برگردان به زبان ساده
دلی از خلق عالم بیغمی کو
برون از عالم دل عالمی کو
هوش مصنوعی: دلی که از مشکلات و غمهای دنیای مردم آزاد است، دلی را میشناسم که از دردها قدم فراتر گذاشته و به جهانی دیگر منتقل شده است.
درین عالم دم و غم جفت باید
مرا غم هست باری همدمی کو
هوش مصنوعی: در این جهان، من به همدمی احتیاج دارم زیرا غم و اندوه همیشه با من است.
نگویی تا که درد عاشقی را
بجز مرگ از دواها مرهمی کو
هوش مصنوعی: نگو که هیچ درمانی جز مرگ برای درد عاشقی وجود ندارد.
به عشق اندر ز بیم هجر بنمای
که از خلق عالم خرمی کو
هوش مصنوعی: در عشق باید با ترس از جدایی خود را نشان دهی، زیرا از انسانهای دنیا، خوشی و شادمانی کجا پیداست؟
اگر مردان عالم کمزنانند
ترا زان کمزدن آخر کمی کو
هوش مصنوعی: اگر مردان بزرگ، مانند زنان هستند و تو را از این کمتربودن میترسانند، پس نتیجه این کمبود چیست؟
حکایت چند از ابلیس و آدم
همه ابلیس گشتند آدمی کو
هوش مصنوعی: داستانی که در آن ابلیس و آدم صحبت میکنند، نشاندهنده این است که بسیاری از انسانها به صفات ابلیس تبدیل شدهاند و دیگر نشانههای انسانی در آنها دیده نمیشود. در واقع، این جمله به آن اشاره دارد که رفتارهای شیطانی بر روح و اخلاق انسانها غالب شده است.
جهان دیو طبیعت جمله بگرفت
دریغا از حقیقت رستمی کو
هوش مصنوعی: دنیا به طور کامل تحت تأثیر طبیعت قرار گرفته است و افسوس که شخصیت واقعی و بزرگمردی چون رستم دیگر وجود ندارد.
اگر دعوی کنی در ملک بنمای
که در انگشت ملکت خاتمی کو
هوش مصنوعی: اگر ادعایی داری، باید نشان بدهی که مالکیتی داری. مانند اینکه در انگشتت نشانی از سلطنت یا مالکیت خودت باشد.
سلیمانوار اگر خواهی همی ملک
ز بادت خنگ و ز ابرت ادهمی کو
هوش مصنوعی: اگر میخواهی مانند سلیمان بر دنیا حکمرانی کنی، باید از خواب غفلت بیدار شوی و از تاریکی تردید رهایی یابی.
چو در دین بر خلاف امر و نهیی
ز کامت نالهٔ زیر و بمی کو
هوش مصنوعی: هرگاه در دین خلاف دستورات خداوند انجام دهی، از دل خود صدای ناله و افسوس را حس خواهی کرد.
همه سور هوای نفس سازند
ز آه و درد دینشان ماتمی کو
هوش مصنوعی: همه کسانی که در پی خواستههای نفس خود هستند، با غم و اندوهی که از دینشان دارند، محیطی پر از عزا و ماتم را به وجود میآورند.
به شرع اندر ز بهر طوف کعبه
ز چینی و ز زنگی محرمی کو
هوش مصنوعی: در دین و مذهب، برای انجام مراسم حج و طواف خانه کعبه، چه کسی از بین چینیها و سیاهپوستان، آماده و مؤدب برای انجام این فریضه است؟
بجز در عالم تسلیم و تحقیق
دلی پر غم و پشت پر خمی کو
هوش مصنوعی: جز در دنیای تسلیم و تحقیق، دل پر از غم و پشت پُر از نگرانی نیست.
ز بهر عدت گور و قیامت
ترا در چشم دل نار و نمی کو
هوش مصنوعی: برای فراموش کردن مرگ و روز قیامت، در دل خود آتش و اشک را به وجود بیاور.
چو در نی بست تن ایمن نشستی
ز دل در جان جانت طارمی کو
هوش مصنوعی: زمانی که در نی بنشینی و از دل خود آرامش بیابی، روح تو در شادی و سرور است.
همه گویندهٔ فسق و فجوریم
ز هزل و ژاژ گفتن با کمی کو
هوش مصنوعی: ما همه به بیان کارهای ناپسند و زشت معروفیم، از هزل و حرفهای بیمعنی گفتن پرهیز کن.
براهیمان بسی بودند لیکن
بگو تا چون خلیل و ادهمی کو
هوش مصنوعی: بسیاری از پیامبران و شخصیتهای بزرگ در تاریخ وجود داشتهاند، اما بگو که چه کسی مثل ابراهیم خلیل و ادهم (آدم) میتواند باشد؟
به عالم در فراوان سنگ و چاهست
ولی چون عیسیبن مریمی کو
هوش مصنوعی: در دنیا چیزهای زیادی وجود دارد، از جمله مشکلات و موانع، اما همچنان نمیتوان همتای عیسیبن مریم را پیدا کرد.
سناییوار در عالم تو بنگر
ز بهرش ارحمی و ترحمی کو
هوش مصنوعی: در دنیای خود به دقت نگاه کن، ببین که برکت و رحمت آن چگونه است و آیا در آن مهر و شفقتی وجود دارد یا نه.
اگر فارغ شدی در دین ز دنیا
بست رخ بی ریا دل بی غمی کو
هوش مصنوعی: اگر از دنیا و امور دنیوی رهایی پیدا کردی، با چهرهای صاف و بیریا به سوی دین بیا و دلسرد و غمگین نباش.