برگردان به زبان ساده
کان التوانی انکح العجز بنته
و ساق الیه حین زوجهامهرا
هوش مصنوعی: تنبلی سبب میشود که ناتوانی، دخترش را به ازدواج بگیرد و در حالی که در انتظار عروسی است، به سوی او شتر زیبا و بزرگ هدیه میآورد.
فراشا و طیئا قال له اتکی
فانکما لابد ان تلد الفقرا
هوش مصنوعی: شخصی به دیگرى گفت: آرام بگیر، زیرا شما دو نفر به زودی فرزندان فقیر خواهید آورد.
کرد توانی بناتوانی شوهر
زانکه نبودش جز او مناسب و همسر
هوش مصنوعی: اگر تو توانایی نداری، همسر کسی شو که تنها او برای تو مناسب است و کسی دیگر برای او وجود ندارد.
از پس ماهی سه چار این زن از آن شوی
زاد یکی دختری خمیده و لاغر
هوش مصنوعی: این زن پس از گذشت چند ماه از ازدواج، یک دختر به دنیا آورد که به شدت لاغر و نحیف بود.
دخترکی شوربخت و گول و تهی مغز
دخترکی زشت روی و کوژ و سبکسر
هوش مصنوعی: دختری بدشانس و ساده و نادان، دختری با چهرهای زشت و ظاهری غیرمتناسب و بیخیال.
تازه عروسی بنام غفلت کورا
مستی پیرایه بود و پستی زیور
هوش مصنوعی: عروس جدیدی به نام غفلت، در حالی که به مستی و سرگرمی مشغول است، زینتهایی از پستی و ضعف را به خود آویخته است.
جهل که بدمردکی غلیظ و گران طبع
سرکش و تند و شریر و شوم و ستمگر
هوش مصنوعی: جهل مانند یک موجود نفرینشده و خشن است که به شدت طغیانی و بدطینت است و اعمالی ظالمانه و شوم دارد.
جانور آزار و تیره مغز چو کفتار
آدمی اوبار و خیره چشم چو اژدر
هوش مصنوعی: موجودی که آزار میرساند و کمهوش است، شبیه کفتار است که فقط به خود میپردازد. همچنین، کسی که نگاهش خیره و ناپاک است، مانند مار آستینزنی است که در انتظار فرصت است.
از پی کابین غفلت از ره شهوت
حلقه فرو کوفت جاهلانه بر آن در
هوش مصنوعی: کسی که به خاطر رضایت و تمایلات نفسانی خود، به دنبال خواستههای بیهدف و بیفکر میرود، به طور نادانسته و بیاختیار بر دروازهای میکوبد که فقط به فکر اندوختههای مادی و ظاهری است.
گشت نفاق اندرین مناکحه قاضی
ظلم معرف حسد گواه مقرر
هوش مصنوعی: در این متن به تضادها و نفاقهایی اشاره میشود که در روابط انسانی وجود دارد. قاضی به عنوان نماینده عدل و انصاف، در این مورد به ظلم و حسد دچار شده است، و این موضوع به وضوح قابل مشاهده است. به عبارت دیگر، در این ازدواج یا رابطه، مشکلات و نیرنگهایی وجود دارد که به ایجاد حسادت و بیعدالتی میانجامد و همگان آن را شاهد هستند.
خامه روز سیه بنامه حسرت
کرد رقم آنچه گشته بود مقرر
هوش مصنوعی: قلم در روزهای بد، آرزوهای ناچیزی را نوشت که از قبل برای زندگی ما تعیین شده بود.
برد مشاطه غمش بحجله اندوه
آینه عجب را نهاد برابر
هوش مصنوعی: مشاطه غم او را در عروسی اندوه، پیش روی آینهای که شگفتیاش را به نمایش میگذارد، قرار داد.
زد ز پریشانیش بکیسو شانه
هشت ز بدنامیش بتارک افسر
هوش مصنوعی: از نگرانیهایش کسی به او کمک کرد و با زیباییاش، عیوبش را پنهان ساخت.
دوختش از آه و ناله جامه بر اندام
ساختش از درد و غصه رخت به پیکر
هوش مصنوعی: از اندوه و ناراحتی، لباسش را دوخته و از درد و غم، پوششی بر پیکرش آماده کرده است.
غازه ز خون و ز غبار غصه سپیداب
سودش بر چهرگان زشت مجدر
هوش مصنوعی: غازهای که از خون و غبار غصه به وجود آمده، سودش بر چهرههای زشت و کثیف نمایان میشود.
وسمه ز نیل عزا و سرمه ز کوری
گردش بر حاجب و جفون مکدر
هوش مصنوعی: رنگ سیاه و غم از اشکها و دردها ناشی میشود و تیرهگی چشمها و ابروها به خاطر غم و اندوهی است که بر چهره نشسته است.
جای سپندش همی برابر رخسار
جان و دل مردمان بسوخت بمجمر
هوش مصنوعی: در اینجا به تصویر کشیده میشود که آتش دلسوز و سوزانندهای به خاطر زیبایی و شکوهمندی رخسارِ محبوب وجود دارد که باعث میشود جان و دل مردم به شدت تحت تاثیر قرار بگیرد و سوخته شود. این آتش، سمبلی از عشق و شوقی است که در دلها شعلهور شده و تاثیری عمیق بر انسانیّت دارد.
ساخت ز خاشاک ذلت او را بالین
دوخت ز خاکستر کسالت بستر
هوش مصنوعی: از کاه و خاشاک، جایگاهی برای او درست کرد و از خاکستر، بستری برای استراحتش ساخت.
دادش آنکه بدست جهل و بدو گفت
تخته و در نیک جفت کرده دروگر
هوش مصنوعی: شخصی که تحت تأثیر نادانی قرار دارد، با خود گفت که در زندگیاش، چیزهای خوب و زیبایی را به درستی انتخاب نکرده است و حالا که به این حقیقت پی برده، در تلاش است تا اوضاع را بهتر کند.
چون زن و شوهر بحجله دیر بماندند
چار ثمرزاد ازین دو نخل تناور
هوش مصنوعی: وقتی که زن و شوهر مدت زیادی در کنار هم بمانند، چهار میوه از این دو درخت تناور به بار میآید.
فقر و پریشانی و ملالت و خواری
زاد از این هر دو این چهار برادر
هوش مصنوعی: فقر، پریشانی، ناامیدی و ذلت، همه نتیجهی این دو چیز هستند که به نوعی با هم مرتبطند و به عنوان چهار برادر شناخته میشوند.
چار برادر نه چار لشکر جرار
چار حد ملک را نموده مسخر
هوش مصنوعی: چهار برادر نه چهار ارتش بزرگ، بلکه چهار گوشهی سرزمین را تحت فرمان خود درآوردهاند.
کوفته مغز حکیم و خاطر نادان
سوخته جان گدا و خان توانگر
هوش مصنوعی: در اینجا به بررسی وضعیت انسانها پرداخته شده است. افرادی که از نظر فکری و عقلانی ضعیف هستند، آسیب بیشتری میبینند و در عوض، کسانی که از ثروت و امکانات بیشتری برخوردارند، به نوعی در امنیت و آسایش هستند. این تفاوتها نشاندهندهی ناتوانی و مشکلاتی است که در جامعه وجود دارد.