ارزش، خدمتگذاران تو نیز به همین صورت هستند.
فرش دولت گستراند هر که او دارد هنر
آب جیحون بگذراند هر که او داند شناه
هوش مصنوعی: هر کسی که هنری دارد مانند فرش زیبایی از نعمت و خوشبختی را برای خود میگسترد. و هر که بتواند شنا کردن را بداند، به راحتی میتواند از آب جیحون بگذرد.
تا که باشد آدمی در عالم و دیو و پری
تا که باشد خاک و باد و آتش و آب و گیاه
هوش مصنوعی: تا زمانی که انسان در دنیا وجود دارد، عناصر طبیعی مانند خاک، باد، آتش، آب و گیاه نیز وجود خواهند داشت.
در سعادت باد یا هر جا که باشد روز و شب
در سلامت باد یا هر جا که باشی سال و ماه
هوش مصنوعی: آرزو میکنم که همیشه در خوشبختی باشی و هر جا که هستی، روزها و شبهایت در آرامش سپری شود. همچنین امیدوارم که سالها و ماههایت به خوبی و سلامتی بگذرد.
شاهی و شادی تو داری تا جهان ماند بمان
همچنین از بخت شاد و همچنین بر تخت شاه
هوش مصنوعی: تو تا زمانی که دنیا پابرجاست، پادشاهی و شادی خواهی داشت و همچنین خوشبختی و مقام سلطنت این نعمتها نیز برای تو باقی خواهد ماند.
