برگردان به زبان ساده
دویم سال از شاهیش چون رسید
سکندر سپه سوی ایران کشید
هوش مصنوعی: پس از گذشت دو سال از سلطنتش، سکندر سپاهی را به سوی ایران فرستاد.
سپاهی زیونانیان صد هزار
گزین کرد جنگ آور و نامدار
هوش مصنوعی: نیروهایی از یونانیان به تعداد صد هزار نفر انتخاب کردند که هر کدام جنگجو و مشهور بودند.
زدریا سوی آسیا برگذشت
به ماننده ی ابر نیسان به دشت
هوش مصنوعی: از دریا به سمت آسیا عبور کرد، مانند ابرهایی که در ماه نیسان به دشت میوزند.
همان قبر آشیل را داد بوس
برید آن گره بند غوردونیوس
هوش مصنوعی: قبر آشیل را بوسید و برید، همان کسی که گره بند غوردونیوس بود.
به ملک فریژی وایعونیه
همان در هلسپون و در لیدیه
هوش مصنوعی: در سرزمین فریژیا و در شهر وایهونی، همانجایی که در هلسپون و لیدیه واقع است، زندگی میکنند.
همه حکم داران زیونان بدند
که ستراپ دارای ایران بدند
هوش مصنوعی: تمامی حاکمان و زمامداران، بیخبر از حکمت و راه درست بودند، زیرا که سرپرست و نگهدارندگان ایران، خود در تنگنا و ضعف به سر میبردند.
همه لشکر و رزم سازان کین
زیونانیان بد در آن سرزمین
هوش مصنوعی: تمام نیروی جنگی و رزمندگان که به خاطر کینهورزی به یونانیان در آن سرزمین حضور دارند.
چو ممنون که بودی سپهدار جنگ
سپهدار ارسیت با نام و ننگ
هوش مصنوعی: وقتی که راضی و سپاسگزار هستی که فرمانده جنگ هستی، این نشاندهندهی شجاعت و افتخارت است.
زکار سکندر چو آگه شدند
هواه خواه آن نامور شه شدند
هوش مصنوعی: وقتی از کارهای سکندر مطلع شدند، مردم خواهان او و نامش شدند.
که جانشان از ایرانیان بد به تنگ
نه پای گریز و نه پروای جنگ
هوش مصنوعی: آنها که جانشان از ایرانیان خسته شده، نه راه فراری دارند و نه از جنگ هراسی به دلشان افتاده است.
برین بر نهادند رائی درست
که با او نباید همی جنگ جست
هوش مصنوعی: بر این اساس، تصمیم درستی گرفته شده است که نباید با آن مخالفت کرد یا جنگید.
بجز مهرداد اندر آن گیرودار
که داماد دارا بد آن نامدار
هوش مصنوعی: جز مهرداد که در آن جنگ و جدال بود و داماد دارا، که به نام و شهرتش معروف است.
بیاراست لشکر زبهر نبرد
زیونانیان هم سپه گرد کرد
هوش مصنوعی: لشکر را آماده کردند تا به جنگ یونانیها بروند و سپاه جمع کردند.
لب رود گرنیک بد جای جنگ
سپاه از دو سو اندر آمد به تنگ
هوش مصنوعی: کنار رودخانه، جایی برای نبرد نیست و سپاه از دو سوی رود به تنگنا افتادهاند.
سکندر ستوهیده شد زآن نبرد
همی خواست سرش اندر آید بکرد
هوش مصنوعی: سکندر از آن جنگ خسته و ناامید شد و آرزوی فرار از آن وضعیت را در سر داشت.
ولی نامداری زیونانیان
رهانید جان ورا زآن میان
هوش مصنوعی: اما فرد با تدبیر و معروفی از یونانیان جان او را از آن وضعیت نجات داد.
سخن ها به یونانیان باز کرد
هم از فر اسکندر آغاز کرد
هوش مصنوعی: او دربارهٔ گفت و گوها و مباحثات به یونانیان اشاره کرد و از داستان اسکندر مقدونی شروع کرد.
همی گفت یونان آباد بوم
تبه شد بدست زرکسیس شوم
هوش مصنوعی: یونان زیبا و آباد، سرزمینش به دست یک فرد بدجنس و شرور ویران شد.
کنون این جهان جوی پوید همی
که این کین دیرین بجوید همی
هوش مصنوعی: اکنون این دنیا مانند جوی در حال جریان است و همواره به دنبال این کینه قدیمی میگردد.
شما خود به دشمن چرایید یار؟
ابا دوست جسته ره کارزار!!
هوش مصنوعی: چرا شما خود را به دشمن میسپارید، ای یار؟ آیا راهی به جز جستجوی دوست در میدان نبرد ندارید؟
بدین سان هواه خود کردشان
به زنهار اسکندر آوردشان
هوش مصنوعی: به این ترتیب، هوا و نفس خودشان آنها را به امان اسکندر رساند.
دو بهره بکاهید از ایران سپاه
همه کار ایرانیان شد تباه
هوش مصنوعی: از ایران سپاه را کاهش دهید، زیرا این کار باعث تباهی همه امور ایرانیان خواهد شد.
به جنگ اندرون کشته شد مهرداد
که داماد شه بود و والانژاد
هوش مصنوعی: مهرداد در جنگ کشته شد؛ او داماد پادشاه و از نسل نیکان بود.
دگر نامداران ایران زمین
چو پرناز و اسپهرداد و پتین
هوش مصنوعی: نامآوران دیگر ایران زمین مانند پرناز، اسپهرداد و پتین همگی درخشان و شایسته احترام هستند.
چو اربو یل و مهربود سوار
در آوردگه کشته گشتند خوار
هوش مصنوعی: وقتی که ابر و باران و محبت به زمین میریزد، در میدان جنگ، کسانی که سوار هستند، به راحتی کشته میشوند و به ذلت میافتند.
سکندر چو در جنگ پیروز گشت
به مردم شب و روز نوروز گشت
هوش مصنوعی: سکندر وقتی در جنگ پیروز شد، در دل مردم شادی و سرور ایجاد کرد و همچون جشن نوروز برای آنها روز و شب را خوشحالکننده ساخت.
به کشور زهرگونه خوبی نمود
زهرسو در باغ و سبزی گشود
هوش مصنوعی: در سرزمین خود به دلایل مختلف، زیباییها و خوبیها نمایان شدند و همه جا پر از گیاهان و سرسبزی گشت.
به درویش بخشید بسیار چیز
زدارنده هم باژ برداشت نیز
هوش مصنوعی: در خیابان به یک درویش، چیزهای زیادی بخشید و همچنین از خداوند هدایایی هم دریافت کرد.
بپاشید بر هر کسی خواسته
زمین چون بهشتی شد آراسته
هوش مصنوعی: بر روی هر کسی که خواستهاش را به زمین بریزید، زیرا او به مانند بهشتی زیبا و آراسته خواهد شد.
همه پیشه ی خویشتن داد کرد
دل و جان مردم زخود شاد کرد
هوش مصنوعی: هر کسی در کار خود کوشید و تلاش کرد و به روح و قلب مردم شادمانی بخشید.
همه آسیا را بخود رام ساخت
پس آنگاه سوی فلسطین بتاخت
هوش مصنوعی: او همه کشورهای آسیا را تحت تسلط خود درآورد و سپس به سمت فلسطین حرکت کرد.