برگردان به زبان ساده
ایا شهی که چو تو کس ندید و کس نشنود
چو تو نباشد در عالم و نه هست و نه بود
هوش مصنوعی: آیا وجودی مانند تو در این دنیا نیست که کسی او را دیده یا شنیده باشد؟ نه در حال و نه در آینده، کسی مانند تو وجود نخواهد داشت.
کدام شاه تو را دید در میانهٔ صدر
که بر بساط تو بوسه نداد و چهره نسود
هوش مصنوعی: کدام پادشاهی تو را در وسط مجلس دید که بر کرسی تو بوسه نداد و بر چهرهات ناز نکرد؟
هر آنکه تافت بر او آفتاب دولت تو
به زیر سایهٔ اقبال تو فرو آسود
هوش مصنوعی: هر کسی که تحت نور خورشید موفقیت تو قرار گیرد، در سایهٔ خوشبختی و اقبال تو به آرامش میرسد.
تویی که تیغ تو آن گوهر ستارهنمای
هزار روز به بدخواه تو ستاره نمود
هوش مصنوعی: تو هستی کسی که شمشیرت آن جواهر درخشانی را که برای هزار روز نشاندهنده ستارههای بدخواه تو بود، به نمایش گذاشت.
تویی که دیده ز چشم عدو برون آری
به نوک نیزهٔ سندان گداز زهرآلود
هوش مصنوعی: تو کسی هستی که با نگاهت میتوانی چشمهای دشمن را کور کنی، همانطور که زهرآلود و سوزان، نوک نیزهٔ خطرناک را به سمت او میفرستی.
میان خنجر تو آتشی است کان آتش
همی زدودهٔ اعدای تو برآرد دود
هوش مصنوعی: در دل خنجر تو آتشی نهفته است که آن آتش فقط به خاطر دشمنان تو شعلهور میشود و از آن دود برمیخیزد.
تن حسود تو را باد در ربود چو کاه
ز بس که بر سر خود باد را همی پیمود
هوش مصنوعی: باد حسادت تو را مغلوب کرد، همچون کاهی که به خاطر شدت باد در هوا پراکنده میشود.
خدایگانا بخشایش آر بر تن من
از آنکه رای تو بر صد هزار تن بخشود
هوش مصنوعی: ای خداوند بزرگ، بر من هم بخشش عطا کن، زیرا که رای و اراده تو حتی بر صد هزار نفر نیز رحم و بخشش داشته است.
چو زیر خاک نهان شد خلیل حضرت تو
میان جان من افروخت آتش نمرود
هوش مصنوعی: وقتی ابراهیم خلیل (ع) زیر خاک رفت، آتش نمرود در وجود من شعلهور شد.
ز درد آنکه بپالود زیر خاک تنش
دلم چو خون شد و از دیدگان فرو پالود
هوش مصنوعی: از غم و درد شخصی که در زیر خاک دفن شده، قلبم مثل خون به جوش آمد و اشکهایم از چشمانم سرازیر شد.
رسید نوبت سرما و فصلگرما رفت
بکاست صبر من و سردی هوا بفزود
هوش مصنوعی: زمان سرما فرا رسید و فصل گرما به پایان رسید. صبر من کمتر شد و به دنبال آن، هوای سرد شدت گرفت.
غنود دیدهٔ بلبل ز باد شهریور
ز شهریار چرا چشم من شبی نغنود؟
هوش مصنوعی: چشم بلبل از باد شهریور خوابش میبرد، اما چرا چشم من در شب خواب ندارد؟
ربود حسرت و تیمار زاغ باد خزان
نسیم جود تو تیمار من چرا نربود؟
هوش مصنوعی: نسیم مهربانی تو چرا حسرت و دلتنگی من را از بین نبرد؟ چرا روزهای سخت و غمانگیز مرا از خود نراند؟
دروده گشت زمین هرکجا و همت تو
نهال حسرت و بیماریم چرا ندرود؟
هوش مصنوعی: زمین در هر نقطهای رونق و سرسبزی دارد، اما چرا تلاش و اراده تو نمیتواند حسرتها و بیماریهای مرا برطرف کند؟
زدوده رنگ درختان سپهر آینه گون
کمال عدل تو زنگ دلم چرا نزدود؟
هوش مصنوعی: آسمان مانند آینهای است که رنگ درختان را از روی خود پاک کرده، اما چرا کمال عدل تو دلتنگی و غم من را پاک نمیکند؟
غریب شهر توام بشنو از من این قصه
که مصطفی بهکرم قصهٔ غریب شنود
هوش مصنوعی: من در شهر تو غریب هستم، پس این داستان را از من بشنو: مصطفی با مهربانی داستان غریبی را شنید.
روم که گر نروم باشم اندرین هفته
به خون جملهٔ خویشان خویشتن ماخوذ
هوش مصنوعی: میروم که اگر نروم، در این هفته به خاطر خون همهی خویشان خودم درگیر و مسؤول باشم.
رضای مادر و خشنودی پدر جویم
که درکتاب خود ایزد مرا چنین فرمود
هوش مصنوعی: من در پی خوشنودی مادر و پدر هستم، چرا که در کتاب خداوند آمده است.
اگر بزودی یابم ز شاه دستوری
شوند جمله ز من مادر و پدر خشنود
هوش مصنوعی: اگر به زودی از شاه دستوری بگیرم، همه چیز طوری میشود که پدر و مادرم خوشحال خواهند شد.
نگاه دار شها حق خدمت پدرم
که از کمال ارادت تو را به جان بستود
هوش مصنوعی: این جمله به این معناست که از خدا بخواه که پدرم را در خدمت تو نگه دارد، زیرا او به شدت محبت و ارادت خود را به تو ابراز کرده است.
به حق خدمت برهانی و ارادت او
که شغل بنده بدین هفته برگذاری زود
هوش مصنوعی: این جمله به معنای تاکید بر اهمیت خدمت و احترام به شخصی است که به عنوان رهبر یا مقام بالاتر در نظر گرفته میشود. همچنین به این نکته اشاره دارد که وظیفه و کار بنده در این هفته به سرعت در حال انجام است. اگر بخواهیم به زبان سادهتری بیان کنیم، فردی به وفاداری و تعهد خود به یکی دیگر اشاره میکند و نشان میدهد که در کارش بسیار جدی و سریع عمل میکند.
همیشه تا که بود اختری جهانفرسا
همیشه تا که بود صورتی زمین فرسود
هوش مصنوعی: تا زمانی که ستارهای درخشان وجود داشته باشد، زمین مدام در حال تغییر و فرسایش خواهد بود.
مخالفان تو را باد بیطرف همه غم
موافقان تو را باد بیزیان همه سود
هوش مصنوعی: دشمنان تو در افکار خود بیطرف هستند و هیچ غمی برای آنها وجود ندارد، اما دوستانت در کنار تو، حتی بدون اینکه به تو آسیب برسد، همیشه نفع خواهند داشت.
