برگردان به زبان ساده
ابلهی را چه گفت نرادی
که مرا کن به نرد ارشادی
هوش مصنوعی: ابلهی از نرادی خواسته که او را در بازی نرد راهنمایی کند.
گفت من اندر آن نبردم رنج
لیک دانم به چیرگی شطرنج
هوش مصنوعی: گفت که من در آن جنگ زحمت نکشیدهام، اما میدانم که چگونه در بازی شطرنج پیروز شوم.
گفت دانستمت تو هیچ مدان
نه بدین راه بردهای نه بدان
هوش مصنوعی: گفت: من تو را شناختهام، پس فکر نکن که به این راه هدایت شدهای یا به آن راه.
چون ندانستهای تو یک بازی
خیره بر جاهلی چه مینازی
هوش مصنوعی: چون تو بیخبر هستی از حقیقت و عقل، چطور به خود مینازی و مغرور میشوی؟
نقل بی عقل جز گمان نبود
خر چه داند که زعفران چه بود
هوش مصنوعی: نقل بدون درک و فهم، فقط یک حدس و گمان است؛ و الاغ چه میداند زعفران چیست؟
پانصد آیت ز جملۀ قرآن
شد در احکام نازل از دیان
هوش مصنوعی: پانصد آیه از مجموع آیات قرآن در مورد احکام و قوانین الهی نازل شده است.
باقی از وی که هست اندوهزار
جمله در عبرت آمد و افکار
هوش مصنوعی: باقیمانده از او، پر از اندوه و درسی است که به ما تجربه و تفکر میدهد.
مبحث انبیا تفکر بود
وندرین کردهاند گفت و شنود
هوش مصنوعی: موضوع انبیا تفکر و اندیشه است و آنان به گفتگو و تبادل نظر پرداختهاند.
چه توان گفت با کسی معقول
کز خرد کرد خویش را معزول
هوش مصنوعی: با کسی که از عقل خود بهرهای برده و خود را از راه درست دور کرده، چه میتوان گفت؟
وانکه اندر مضیق محسوسات
گشت محبوس کی رهد هیهات
هوش مصنوعی: کسی که در تنگنای امور محسوس گرفتار شده و حبس شده است، چگونه میتواند رهایی یابد؟ هرگز!
جسم خواندش مجسم منحوس
وان مشبه کرامی سالوس
هوش مصنوعی: این بیت به توصیف جسم انسان میپردازد و آن را به عنوان چیزی ناخوشایند و بیارزش معرفی میکند، در حالی که روح یا نفس را به عنوان چیزی با احترام و ارزش میداند. در واقع، اشاره به تضاد میان ظاهر و باطن دارد و نشان میدهد که ظاهر فیزیکی ممکن است دچار نقص و زشتی باشد، ولی روح و ویژگیهای درونی انسان ارزشمندتر و محترمتر هستند.
در جهت دید ذات حق دایم
پس حوادث بدو کند قایم
هوش مصنوعی: در نظر خداوند، همواره حوادث و اتفاقات در واقعیت وجود دارند و به او وابستهاند.
نقلهائی که موهم است به دین
از براهین عقل گشت یقین
هوش مصنوعی: نقلهایی که ظاهراً به دین اشاره دارند، به وسیلهی دلایل عقلانی به یقین تبدیل شدند.
زانکه تأویل آیت قرآن
کرد باید به قاطع برهان
هوش مصنوعی: چون تفسیر و معنای آیات قرآن لازم است، باید با دلایل روشن و محکم به آن پرداخته شود.
هرکه را دست و پا و پیش و پس است
صوت و حرف و انامل و نفس است
هوش مصنوعی: هر کسی که دارای جسم و اعضای مختلفی است، دارای صدا، کلمات، انگشتان و نفس نیز هست.
در مکان است محتوی به جهات
همچو ما ممکن است و ناقص ذات
هوش مصنوعی: محتوی در مکان به جهات مختلف وجود دارد، اما مشابه ما انسانها ممکن است و از نظر ذات ناقص است.
علت احتیاج امکان است
هرکه را این صفت بود آن است
هوش مصنوعی: احتیاج به دلیل وجود امکانات است و هر کسی که این ویژگی را داشته باشد، به همین دلیل است.
وانکه او همچو ما بود عاجز
به خدائی کجا سزد هرگز
هوش مصنوعی: و آن کسی که مانند ما در نیازمندیها ضعیف است، چگونه شایسته است که او را خدا بدانیم؟
غایت نعت خلق را بستان
صفت حق مأول است به آن
هوش مصنوعی: تمامی صفاتی که برای مخلوق بیان میشود، در نهایت به ویژگیهای خداوند منتهی میگردد.
یدو وجه است وعین در تأویل
قدرت و هستی و بصر ز دلیل
هوش مصنوعی: دست و چهره نشانههایی از قدرت و وجود هستند و چشم نیز به عنوان دلیلی برای درک این معنا عمل میکند.
استوا را حقیقت استیلاست
عرش تعظیم ذات عز و علاست
هوش مصنوعی: حقیقت در مرکزیت و اعتدال وجود دارد و عرش و مقام بلند، نشانهی احترام و بزرگی خداوند است.
رحمت او ارادت و انعام
همه خشنودیش چو هست اکرام
هوش مصنوعی: رحمت خداوند و محبت و بخشش او به خاطر جلب رضایتش است، و این نشاندهنده عظمت و احترام اوست.
بلکه تفویض، احوط و اولی است
راه دین و دیانت و تقوی است
هوش مصنوعی: بهتر است که در امور دین و دیانت و تقوا، اعتماد به خدا و واگذاری کارها به او را در نظر بگیریم.
وارث انبیا خود آن خلف است
که در این راه پیرو سلف است
هوش مصنوعی: وارث پیامبران، خود آن جانشینی است که در این مسیر از پیشینیان خود پیروی میکند.
متحقق به «ادخلوا فی السلم»
ملک مرسل است و راسخ علم
هوش مصنوعی: اجرای فرمان «وارد شوید در اسلام» تنها در دست پیامبری است که آگاه و داناست و این کار با علم و یقین انجام میشود.
آن یکی را سخن ز «مامنا»
وین دگر را حدیث «امنا»
هوش مصنوعی: یکی درباره «مامنا» صحبت میکند و دیگری داستان «امنا» را روایت میکند.
غیر از این هر چه از اقاویل است
«فتنه» و «ابتغای تأویل» است
هوش مصنوعی: جز این که سخنان دیگران فتنه و جستجوی تفسیرهای نادرست است.
