برگردان به زبان ساده
پس از مرگ اسکندر نامور
زهرسو درآمد یکی تاجور
هوش مصنوعی: پس از مرگ اسکندر بزرگ، نام و داستان او به عنوان یک پادشاه مشهور و قابل احترام در تاریخ، بر سر زبانها آمد.
همه پادشاهی و ملک کیان
بیفتاد در دست یونانیان
هوش مصنوعی: تمام سلطنت و قدرت کیان به دست یونانیان افتاد.
زهر سوی آن ملک آشوب خاست
بهم اوفتادند از چپ و راست
هوش مصنوعی: از هر طرف در آن سرزمین هیاهو و آشوب به پا شده بود و مردم از چپ و راست با هم درگیر شدند.
به ایران و بابل سلوکوس بود
ابر لیدیا آنیتو خوس بود
هوش مصنوعی: در این بیت به دو مکان تاریخی اشاره شده است: ایران و بابل. سلوکوس، یکی از شخصیتهای تاریخی مهم، به این دو مکان مرتبط است. همچنین، "ابر لیدیا" به معنای سرزمین لیدیا است که در گذشته با اهمیت بوده و اشاره به کمبود وجود آن دارد. در کل، این بیت به روابط و تأثیرات تاریخی این مناطق اشاره میکند.
پتولومه بودی به مصر اندرون
کساندر به یونان زمین رهنمون
هوش مصنوعی: پتولومه در مصر بود و در عین حال، کسانی در یونان را به راهنمایی میکرد.
نظر ار به تاریخ ایرانی است
سلوکوس استهن یونانی است
هوش مصنوعی: اگر به تاریخ ایران نگاه کنیم، سلوکوس از آنجا سرچشمه میگیرد و یونانی نیز در آن نقش دارد.
به تازی ابلخی بود نام او
زگیتی برآمد همه کار او
هوش مصنوعی: او از نسل ابلخت، به زبان عربی نامش برگزیده شده و همه کارهای او از آسمان سرچشمه گرفته است.
سلفکی بدو هست منسوب و بس
به شام و حلب هم بدش دسترس
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که کسی به او وابسته و ربط دارد و همچنین به شهرهای شام و حلب نیز دسترسی دارد.
پس از وی پسرش انتیوکوس نام
به ایران زمین زیستی شادکام
هوش مصنوعی: پس از او، پسرش آنتیوکوس نام داشت و در سرزمین ایران زندگی خوشحالی داشت.
ورانام مستر بدی آزروس
که پورش بدی انتیوکوتیوس
هوش مصنوعی: اگر کسی به تو بدی کند، مانند سرنوشت بدی که بر سر آنتیئوخوس آمده، تو نیز به او پاسخ نده و از کارهای زشت او بپرهیز.
فزون بد به قدرت زشاهان پیش
هم انطاکیه ساخت بر نام خویش
هوش مصنوعی: او به قدری قدرت و نفوذ داشت که توانست در کنار شاهان، شهری به نام انطاکیه را به نام خود بسازد.
چو سال اندر آمد به پنجاه و اند
که شاهان ایران سلفکی بدند
هوش مصنوعی: زمانی که به پنجاه سالگی رسید، شاهان پیشین ایران بودند.
یکی نامور بود ارزاس نام
به بلخ اندرون زیستی شادکام
هوش مصنوعی: یک فرد مشهور و نامدار در بلخ زندگی میکرد و در زندگی خود شاد و خوشحال بود.
ورا آنتیوکوس با دار و برد
سپهدار بر لشگر بلخ کرد
هوش مصنوعی: آنتیوکوس با سپاه و تجهیزات نظامیاش به جنگ با لشکر بلخ پرداخت.
یکی جنگ آراست آن نامور
اکاتوگ را کشت در باختر
هوش مصنوعی: یک نفر معروف به نام اکاتوگ را در باختر کشت و جنگ را آماده کرد.
به بلخ گزین گشت فرمانروا
بنا کرد پس دولت پارتا
هوش مصنوعی: فرمانروایی به بلخ آمد و پس از آن، پایهگذار دولت پارتا شد.
ازو هست بنیاد اشکانیان
که او اشک بد از نژاد کیان
هوش مصنوعی: او پایهگذار دودمان اشکانیان است و اشک، نژادی از خاندان کیان به شمار میرود.
جهان بودشان سالیان چارصد
نگهدار کشور بدندی زبد
هوش مصنوعی: در طول چهارصد سال، آنها نگهداری از کشور بدند را بر عهده داشتند.
چو بر تخت شان شاد بنشاندند
ملوک الطوایف همی خواندند
هوش مصنوعی: وقتی که پادشاهان در جایگاه خود با خوشحالی نشسته بودند، همگی به خواندن مشغول شدند.
به شهنامه زیشان نراند سخن
همان کرده کوتاهشان بیخ و بن
هوش مصنوعی: این عبارت به این معناست که در داستانهای بزرگ و افسانهای، از اشاره به برخی افراد یا حوادث به طور مختصر و فشرده صحبت میشود و در نتیجه، جزئیات کمتری درباره آنها ارائه میگردد.
ازیشان به جز نام نشنیده است
نه در نامه ی خسروان دیده است
هوش مصنوعی: از آنها جز نامی نشنیده است و هیچ چیزی در نامههای پادشاهان ندیده است.
ولی چون به تاریخ کس بنگرد
چنین عذر را از خرد نشمرد
هوش مصنوعی: اما وقتی کسی به تاریخ نگاه کند، دیگر نمیتواند چنین بهانهای را از روی خرد بپذیرد.
که این پادشاهان گردن فراز
نمودند شاهی زمانی دراز
هوش مصنوعی: این پادشاهان به ویژگیهای خود و سلطنتشان افتخار میکنند و مدت زمان زیادی است که در قدرت باقی ماندهاند و بر دیگران برتری دارند.
همه جنگ جوی تهمتن بدند
نگهدار ایران زدشمن بدند
هوش مصنوعی: همه جنگجویان تهمتن (رستم) در برابر دشمنان ایران ایستادگی کردند و از میهن دفاع کردند.
به گاهی که روما جهانگیر بود
جهانش همه زیر شمشیر بود
هوش مصنوعی: در زمانی که روم بر دنیای خود تسلط داشت، تمام سرزمینها تحت فرمان و قدرت شمشیرهای آنان بودند.
نیامد بر ایران از ایشان زیان
بسی جنگ کردند با رومیان
هوش مصنوعی: ایران از دست آنها آسیب زیادی ندید و با رومیها جنگهای زیادی کردند.
از ایشان همی روم را بود بیم
که دلها زاشکانیان شد دو نیم
هوش مصنوعی: از آنها خوف دارم که ناگهان دلها از غم و اشک به دو قسمت تقسیم شود.
همانا مغان را نکردند شاد
مغان هم از ایشان نکردند یاد
هوش مصنوعی: واقعاً مغان را خوشحال نکردند و مغان هم از آنها یاد نکردند.
کنون من بگویم همه نامشان
که چون شد به گیتی سرانجام شان
هوش مصنوعی: حالا من تمام نامهای آنها را بیان میکنم که چگونه در دنیا به پایان رسیدند.
