برگردان به زبان ساده
تبارک الله از این نغزنامهٔ دلخواه
که بر کمال نگارنده شاهد است و گواه
هوش مصنوعی: خداوند را سپاس میگویم از این اثر زیبا و دلنشین که به خوبی نشاندهنده و گواهی بر هنر و مهارت خالق آن است.
اگر کسی را باشد در این جریده نظر
وگر کسی را افتد بر این صحیفه نگاه
هوش مصنوعی: اگر کسی به این نوشته دقت کند یا کسی به این صفحه نگاه کند، به حقیقتی پی خواهد برد.
ز کار مردم گیتی همی شود واقف
ز حال مشرق و مغرب همی شود آگاه
هوش مصنوعی: از امور مردم جهان آگاه میشود، از حال شرق و غرب نیز باخبر میگردد.
همی بداند کاندر فرنگ و امریکا
چگونه باشد سامان ملک و کار سپاه
هوش مصنوعی: او میداند که در کشورهای فرنگ و آمریکا، وضعیت حکومت و نظامیگری به چه شکل است.
به خاک شرق کجا خیزد از صدف گوهر
به ملک غرب چه سان بردمد ز خاره گیاه
هوش مصنوعی: در خاک شرق، چگونه میتوان از صدف گوهری به دست آورد و چگونه میتواند این گوهر از خاری که در گیاه است، به سرزمین غرب بیافتد؟
سوی کدام ره آید کس از کدام بلد
سوی کدام بلد آید از کدامین راه
هوش مصنوعی: هیچکس نمیداند که از کدام شهر و از کدام مسیر به کجا میرود.
معاینه کندت داستان کوه وزوو
که چاه در دل کوه است و دود در دل چاه
هوش مصنوعی: به تماشا مینشینمت، قصهای از کوه و باد را که در دل کوه چاهی وجود دارد و در آن چاه دودی نهفته است.
درست گویی جام جهاننمای این است
به یادگار ز جمشید آفتابکلاه
هوش مصنوعی: درست میگویی، این ظرفی است که جهان را نشان میدهد و یادگاری از جمشید، پادشاه افسانهای و آفتاب مانند است.
در آن نبشته خط استوا و محور قطب
مدار مهر و نقوش زمین و گردش ماه
هوش مصنوعی: در این نوشته، اطلاعاتی درباره محل خط استوا و محور قطب، مدار حرکت خورشید و نقوش زمین و چرخه گردش ماه وجود دارد.
فسون چشم غزالان روس و روی سپید
فنون عشق نکویان روم و زلف سیاه
هوش مصنوعی: چشمهای زیبا و خمار مانند غزالها و چهرههای شفاف و سفید، به عشق و شیوههای دلربایانی از روم اشاره دارد که زلفهای مشکی و دلربایی دارند.
نگاشت با خط خود این کتاب وافی را
معین سلطنه میر گزیده طال بقاه
هوش مصنوعی: معینالسلطنه، کتابی را با خط خود نوشت که به نام "وافی" شناخته میشود و در آن به بیان مسائل مختلف پرداخته است.
سپهر مجد محمدعلی که درگه فخر
بود ز دامن او دست آسمان کوتاه
هوش مصنوعی: ستارههای بالای سر محمدعلی، که نشانی از عظمت و افتخار اوست، به قدری بلندمرتبه و فاخر است که آسمان توان دستیابی به او را ندارد.
کف جوادش بخشد به هر فقیر عطا
در بلندش باشد به هر غریب پناه
هوش مصنوعی: اینجا سخن از مهربانی و بخشش است. وجود یک شخصیت بزرگ و بخشنده به فقیران و نیازمندان کمک میکند و برای بیخانمانها و غریبان، پناه و امنیت فراهم میآورد. به این ترتیب، او همواره در خدمت به دیگران است و نیکی را در دل خود دارد.
در آن سفر که به امریک شد ز خاک فرنگ
به عهد خسرو مبرور ناصرالدین شاه
هوش مصنوعی: در آن سفر، وقتی که به دستور شاه ناصرالدین، از سرزمین فرنگ خارج شدیم و به عهد و پیمان پادشاه خوب و نیکوکار رسیدیم.
به قصد دیدن بازارگاه شیکاگو
شتافت با دل روشن در آن نمایشگاه
هوش مصنوعی: با آرزوی دیدن بازار شیکاگو، با قلبی پر از امید و روشنی به سمت آن نمایشگاه رفت.
به سیر انفُس و آفاق شد دلش مشغول
پس از اجازهٔ فرخ پدرْش طاب ثراه
هوش مصنوعی: دل او به تماشای نشانههای درون و بیرونی مشغول شد، پس از این که پدرش با خوشحالی اجازه داد.
به شهرهای بدیع و به ملکهای وسیع
سفر گزید و نیاسود در گه و بیگاه
هوش مصنوعی: او به سرزمینهای زیبا و ملکهای وسیع سفر کرد و هرگز در آرامش نماند، نه در روز و نه در شب.
ز قلهای که نیارد پلنگ کرد گذر
به لجهای که نتابد نهنگ کرد شناه
هوش مصنوعی: از قلهای که پلنگ نمیتواند به راحتی عبور کند، و از دریاچهای که نهنگ در آن شنا نمیکند، عبور کردن دشوار است.
گذشت و گشت به گرد زمین تو پنداری
که گرد شمس زمین گرد خاک گردد ماه
هوش مصنوعی: زمان به سرعت میگذرد و در این جهان، همه چیز در حال چرخش و تغییر است. تو تصور کن که زمین دور خورشید میگردد و مانند آن، ماه هم به دور خاک میچرخد.
کسی نبودش جز رای مستقیم ندیم
کسی نگشتش جز عقل دوربین همراه
هوش مصنوعی: هیچ کس به جز رای روشن و مستقیم این مرد نبود، و هیچ کس به جز عقل و تفکر دقیق او به یاریاش نیامد.
در آن بلاد بسی دید نقشهای شگرف
که ذکرشان به اسماع در نه در افواه
هوش مصنوعی: در آن سرزمینها من طرحها و نقشهای خیرهکننده زیادی را مشاهده کردم که یادآوری آنها فقط از طریق گوش و صدای زبان امکانپذیر نیست.
سپرد خامهٔ همت به دست منشی فضل
نبشت نامهٔ اسفار خود بعون الله
هوش مصنوعی: به قلم عزم و ارادهام، نامه سفرهای خود را با کمک خداوند مینویسم.
امیدوار چنانم که کردگار جهان
همی بداردش از گردش زمانه پناه
هوش مصنوعی: من به قدری امیدوارم که خداوند جهان نیز او را از تغییرات و ناملایمات زمان محافظت کند.