برگردان به زبان ساده
سنایی کنون با ضیا و سناست
که بر وی ز سلطان سنت ثناست
هوش مصنوعی: سنایی در حال حاضر در روشنایی و نور قرار دارد، زیرا از طرف پادشاه سنت، مدح و ستایش میشود.
بدین مدح بر وی ز روحالقدس
همه تهنیت مرحبا مرحباست
هوش مصنوعی: با این ستایش و تحسین از روحالقدس، تمام تبریکها و خوشامدگوییها نثار اوست.
اگر خاطرش را به خط خطیر
همی عالم عقل خواند سزاست
هوش مصنوعی: اگر او عقل را به زیبایی و با دقت بیان کند، شایسته است که مورد ستایش قرار گیرد.
که جز عالم عقل نبود بلی
که بر وی چنو خواجهای پادشاست
هوش مصنوعی: تنها در دنیای عقل و اندیشه است که کسی مانند آن پادشاه بر آن حاکمیت دارد.
علیبن هیصم که این هفت حرف
سه روح و چهار اسطقسات ماست
هوش مصنوعی: علیبن هیصم معتقد است که نام او هفت حرف دارد و این حروف به سه روح و چهار استقرار تقسیم میشوند.
سه حرفست نامش که در مرتبت
سه روحست آن نطق و حس و نماست
هوش مصنوعی: نام او سه حرف دارد و در مرتبهای خاص، سه جنبه دارد: نطق، حس و نمایش.
زهای واعظ صلب همچون کلیم
که وعظ تو کوران دین را عصاست
هوش مصنوعی: ای واعظی که چون موسی، به مردم دین میآموزی، میدان که سخنان تو به دلهای ناآگاه و بیخبر از دین، مانند شمعی است که در تاریکی میتابد.
به وعظت اگر مبتدع نگرود
همان وعظ بر جان او اژدهاست
هوش مصنوعی: اگر کسی به پند و نصیحت تو توجه نکند، آن نصیحت برای او مانند سم کشندهای خواهد بود.
کسی کو الف نیست با آل تو
همه ساله چون لام پشتش دوتاست
هوش مصنوعی: کسی که در فامیل شما نیست، هر سال مانند لام که دو قسمت دارد، در واقع هیچ ارتباطی با شما ندارد.
در اقلیم ادراک احیای او
خرد را و جان را ریاست ریاست
هوش مصنوعی: در سرزمین فهم و آگاهی، احیای او موجب رهبری عقل و روح میشود.
تو فوق همه عالمانی به علم
که این فوق در علم بیمنتهاست
هوش مصنوعی: تو در دانش از همه عالمان برتری و این برتری در علم، بیپایان است.
خصال و جمال تو در چشم عقل
همه صورت و سیرت مصطفاست
هوش مصنوعی: ویژگیها و زیباییهای تو در نظر عقل، زینت و صفات پیامبر (ص) را به یاد میآورد.
همه صیت و صوت امامان دین
به پیش کمال و کلامت صداست
هوش مصنوعی: همه ویژگیها و آوازه امامان دین در مقابل بزرگی و سخن تو محو میشود.
تو از فوق و جسم و جهت برتری
که فوق تو نقش خیالات ماست
هوش مصنوعی: تو برتر از هر چیز مادی و هر جهتی هستی، زیرا آنچه که در ذهن ما نسبت به تو وجود دارد، تنها تصاویری خیالی است.
ز دیوان خلق تو مر خلق را
همه کنیت و طبعشان بوالوفاست
هوش مصنوعی: از دیوان مردم، تو همه را به عقلی درونی و خصلتی دوستانه دعوت کن.
به تصحیف آن مذهبم کردهای
که تصحیف آن مصحف اصفیاست
هوش مصنوعی: تو به نحوی باعث خراب کردن دین من شدهای که خراب کردن آن، مانند خراب کردن قرآن اصفهان است.
مرا ماه خواندی درستست از آنک
تو مهری و از مهر مه را ضیاست
هوش مصنوعی: تو مرا ماه میخوانی و این درست است، چرا که تو خود نیکو و مهربانی و نور مه تابش تو را زیاد کرده است.
چگویم که کار همه خلق را
همه منشا از حضرت «من تشا»ست
هوش مصنوعی: باید بگویم که تمام کارهای انسانها و همه موجودات از منبعی خاص به نام «من تشا» آغاز میشود.
تو دانی که بر درگه لایزال
در برترین الاهی رضاست
هوش مصنوعی: تو می دانی که در درگاه خداوندی که همواره برتر است، نهایت خرسندی و خوشنودی وجود دارد.
به من مقعد صدق گفتی هری ست
هری کیست کاین نام بر من سزاست
هوش مصنوعی: تو به من گفتی که من جایگاه صدق هستم، اما من نمیدانم هری کیست که این عنوان برای من مناسب است.
که جان و تنم معدن مدح تست
گرش مقعد صدق خوانی رواست
هوش مصنوعی: جان و بدن من، منبعی برای ستایشت هستند، حتی اگر به عنوان نشانهای از صداقت هم بخوانی، ایرادی ندارد.
خط و شعر تو دید چشم و دلم
چه جای خط و شعر چین و ختاست
هوش مصنوعی: به نظر میرسد که زیبایی و هنر خط و شعر تو به قدری زیاد است که دیگر هیچ زیبایی و ظرافتی از چین و ختا برای چشم و دل من اهمیت ندارد.
نفسهای روحانیان را کسی
اگر شعر و خط خواند از وی خطاست
هوش مصنوعی: اگر کسی به روحانیان روحی نیکو و والایی بدهد و بخواهد شعر و خط آنها را بخواند، باید بداند که این کار اشتباه است.
ز جزو تو آن شربها خورد جان
که خود عقل کلی از آن ناشتاست
هوش مصنوعی: از بخشی از وجود تو، جان آن نوشیدنیها را میچشد که حتی عقل جامع نیز از آن بیخبر و گرسنه است.
فلک در شگفت از تو گر چند او
بر از آتش و آب و خاک و هواست
هوش مصنوعی: آسمان از تو حیرتزده است؛ هرچند که او خود از آتش، آب، خاک و هوا ساخته شده است.
که در فضل و در لفظ و در رزم و بزم
علی هیصمست و علی مرتضاست
هوش مصنوعی: علی در علم و در بیان و در میدان جنگ و در مجالس خوشگذرانی، همیشه سرآمد و برجسته است و به عنوان شخصیتی بزرگ و والا شناخته میشود.
قضای ثنای چو تو مهتری
مرا هم ز تایید رسم و قضاست
هوش مصنوعی: اگر تو مرا مورد ستایش قرار دهی، این نیز از سر لطف و تقدیر توست و نشاندهنده حکمت و سرنوشت زیبای ماست.
مرا این تفضل که خلق تو کرد
ز افضال فضل بن یحیا عطاست
هوش مصنوعی: اینکه تو به من لطف کردی، خود نشان از بخشش بزرگی دارد که از زبان فضل بن یحیا به من رسیده است.
ز سیارهدان آنکه سیارهوار
به ممدود و مقصود از وی رواست
هوش مصنوعی: از شخصی که به سیارهها و نظام آسمانی آگاه است، میتوان انتظار داشت که به طور منطقی و هدفمند به مقصود خود برسد.
گرم جان ندادی به تشریف خویش
مرا این شرف از کجا خواست خاست
هوش مصنوعی: اگر زندگی و محبت خود را به من نمیدهی، این ارزش و مقام از کجا برای من به دست آمده است؟
که چون من خسی را ز چون تو کسی
چنین زینت و رتبت و کبریاست
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که من شایستگیهای خود را در مقایسه با تو، که از نظر مقام و زیبایی در سطح بالایی قرار داری، ناچیز میدانم. در واقع، وجود تو و ویژگیهایت به قدری ارزشمند است که من خود را در برابر تو ضعیف و بیاهمیت حس میکنم.
اگر چند باران ز ابرست لیک
ز دریا فراموش کردن خطاست
هوش مصنوعی: اگرچه باران از ابر نازل میشود، اما فراموش کردن منبع اصلی آب که دریا است، اشتباه است.
ثنا و ثواب جزیل و جمیل
برو بیش ازیرا که او مقتداست
هوش مصنوعی: مدح و پاداش فراوان و نیکو برای او بیشتر از این باشد، زیرا او پیشوای بزرگ ماست.
تو دانی که از حضرت مصطفا
برین گفتهٔ من فرشته گواست
هوش مصنوعی: تو میدانی که سخن من در مورد حضرت محمد، گواهی از جانب فرشتگان است.
تو شرعی و او دین و در راه حق
نه آن زین نه این زان زمانی جداست
هوش مصنوعی: تو به احکام شرع پایبندی و او به دین خود ملتزم است. در مسیر حق، نه تو و نه او، هیچ یک از هم جدا نیستید.
تو و او چنانید کن صدر گفت
دو دستست الله را هر دو راست
هوش مصنوعی: تو و او مانند دو دست خداوند هستید که هر دو راست و صحیح هستند.
من ار آیم ار نی همی دان که جان
ز خاک درت با قبای بقاست
هوش مصنوعی: اگر بیایم یا نیایم، میدانم که جان من از خاک وجود تو زنده است و پیوندی ناگسستنی با بقای تو دارد.
چه تشویر دارم چو دانم که این
ز تقدیر قادر نه تقصیر ماست
هوش مصنوعی: من چه غمی دارم وقتی میدانم که این وضعیت به خواست خداوند است و تقصیر ما نیست.
چه ترسم چو از جان و ایمان تو
به «ما لم یشا» «لم یکن» عذر خواست
هوش مصنوعی: چه میترسم از این که اگر از جان و ایمان تو خواستهای داشته باشم، عذری نداشته باشم.
محالست اینجا دعا کز محل
زمین تو خود آسمان دعاست
هوش مصنوعی: دعا کردن در اینجا بیفایده است، چون در واقع خود تو آسمان دعا هستی و از زمین فراتر رفتهای.
