برگردان به زبان ساده
خدای عرش گواه و زمانه آگاه است
که دین عزیز به سلطان دین ملکشاه است
هوش مصنوعی: خدای بزرگی که بر عرش حکومت میکند و زمانهای که از همه چیز باخبر است، میدانند که دین ارزشمند به دست سلطان دین، ملکشاه، اداره میشود.
شهی که خاطر پاک و ضمیر روشن او
ز هر هنرکه خدا آفریده آگاه است
هوش مصنوعی: حاکمی که دلش پاک و ذهنش روشن است، از هر هنری که خداوند خلق کرده، آگاه و آشناست.
اگر به افسر و گاه است فخر هر ملکی
به فرّ طلعت او فخرِ افسر و گاه است
هوش مصنوعی: اگر کسی در مقام و جایگاه خود، به زیبایی و نمایی که دارد، بر خود ببالد، باید بداند که این زیبایی تنها به دلیل مقام و منزلتش است و نه خود او.
ملوک روی سوی درگهش نهادستند
که قبلهگاه ملوک خجسته درگاه است
هوش مصنوعی: پادشاهان به سمت درگاه او روی آوردهاند، زیرا اینجا مکان مقدس و مورد توجهی برای آنان است.
فتوح او به عدد هست اگر حساب کنند
فزون از آنکه حروف سخن در افّواه است
هوش مصنوعی: اگر بخواهند به حساب بیاورند، دستاوردهای او بیشتر از آنچه هست که در کلمات بیان میشود.
ایا شهیکه تورا در صفات پادشهی
کمال صد مَلِک است و جمال صد شاه است
هوش مصنوعی: آیا تو پادشاهی هستی که در صفات و ویژگیهای سلطنت، از صد پادشاه کاملتر و در زیبایی از صد شاه زیباتری؟
ز خدمت تو شهان را سعادت و شرف است
ز طاعت تو جهان را جلالت و جاه است
هوش مصنوعی: از خدمات و وجود تو، پادشاهان به خوشبختی و افتخار میرسند. از پیروی و اطاعت تو، دنیا به بزرگواری و مقام میرسد.
زگَرد موکب تو روی ماه پرخاک است
ز نعل مرکب تو روی خاک پُرماه است
هوش مصنوعی: روی ماه در مقایسه با گرد و غبار دور جایگاه تو، کماهمیت و بیارزش است، در حالی که اثر نعل اسب تو بر خاک، به اندازهای درخشان و با ارزش است که شبیه به ماه میدرخشد.
اگر ستاره پرستش کند تورا وقت است
اگر زمانه ستایش کند تو را گاه است
هوش مصنوعی: اگر ستارهها به پرستش تو بشتابند، آن موقع است که به چیزی بزرگتر از خودت توجه کردهای. و اگر زمانه تو را ستایش کند، در حقیقت آن لحظهای است که تو در جایگاه خود قرار گرفتهای.
رضا و خشم تو مانند مشتری و زُحَل
همیشه سعد نکوخواه و نحس بدخواهست
هوش مصنوعی: خوشنودی و ناخوشنودی تو همچون سیارههای مشتری و زحل همیشه به حالتی خوب و مطلوب و گاه بد و نامطلوب است.
بهخدمت تو دو تا هست خدمت ملکان
از آنکه با تو دل روزگار یکتا هست
هوش مصنوعی: برای خدمت به تو دو گزینه وجود دارد؛ یکی اینکه خدمتگزاران بزرگ هستند و دیگری اینکه کسی که دلش با توست، همیشه در این دنیا یکتاست.
چرا نهد عدوی تو خلاف را سرو بن
که جای او سردارست یا بن چاه است
هوش مصنوعی: چرا دشمن تو در برابر سروی که مقامش بالاست، اقدام میکند؟ آیا او در چاهی بیمقداری قرار دارد؟
مخالفان تو با آه و آهنند ندیم
سر و زبان همه زیر آهن وآه است
هوش مصنوعی: مخالفان تو با غم و سختی دست و پنجه نرم میکنند و دوستان و همراهانت نیز در زیر بار این غم و سختی احساسات خود را بروز میدهند.
هر آن عدو که سپاهش گرانتر از کوه است
چو پیش تیغ تو آید سبکتر از کاه است
هوش مصنوعی: هر دشمنی که نیروهایش از کوه نیز سنگینتر باشد، وقتی در برابر شمشیر تو قرار گیرد، سبکتر از کاه به نظر میرسد.
بسا کسا که همیگفت شیر شرزه منم
کنون ز بیم تو بیچارهتر ز روباه است
هوش مصنوعی: بسیاری بودند که خود را قوی و دلیر میدانستند، اما حالا به خاطر ترس از تو، به مراتب ضعیفتر از یک روباه شدهاند.
ز تو جدا نشود دولت تو یکساعت
که با تو دولت تو همنشین و همراه است
هوش مصنوعی: نبیند که در مدت یک ساعت هم، خوشبختیات از تو دور نمیشود، زیرا این خوشبختی همیشه در کنار توست و همراهیات میکند.
دلیل توست بهر جای عِصمت یزدان
برین دلیل دلیل اِعتَصَمتَ بِالله است
هوش مصنوعی: دلیل تو موجب شده که در هر مکان، پاکی و بیگناهی خداوند نمایان شود و این دلیل، نشانهای است که تو به خدا پناه بردهای.
خجسته باد شب و روز و ماه و هفتهٔ تو
همیشه تاکه شب و روز و هفته و ماه است
هوش مصنوعی: بهترین و شادمان باد همیشه زمانها و فواصل زندگی تو، تا زمانی که شب و روز و هفته و ماه وجود دارند.
بهدولت اندر عمری دراز باد تو را
که دست بد ز تو و دولت تو کوتاه است
هوش مصنوعی: به تو آرزوی عمر طولانی دارم، زیرا کسی که به تو و ثروتت آسیب بزند، خود را از نعمت و خوشبختی دور کرده است.
شمار ملک تو صد بار صد زیادت باد
که حدّ عمر تو پنجاه بار پنجاه است
هوش مصنوعی: شمار ملک و دارایی تو بسیار بیشتر از عمرت باشد. عمر تو پنجاه سال است، پس داراییات باید صد برابر صد، یعنی بسیار زیاد باشد.
