برگردان به زبان ساده
وان کسانی که بارِ خلق کشند
زان عمل سال و ماه شاد و گشند
هوش مصنوعی: کسانی که مسئولیت و زحمت دیگران را به دوش میکشند، بر اثر این عمل در طول سال و ماه خوشحال و سرافراز خواهند بود.
سال و مه از برای نیک و بدی
شده راضی به جور همچو خودی
هوش مصنوعی: سال و ماه به خاطر خوبی و بدی به طور طبیعی به تغییرات زندگی راضی هستند، همانطور که خود انسان نیز با مشکلات و چالشها کنار میآید.
ابلهی را خدایگان خوانند
ریش خود میریند و شادانند
هوش مصنوعی: نابخردی را خداوند خطاب میکنند و او با خوشحالی ریش خود را میزداید.
روز و شب در رکاب سفلهدوان
همچو سگ خواستار لقمهٔ نان
هوش مصنوعی: در طول روز و شب مانند سگی دنبال لقمه نان هستم و در خدمت آدمهای پست و نادان قرار دارم.
ور کند عطسه مرورا چو خدای
سجده آرد بایستد به دو پای
هوش مصنوعی: اگر کسی عطسه کند، باید مانند خداوند سجده کند و به احترام آن، ایستاده شود.
وز پی سوزیان وز چیزش
یرحماللّٰه گوید از تیزش
هوش مصنوعی: کسی که به دنبال آتشزنها و چیزهایی که به آنها مربوط میشود میرود، از شدت تندی و شدت عمل آنها میگوید که ای کاش خدا بر آنها رحم کند.
وز پی یک دو نان به رعنایی
خواند او را به حاتم طایی
هوش مصنوعی: او به دنبال کمی نان، به زیبایی او را مانند حاتم طایی میخواند.
در سخن سفله ژاژ میخاید
تاش زان ترّهات بستاید
هوش مصنوعی: در کلام افراد بیارزش، حرفهای بیمحتوا و بیاهمیت بیان میشود تا از آنها چند موضوع سطحی و بیاساس تعریف کنند.
در شجاعت ورا بسان علی
میستاید که سخت بیبدلی
هوش مصنوعی: او در شجاعت، به مانند علی ستایش میشود، زیرا که در این زمینه بیهمتا و بینظیر است.
در سخاوت ورا ز حاتم طیّ
بگذراند به عزّ علیّ
هوش مصنوعی: در سخاوت او، باید از حاتم طایی گذشت و او را با عزت علی مقایسه کرد.
گر خدا را چنان پرستیدی
از خدا هرچه خواستی دیدی
هوش مصنوعی: اگر با ایمان و به طور واقعی خدا را بپرستی، هر آنچه که از او بخواهی، به تو خواهد رسید.
خدمتش به ز فرض پندارد
وز پی او نماز بگذارد
هوش مصنوعی: او به خدمت کردن او فراتر از واجب و وظیفهاش میانگارد و برای او نماز میخواند.
شادمانه بُوَد که چون من کیست
حرمتم هست و دل ز رنج تهیست
هوش مصنوعی: خوشحال میشوم که کسی مانند من وجود دارد که از احترام برخوردار است و دلش از نگرانیها خالی است.
بر خدایی که رازق روزیست
بنده را زو سرور و پیروزیست
هوش مصنوعی: به خداوندی که روزیدهنده است، بنده برای او مانند سرور و پیروزمند است.
آن وثوقش نباشد از تبهی
که برآنکس که مروراست رهی
هوش مصنوعی: اگر اعتماد او بر اساس خیانت باشد، بر کسی که در گذشته تجربهای دارد، نمیتوان اتکا کرد.
راست گفت این مثل خردمندی
که جهان راست لفظ او پندی
هوش مصنوعی: این مثل را به گونهای میتوان معنی کرد که یک فرد عاقل و دانا به درستی گفته است که دنیا به خودی خود درست و سلیم است، اما یادآوری آن در جملهای آموزنده میتواند ما را به تفکر و عبرت گرفتن از آن ترغیب کند.
هر کجا هست ره فرادانی
بنده گشتست از پی نانی
هوش مصنوعی: هر کجا که فرادانی (خودآموز) وجود داشته باشد، بنده (فرد معمولی) برای یافتن نان و روزی در پی او خواهد رفت.
هرکجا تیز فهم و فرزانیست
بندهای کند فهم و نادانیست
هوش مصنوعی: هرجا که فردی باهوش و دانشمند وجود دارد، فردی هم هست که نادانی و جهل را بر خود دارد.
رزق رازق ببیند از مخدوم
اینت نادان و از خرد محروم
هوش مصنوعی: رزق و روزی را، تنها، کسی که به دانایی و خرد دست نیافته است، از این سرپرست خود میبیند.
بنده را ای تو رازق مرزوق
دور گردان ز خدمت مخلوق
هوش مصنوعی: پروردگارا، تو که روزیدهندهای، مرا از خدمت به مخلوقات دور کن.
ای سنایی خدای را کن شکر
که نهای همچو ابلهان در سکر
هوش مصنوعی: ای سنایی، خدا را شکر کن که مانند نادانها در حالت گیجی و مستی نیستی.
تا بوی زنده شکر او میگوی
به در آفریده هیچ مپوی
هوش مصنوعی: تا وقتی که بوی خوش و زندگیبخش شکر او را میشنوی، از در آفریده هیچ چیز را نادیده نگیر.
رازق و سازگار خالق بس
کس او چون شدی مترس از کس
هوش مصنوعی: خالق دنیا و روزیدهنده همواره موجود است، پس وقتی به او اتکا کنی، از هیچ کس دیگر نترس.
خدمت خلق باد باشد باد
کس گرفتار باد خلق مباد
هوش مصنوعی: هرکس باید در خدمت مردم باشد و نباید به مشکلات و مشغلههای زندگی دیگران دامن بزند، تا کسی در مشکلات دیگران گرفتار نشود.