برگردان به زبان ساده
بتان چین و ختن سروران درگاهند
سزای تاج و سریرند و درخور گاهند
هوش مصنوعی: مجسمههای زیبای چین و ختن، مورد توجه و احترام دربار هستند و به عنوان پادشاهان و فرمانروایان، شایسته تخت و تاج میباشند و در جایگاه ویژهای قرار دارند.
مبارزان مصاف و یلان رزمْ گهند
دلاوران سپاه و سران درگاهند
هوش مصنوعی: در میدان جنگ، قهرمانان و جنگجویان واقعی به مصاف میروند و دلیران نه تنها در سپاه بلکه در دربار نیز برتر و قدرتمند هستند.
همه به خیل ختن بر ز دلبری میرند
همه به لشکر چین بر ز نیکوی شاهند
هوش مصنوعی: همه به سوی سرزمین ختن میروند، که در آنجا از زیبایی دلربا لذت ببرند. همه نیز به لشکر چین میروند تا از زیباییهای شاه بهرهمند شوند.
اگر ز قامت ایشان خبر دهمْ سروند
وگر ز طلعت ایشان نشان دهم ماهند
هوش مصنوعی: اگر بخواهم درباره قامت آنها سخن بگویم، دلها را میربایم و اگر از زیبایی چهرهشان بگویم، همچون ماهی درخشان هستند.
چو سرو در چمن اندر میان میدانند
جو ماه بر فلک اندر میان خرگاهند
هوش مصنوعی: همچون سروی که در باغ در وسط میدان قرار دارد، همانا ماه در آسمان نیز در بین ستارهها میدرخشد.
به روز جنگ بداندیش را بدْ اندیشند
به روز صلح نکوخواه را نکوْ خواهند
هوش مصنوعی: در روز جنگ، کسانی که ذهن منفی دارند، بد تلقی میشوند و در روز صلح، کسانی که نیکخواهاند، مورد تحسین قرار میگیرند.
چو روی حاسد خسرو به جعد پر شِکنند
چو عمر دشمن دولت به زلف کوتاهند
هوش مصنوعی: هرگاه که حسودان به چهره زیبای خسرو نگاه کنند، حسادت آنها به شکل دلسردی و تردید در میآید. مانند این که دشمنان قدرت و ثروت به زیبایی و خوشبختی دیگران حسادت میکنند و تلاش میکنند تا زحمات و موفقیتهایشان را کوچک جلوه دهند.
به وقت ناز و لَطَف خوش لبند و خوش سخنند
به گاه عهد و وفا یکدلند و یکراهند
هوش مصنوعی: در زمانهایی که عشق و محبت در اوج است، مردم به نرمی و مهربانی رفتار میکنند و سخنان زیبا میگویند. اما در زمانهای دشواری و زمانی که پای تعهد و وفا در میان است، همه یکدل و یکصدا میشوند و به یک مسیر مشترک میروند.
به موکب اندر کشورستان و داد دهند
به مجلس اندر شادی فزا و غم کاهند
هوش مصنوعی: در میان هیئت و جمعیت، در سرزمین خود به برگزاری مراسم میپردازند و در مجلس شادی میافزایند و غمها را از دل مردم میزدایند.
همه نتیجهٔ تأیید و نصرت و ظفرند
همه نشانهٔ اقبال و حشمت و جاهند
هوش مصنوعی: همه آنچه به دست آمده، نشانهٔ تأیید و حمایت و موفقیت است و آنها نشاندهندهٔ خوشبختی و ثروت و مقام بالای فرد هستند.
به جاه و حشمت ایشان ملوک را شرف است
که بندگان مَلِک بوعلی شرفشاهند
هوش مصنوعی: مقام و اعتبار افراد برجسته، باعث افتخار ملوک است؛ زیرا کسانی که در خدمت ملک بوعلی شرفشاه هستند، خود نیز دارای ارزش و شرف هستند.
ستوده فخر معالی امیر عالی را
شهی که از سپهش پنج تن چو پنجاهند
هوش مصنوعی: امیر بزرگوار و با شکوهی که فرمانروایش از پنج تن سربازان مانند پنجاه نفر قدرتمندتر است، بسیار ستودنی و قابل تحسین است.
از آنکه جامهٔ شیرانش موی روباه است
به پیش او همه شیران زبون چو روباهند
هوش مصنوعی: به دلیل اینکه پوست شیران در برابر شیر قویتر و بزرگتر از موی روباه است، در حضور او همه شیران مانند روباهها ناتوان و کوچک به نظر میرسند.
همی چو کوه نماید سمند باد تکش
ز باد کوه نمایش مخالفان کاهند
هوش مصنوعی: بسیار شبیه به کوه است، سمند باد مانند یک اسب نیرومند نمایان میشود، در حالی که باد، کوه را به نمایش میگذارد و مخالفان را به زیر میآورد.
کند بهآهن شمشیر جان از ایشان فرد
ز هول آهن او جفت ناله و آهند
هوش مصنوعی: با استفاده از آهن، شمشیری میسازد که جان آدم را میگیرد؛ از شدت ترس و وحشتی که آهن ایجاد میکند، او همزمان نالان و آهکش است.
مباد کس که به راه خلاف او گذرد
که مرگ و محنت و اِدْبار هر سه در راهند
هوش مصنوعی: هرگز کسی را تشویق نکن که به راه نادرست برود؛ چرا که در این مسیر، مرگ، درد و بدبختی همواره در کمین هستند.
ز بیم آتش تیغش که بر شود به فلک
ستارگان همه در برج خویش گمراهند
هوش مصنوعی: به دلیل خطر و ترس از آتش شمشیر او، ستارهها در آسمان به نوعی سرگردان و گمراه به نظر میرسند.
ایا شهیکه زاقبال تو به خلد برین
رسول و حیدر و طیار و جعفر آگاهند
هوش مصنوعی: آیا شاهی هست که از نعمتهای تو به بهشت برین آگاهی داشته باشد و رسول، علی، طیار و جعفر از او باخبر باشند؟
تویی که یوسف مصری به ملک عز امروز
مخالفان تو محبوس در بُن چاهند
هوش مصنوعی: تو همان یوسف هستی که امروز در اوج قدرت و فضل قرار داری، در حالی که دشمنانت به مانند مخالفان تو در عمق چاه گرفتار آمدهاند.
هر آن گروه که بودند همچو زرٌ طَلی
به درگه تو چو سیم نَبهْره درگاهند
هوش مصنوعی: هر گروهی که مانند طلا درخشان و با ارزش هستند، در درگاه تو مانند سیمی هستند که از سنگ کمارزشتر است.
کرام پیش تو هستند بندهوار مطیع
نه زیر جبر و تعدی و بند واکراهند
هوش مصنوعی: محترمانه در حضور تو هستند و به شایستگی و با احترام خدمت میکنند، نه اینکه به خاطر اجبار یا بیرحمی و فشار به این کار وادار شدهاند.
ز شبه عَبهر چشمت خرد کند شبهی
اگر ملوک زمانه تو را ز اشباهند
هوش مصنوعی: اگر چشمان تو به تاریکی شب بنگرد، آنقدر تأثیرگذار است که حتی پادشاهان زمانه نیز به شگفتی خواهند افتاد.
دیار توست چو افواه و شیعت و خَدَمت
همه چو نطق پسندیده اندر افواهند
هوش مصنوعی: سرزمین تو مانند کلام و سخنپراکنی مردم است و پیروان و خدمتگزارانت همگی مانند نطق مطلوب در میان کلامها قرار دارند.
به آخر آمد شاها توقف حکما
همه به فر تو چون مه به نیمهٔ ماهند
هوش مصنوعی: در پایان کار، همه حکما و دانشمندان به پای تو ای شاه، مینشینند و مانند ماه در نیمه شب، به زیبایی تو توجه دارند.
همیشه تا بود اِنباه عاقلان ز خرد
همه به قوت عقلی قرین انباهند
هوش مصنوعی: همیشه افرادی که عاقل هستند، از نظر فکری و عقلانی به هم نزدیکند و بر پایه عقل و خرد خود اشتراک دارند.
بقات باد و ز توکردگار راضی باد
که خسروان به کمال از رضای اللهند
هوش مصنوعی: به جستجوی خوشبختی و خوشحالی باد و از تو، ای خدا، راضی باش؛ زیرا پادشاهان و بزرگزادگان به کمال و خوبی از رضایت خدا بهرهمند هستند.
