برگردان به زبان ساده
هر که را ملک قناعت شد مسلم بر زمین
ز آسمان بر دولت او آفرین باد آفرین
هوش مصنوعی: هر کس که به قناعت و بسندگی در زندگی برسد، آسمان بر نعمت و برکت او صحه میگذارد و باید برای این دولتش شادی و تحسین کرد.
عز دین از جاه دنیا کس نجست اندر جهان
جاه دنیا را چکارست ای پسر با عز دین
هوش مصنوعی: عزت دین از مقام و ثروت دنیوی مهمتر است و هیچکس در این دنیا نمیتواند آن را به دست آورد. ای پسر، مقام و ثروت دنیوی چه ارزشی دارد در مقابل عزت دین؟
رستگاری هر دو عالم در کم آزاری بود
از بد اندیشان بترس و با کمآزاران نشین
هوش مصنوعی: رستگاری در دنیا و آخرت در این است که کمترین آسیب را به دیگران برسانی. از افراد بداندیش مراقب باش و با کسانی که کمترین آزار را میرسانند، همنشینی کن.
مر ترا گفتند دست از مردمان کوتاه کن
تو چرا چون ابلهان کوتاه کردی آستین
هوش مصنوعی: به تو گفتهاند باید از مردم فاصله بگیری و ارتباط خود را محدود کنی، اما چرا مانند افراد نادان دست از تلاش و عمل گرفتهای؟
نامهٔ کوته نکو باشد به هنگام حساب
جامهٔ کوته چه خواهی کرد ای کوتاه بین
هوش مصنوعی: نامهٔ مختصر و خوب در زمان بررسی و ارزیابی ارزشمند است. اما در مورد لباس کوتاه، اگر لباسی که در اختیار داری مناسب نیست، چه اقداماتی میتوانی انجام دهی؟ این سوال به اهمیت انتخابهای مناسب و آمادهسازی پیش از موقعیتهای خاص اشاره دارد.
ای برآورده سر کبر از گریبان نفاق
نه به رعناییت یار و نه به قرایی قرین
هوش مصنوعی: دیگر از کبر و نفاق دست بردار و سر خود را نبر بالا. زیبایی تو نه تنها به خاطر جذابیت یاری که داری نیست، بلکه بر اثر همسری با مقام و عزت هم نیست.
سبلت خود پست کردی دولت مستیت از آن
پستی و هستی بد آید هستی و پستی گزین
هوش مصنوعی: موهای خود را پایین آوردهای و به خاطر این افتادگی، خوشحالی و نعمت مستیات از بین رفته است. حالا باید بین موجودیت و عدم، یکی را انتخاب کنی.
تو به خرسندی بدل کن حرص را گر مردمی
کاولین نعمالبدل شد آخرین بشالقرین
هوش مصنوعی: اگر میخواهی به خوشبختی برسی، باید حرص و آز را کنار بگذاری. زیرا اگر انسان شایستهای باشی، در نهایت به بهترین جایگاه دست خواهی یافت.
هیچ بیرونت نیست کار این جهان از نیک و بد
رحمت فردوس از آنست و عذاب گور ازین
هوش مصنوعی: در این جهان، هیچ چیزی از کارها و رفتارهای تو به واسطه نیک و بد آن خارج نیست. رحمت و نعمتهای بهشتی مربوط به اعمال نیک توست و عذابهای قبر، نتیجه اعمال بد تو میباشد.
یک زمان ز آب شریعت آتش شهوت بکش
پس عوض بستان تو دیوی را هزاران حور عین
هوش مصنوعی: مدتی از لذت های دنیوی فاصله بگیر و در مسیری معنوی قدم بگذار، سپس به جای آنچه که در دنیای شهوت جستجو میکنی، به نعمتهای بهشتی و زیباییهای روحانی خواهی رسید.
دل چو مردان سرد کن زین خاکدان بیوفا
آن گهٔ بستان کلید قصر فردوس برین
هوش مصنوعی: دل را مانند مردان محکم و بیاحساس کن تا از این دنیای ناسازگار و بیوفا رهایی پیدا کنی، آنگاه به باغی بروی که کلید بهشت در دستانت باشد.
ظاهری زیبا و نازیبا مر او را باطنی
از درون چون سر که باشد وز برون چون انگبین
هوش مصنوعی: ظاهر زیبا و جذابی دارد، اما باطن او از درون ناپسند و زشت است، مانند سر که زیباست ولی از درون شیره یا انگبین ندارد.
شاه را گویی که مال این و آن غارت مبر
پس ز شاه افزون طمع داری به مال آن و این
هوش مصنوعی: به نظر میرسد که به شاه بگویند که از تاراج مال مردم اجتناب کند. برای او منطقی نیست که به ثروت دیگران طمع ورزد، زیرا خود شاه نیز از منابع و نعمتهای خود بهرهمند است. بنابراین، بهتر است به خویشتن رضایت دهد و از دیگران چیزی نگیرد.
روی چون طابون و اندر زیر آن طابون طمع
آنت کاری با تهور اینت کاری سهمگین
هوش مصنوعی: چهرهای زیبا و دلانگیز داری، اما در زیر آن زیبایی، دلخوشیهایی وجود دارد که میتواند خطرناک باشد و به کارهایت رنگ و بویی جدی ببخشد.
از چنین بیشه چه جویی نزد هر کس آبروی
به بود زین آبرو ای خواجه آب پارگین
هوش مصنوعی: از چنین جنگلی چه انتظاری داری؟ هر کسی آبرو و شخصیت خودش را دارد، اما این آبرو هر قدر هم که خوب باشد، به اندازهی آب زلال و پاکی که در این مکان هست ارزش ندارد، ای آقا.
وقت دادن موش تر باشی چو بستانی چرا
در نیابد گرد شبدیز ترا شیر عرین
هوش مصنوعی: زمانی که موش هستی، باید با احتیاط رفتار کنی؛ چرا که وقتی وارد عرصهای بزرگ و پرخطر میشوی، نباید انتظار داشته باشی که در آنجا به راحتی موفق شوی.
خود سزای سبلت تو دولت شه کرد و بس
شاه را دولت چنان باشد ترا سبلت چنین
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که خودت باعث شدهای که در مقام و قدرت قرار بگیری و تنها همین موضوع کافی است. برای شاه نیز چنین نقشی و وضعیتی در زندگی تو وجود دارد.
تو چرا از طیلسان چندین ترفع میکنی
طیلسانست آنکه داری یا پر روحالامین
هوش مصنوعی: چرا به خاطر چیزهای بیارزش مثل طیلسان خود را بالا میکشی؟ این فقط خاصیت آن چیز است، یا به خاطر الهام و روحالامین که در درون تو وجود دارد؟
نیک بختیت آرزو باشد فضول از سر بنه
رو بر سید شو و از خوان او نان ریزه چین
هوش مصنوعی: خوشبختی تو در آرزوی خوب و دوری از کارهای بیهوده است. سر خود را از مسائل بی اهمیت خالی کن و به سمت شخصیتهای بزرگ برو و از سفرهی آنها نعمتها را جمع کن.
سید فرزانه فضلالله بیمثل آنکه هست
آفتاب خاندان طیبین و طاهرین
هوش مصنوعی: فرزندی دانا و بینظیر از نسل پاک و معصومین که مانند خورشید به خانواده خود نور میبخشد.
آنکه اندر حق او یک رنگ بینم در جهان
خواه گویی تاج باش و خواه گویی پوستین
هوش مصنوعی: هر که را در حق او یکسان ببینم، در این دنیا چه تاج بر سرش باشد و چه لباس پشمی، برایم فرقی ندارد.
آنکه ناید گر به دست آیدش بر پا شد همه
گنج باد آورد ز استظهار میرالمومنین
هوش مصنوعی: اگر کسی به دست نیاید، برای او همواره گنجی به دست میآید. همه چیز بر پایه استقامت و پشتیبانی امام مومنان، به پا میخیزد.
