برگردان به زبان ساده
دوش رفتم به خیمهٔ جانان
تازه کردم به بوی جانان، جان
هوش مصنوعی: دیروز به خیمهٔ محبوبم رفتم و با بوی او جان تازهای گرفتم.
آفتاب است زیر شب گفتی
زیر زلف اندرون رخ جانان
هوش مصنوعی: در زیر تاریکی شب، مانند خورشیدی میدرخشد که زیر زلفهای محبوب جا گرفته است.
گر به روز آفتاب رخشان است
پس چرا شد به شب رخش رخشان
هوش مصنوعی: اگر روز آفتاب درخشان است، پس چرا در شب چهرهاش همچنان درخشان است؟
جعد او بر شکوفه عنبر بار
زلف او بر ستاره مشک افشان
هوش مصنوعی: موهای او مانند شکوفههای خوشبو و زلفهایش همچون ستارههای زیبا درخشان و پراکندهاند.
جان من زیر جعد او پیدا
دل من زیر زلف او پنهان
هوش مصنوعی: روح من در زیر زیباییهای او نمایان است، اما دل من در زیر گیسوانش مخفی شده است.
بود چوگان دو زلف وگوی زنخ
گوی و چوگانش را ز گل میدان
هوش مصنوعی: زلفهای او همچون چوگان است و لبخندش مانند گوی، و او با آرامش در میدان زندگی بازی میکند.
گوی سیمین شود به هرحالی
هرکجا عنبری بود چوگان
هوش مصنوعی: هر جا که عطر خوشی به مشام برسد، حتی در سختترین شرایط، زیبایی و جذابیت خود را نشان میدهد.
زیر آن لب نهفته دندانش
همچو لولو نهاده در مرجان
هوش مصنوعی: زیر آن لب، دندانهایش پنهان است، مانند مرواریدی که در مرجان جای گرفته است.
من به دندان گرفتم انگشتم
در غم عشق آن لب و دندان
هوش مصنوعی: در غم عشق، آنقدر دچار درد و رنج شدم که انگشتم را به دندان گرفتم.
گفتم ای دلفریب سیمین بر
ماه گویا تویی و سرو روان
هوش مصنوعی: به او گفتم، ای زیبای دلفریب، تو به روشنی ماه میمانی و مانند سروی هستی که در دشت میرقصد.
در کنارم تو را سزد گردون
وز وثاقم تو را سزد بستان
هوش مصنوعی: در کنار من، شایستهی توست که به آسمان نظر کند و از بند من، لایق توست که از باغ لذت ببری.
گرچه با تو مرا خوش است وصال
ورچه دیدار توست قوت روان
هوش مصنوعی: هرچند که بودن با تو و دیدارت برایم بسیار خوشایند است، ولی این عواطف و احساسات همچنان به من نیرو و انرژی میدهد.
از وصال تو خوشترست مرا
خدمت نور دولت سلطان
هوش مصنوعی: خدمت به نور و روشنایی سلطنت تو برایم از دیدار تو هم لذتبخشتر است.
آفتاب تبار قتلغ بیک
میر گیتیگشای ملک ستان
هوش مصنوعی: خورشید گیتی، شاهی است که در میدان نبرد، پیروزی به ارمغان میآورد و زمین را تحت سلطه خود در میآورد.
آنکه همنام شیر یزدان است
هست برهان قدرت یزدان
هوش مصنوعی: کسی که نام او مانند نام شیر است، نشانهای از قدرت خداوند است.
وان که سلطان برادرش خواند
همچو سلطان بود ز بخت جوان
هوش مصنوعی: کسی که برادرش را به مقام سلطنت میخواند، به واسطه سرنوشت خوبش، خود نیز مانند یک سلطان است.
چاکر جاه و قدر اوست زمین
بندهٔ عقل ورای اوست زمان
هوش مصنوعی: خدمتکار و نگهبان مقام و جایگاه او، زمین تابع عقل و دانایی بالاتر از اوست و زمان نیز در اختیار آن عقل است.
کرد با رای او قضا بیعت
کرد با قَدْر او قَدَر پیمان
هوش مصنوعی: با تدبیر او، تقدیرها رقم خورد و با ارادهاش، سرنوشتها مشخص شدند.
مهر او با موافقان رحمت
کین او با مخالفان طوفان
هوش مصنوعی: عشق و محبت او برای کسانی که با او همنظر هستند، مانند رحمت و لطف است، اما برای کسانی که مخالف او هستند، همچون طوفانی و ویرانگر است.
دل صافیش چشمهٔ خورشید
کف کافیش چشمهٔ حیوان
هوش مصنوعی: دل پاک و زلال او مانند چشمهای پر از نور و روشنی است، و آنچنان روحش سرشار از حیات و انرژی است که همچون چشمهای از زندگی میجوشد.
کوه با حِلم او چو باد سبک
باد با طبع او چو کوه گران
هوش مصنوعی: کوه با صبر و بردباری او سبک و بیوزن شده و باد با طبیعت او سنگین و محکم شده است.
چون به رزم اندرون گشاد کمین
چون به جنگ اندرون کشید کمان
هوش مصنوعی: زمانی که در میدان جنگ و نبرد، کمین خود را به نمایش گذاشت، تیراندازی به جنگ درآورد.
بفکند شیر شرزه را چنگال
بشکند پیل مست را دندان
هوش مصنوعی: شیر قوی و شجاع از شدت قدرتش چنگالهایش را بر میافکند و فیل مست را هم با شدت به دندان میرسد.
بر جبین موافقانش نوشت
مهر او: «هل اتی علی الانسان»
هوش مصنوعی: بر پیشانی دوستداران او نوشته شده است: «آیا بر انسان زمانی نیامده که»
بر جبین مخالفانش نوشت
کین او «کُلّ مَنْ عَلیها فان»
هوش مصنوعی: بر پیشانی دشمنانش نوشته شده است که هر چیزی که بر روی زمین است، زوالپذیر است.
ای امیری که زیر همت توست
برج خورشید و خانهٔ کیوان
هوش مصنوعی: ای بزرگی که زیر سایهٔ تو، خورشید و خانهٔ کیوان (سیارهٔ زحل) قرار دارد.
پدرت را ولایت است و تورا
جای بهرام و جاه نوشروان
هوش مصنوعی: پدر تو مقام والایی دارد و تو در موقعیتی برتر از بهرام و جاه نوشروان قرار داری.
بارگاه تو را ز قدر و شرف
زیبد از روی حور شادروان
هوش مصنوعی: مقام و جایگاه تو شایستهی احترامی است که از زیباییها و روحانیّت برمیخیزد.
خدمت شاه و طاعت پدر است
سیرت تو در آشکار و نهان
هوش مصنوعی: انجام خدمت به شاه و اطاعت از پدر، اصل و بنیاد رفتار تو در زندگی چه در ظاهر و چه در باطن است.
مقبلی لاجرم زخدمت این
خرمی لاجرم ز طاعت آن
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که از دیدگاه شاعر، خوشی و شادکامی ناشی از خدمت و عبودیت است. در واقع، برای دستیابی به شادی و سعادت، باید به طاعت و خدمت پرداخته شود.
شاعر شاه و مادح دولت
آفرین گوی توست و مدحت خوان
هوش مصنوعی: شاعر در واقع تو را به عنوان شاه و مدحگوی کسی که دولت را بنا نهاده، ستایش میکند و در وصف تو شعر میسراید.
چون پیاده به مجلس تو شتافت
دهد از حال اسب خویش نشان
هوش مصنوعی: وقتی کسی پیاده به دیدار تو میشتابد، نشانههایی از وضعیت و شرایط اسبش را به تو میدهد.
داشت اسبی که گاه گام زدن
بود با باد تیزرو یکسان
هوش مصنوعی: شخصی اسبی داشت که هنگام راه رفتن، سرعتش با باد تند یکی بود.
بحر جوشنده بود در رفتار
چرخ کوشنده بود در جولان
هوش مصنوعی: در حرکت چرخش دنیا مثل دریا است که همیشه جوشان و پر از جنب و جوش است.
چون برو بودمی بیاسودی
پای و دست من از رکاب و عنان
هوش مصنوعی: وقتی او میرفت، من احساس راحتی میکردم و پا و دستم از کنترل و هدایت آزاد بود.
بیسبب ناگهان بخفت و بمرد
مرگ او بود هم بر او تاوان
هوش مصنوعی: بدون هیچ دلیلی ناگهان خوابش برد و جان سپرد. مرگ او نتیجه رفتارهایش بود.
ای دریغا که ناگهان آورد
ملکالموت اسب من به زیان
هوش مصنوعی: ای کاش که ناگهان فرشته مرگ، زندگیام را به پایان نبرد.
میزبان کن مرا خداوندا
تا نباشم پیاده و حیران
هوش مصنوعی: خداوندا، مرا پذیرایی کن تا در مسیر زندگی سردرگم و تنها نباشم.
گر من از تو ستورکی خواهم
عذر من ظاهرست و حال عیان
هوش مصنوعی: اگر من از تو چیزی بخواهم، واضح است که نیازی به پنهان کردن دلایل من نیست و وضعیت من نیز آشکار است.
هر ستوری که تو مرا بخشی
شکرگویم به پیش شاه جهان
هوش مصنوعی: هر کمکی که به من کنی، برایش سپاسگزارم و آن را پیش بزرگترین حکمران دنیا ارزشمند میدانم.
تا پدید آید از خزان و بهار
گه زمستان و گاه تابستان
هوش مصنوعی: هر فصلی به نوبت خود ظاهر میشود، به طوری که با آمدن بهار و پاییز، زمستان و تابستان نیز در زمان مناسب خود به وجود میآیند.
بر تو فرخنده باد فصل بهار
بر تو فرخنده باد جشن خزان
هوش مصنوعی: بهار و گلچینی برای تو مبارک باشد و همچنین جشن فصل پاییز نیز برای تو خوشایند و پر برکت باد.
تا بپاید فلک تو نیز بپای
تا بماند جهان تو نیز بمان
هوش مصنوعی: تا زمانی که آسمان و ستارهها پابرجا هستند، تو هم پایدار باش تا دنیایت همچنان باقی بماند.
