برگردان به زبان ساده
عدل او بود با قضا همبر
حکم او بود تیز رو چو قدر
هوش مصنوعی: عدالت او با سرنوشت هماهنگ است و فرمان او سریع و قاطع مانند قدر (سرنوشت) است.
بیشه بر گور کرد همچو حرم
تله بر مرغ کرده همچو ارم
هوش مصنوعی: درختان و گیاهان در کنار گور مانند یک مکان مقدس و باشکوه به وجود آمدهاند، و تلهای برای پرندگان مثل یک باغ زیبا و دلنشین ساخته شده است.
کرده از امر او به دستوری
از همه ناپسندها دوری
هوش مصنوعی: با پیروی از دستورات او، از تمامی ناپسندها فاصله گرفته است.
کرده از عدل او به دل سوزی
گرگ با جان میش خوش پوزی
هوش مصنوعی: با عدالت او دل گرگ به خاطر جان میش میسوزد و احساساتی میشود.
بر بزرگان چو حکم دین راندی
چرخ بر حکمش آفرین خواندی
هوش مصنوعی: زمانی که تو بر بزرگان فرمان میفرستی، چرخ روزگار نیز بر همان فرمان تو تأکید میکند و به آن احترام میگذارد.
زَهرهٔ او به روز رستاخیز
بوده چون زُهره خرّمی انگیز
هوش مصنوعی: زیبایی او در روز قیامت همچون زیبایی زهره (سیاره زهره) است که نشاط و شادابی به همراه دارد.
بوده در زیر نور پیش از نشر
عدل او بابت ترازوی حشر
هوش مصنوعی: پیش از فرارسیدن روز حساب و برپایی عدالت الهی، همه چیز در نور الهی وجود داشته و مورد سنجش قرار میگیرد.
کرده کم بیش شمسی و قمری
متساوی خلافت عمری
هوش مصنوعی: شکستگی و ظاهری که در خلافت عمر وجود دارد، چه در اندازه و چه در ویژگیهایش، شبیه به حرکتهای خورشید و ماه است.
عجم و شام را به پاس و ز داد
چون دل و دست خویشتن بگشاد
هوش مصنوعی: عجم و شام را به خاطر پاسداری و دفاع، همانند دل و دست خود آزاد کرد.
بوده جانش معانی انصاف
مایه و پایهاش نبوده گزاف
هوش مصنوعی: روح او پر از معانی است و انصاف برای او اهمیت زیادی دارد و این ویژگیها تصادفی یا بیمقدمه نیستند.
حبذّا عدل او و شوکت او
خرّما روزگار دولت او
هوش مصنوعی: ای کاش عدالت و قدرت او در روزگار حکومتش پایدار بماند و همه به خوشی زندگی کنند.
به صلابت گشاده شام و عجم
بستد از روم حمل زرّ و درم
هوش مصنوعی: شام و سرزمین عجم با قدرت و استواری خود باعث شدند که روم از حمل و نقل طلا و نقره بینصیب بماند.
سعد وقاص و عمرو معدی را
آن دو آزاده و آن دو هادی را
هوش مصنوعی: سعد وقاص و عمرو معدی، دو فرد آزاده و راهنمایی هستند که در تاریخ به خاطر ویژگیهای برجستهشان شناخته میشوند.
به عجم هر دو را فرستاده
بدل ظلم دادها داده
هوش مصنوعی: دو نفر را به سرزمین عجم فرستادند تا به خاطر ظلمی که انجام شده بود، مجازات شوند.
در نهاوند چون قوی شد حرب
کفر و اسلام در شده در ضرب
هوش مصنوعی: در نهاوند، وقتی که جنگ بین کفر و اسلام شدت گرفت، در زمین جدال و نبردی بزرگ به وقوع پیوست.
او به فرط کیاست از سرِ درد
آنچنان خدعه را به جای آورد
هوش مصنوعی: او به خاطر هوشیاری و زیرکیاش، از عمق درد و رنج خود، نقشهای چنان زیرکانه کشید که همه را فریب داد.
حیلت کافران بدید از دور
از فراست بدان دل پر نور
هوش مصنوعی: دور از حقیقت و درک، نقشه کشی کافران را دیدم؛ ولی به دل روشن و آگاهیام اعتماد کردم.
روز آدینه بر سرِ منبر
گفت یا ساریه ز خصم حذر
هوش مصنوعی: در روز جمعه، بر روی منبر، به مردم گفت که از دشمنان باید دوری کرد.
الجبل الجبل که لشکر کفر
حیله کردهست حیله بر درِ کفر
هوش مصنوعی: کوه سرسخت و قوی است که لشکر کفر نقشهای کشیده و چارهای اندیشیده است، اما این نقشه فقط در برابر دروازه کفر خواهد بود.
سعدِ وقّاص لفظ او بشنید
وان کمینگاه کفر جمله بدید
هوش مصنوعی: سعد وقاص سخنان او را شنید و همه دامهای کفر را مشاهده کرد.
کوه بشکافت و سعد و عمرو آواز
بشنیدند و فاش گشت آن راز
هوش مصنوعی: کوه شکافته شد و سعد و عمرو صدای آن را شنیدند و آن راز بهطور علنی فاش شد.
زان کمینگاهشان شدند آگاه
بازگشتند از آن مضیق سپاه
هوش مصنوعی: آنها از محل کمین دشمن مطلع شدند و پس از آن از منطقه تنگ و خطرناک عقبنشینی کردند.
کافران زان سبب شکسته شدند
هم به بد کشته زار و بسته شدند
هوش مصنوعی: کافران به همین دلیل از هم پاشیده و تسلیم شدند و به طور زشت و فلاکتبار به سرنوشتشان دچار شدند.
مختصر کردم این مناقب را
بهر آن روی و رای ثاقب را
هوش مصنوعی: من این ویژگیها و فضائل را به اختصار بیان کردم تا دلایل و حکمتهای روشنی را ارائه دهم.
به دو حرف از برای یک ایجاز
سه سخن گویم از زبان نیاز
هوش مصنوعی: با دو کلمه میخواهم به اختصار سه مطلب را از زبان درخواستی بیان کنم.
به عمر گشت عمر ملک دراز
به عمر شد درِ شریعت باز
هوش مصنوعی: به طول عمر حکومت، عمر طولانی میشود و به خاطر همین عمر، درِ شریعت نیز باز میشود.
از عمر یافت دین بها و شرف
اینت دین را شده گزیده خلف
هوش مصنوعی: از عمر تو گذشت و دین و شرافتت را از دست دادی، حالا این دین (ایمان) به دست چهرههای برگزیده و بافضیلت شده است.
پیش دین بود چون سپر عمّر
بود در شرع راهبر عمّر
هوش مصنوعی: عمر مانند یک سپر است که در دین قرار دارد و در شرع، راهنما و هدایتکننده عمر انسان به شمار میرود.
روز محشر دو چشم او روشن
به خدا و رسول و عدل و سنن
هوش مصنوعی: در روز قیامت، چشمان او به روشنی خداوند، پیامبر و اصول عدالت و آداب زندگی مینگرد.
صد ترحّم زما در این ساعت
بر روانش رسان پر از طاعت
هوش مصنوعی: در این ساعت، صدها نیکی و دعای خیر بر روح او بفرستید که پر از اطاعت و بندگی است.
ملک را در امان و در ایمان
بوده فرزند عدل او عثمان
هوش مصنوعی: فرزند عدالت، عثمان، در حال حاضر در امنیت و ایمان برای پادشاهی در خدمت است.
دین بدو بود شاد و با تمکین
وز وفاتش فزود رونق دین
هوش مصنوعی: با ورود او به دین، زندگی شاداب و با عزت شد و پس از او، دین بیشتر رونق گرفت.
هرچه از لفظ و فضل با عمرست
سنّت محض و منّت امر است
هوش مصنوعی: هر چه در کلام و دانش به عمر وصل شود، تنها یک سنت خالص و نعمت الهی است.
