برگردان به زبان ساده
ای مُنَزّه
ذات تو «عَمّا یَقولُ الظّالِمون»
گفت
علمت جمله را «ما لَم تَکونوا تَعْلَمون»
هوش مصنوعی: ای پاک و منزه تو، اما ستمگران میگویند: «من به شما آموختم آنچه را که نمیدانستید.»
چون مُنَزّه باشد از هر عیب ذات پاک تو
جای
استغفارشان باشد «وَ هُم یَسْتَغْفِرون»
هوش مصنوعی: زمانی که ذات پاک تو از هر عیبی دور باشد، جایگاه طلب آمرزش برای آنها وجود خواهد داشت.
امر، امر تست یارب با پیمبر در نبی
گفتهای
«أَمْ أَبْرَموا أَمراً فَإِنّا مُبْرِمون»
هوش مصنوعی: ای خدا، این فرمان توست که به پیامبرت دادهای و در آن گفتهای که اگر آنان با تو بیعت کنند، ما نیز با آنان بیعت خواهیم کرد.
گوش حسِ باطنم کر باد اگر نشنودهام
با
ندایت «اِرْجعي؛ کُلٌ إِلَینا یَرْجِعون»
هوش مصنوعی: اگر گوش درونی من ناشنوا باشد و ندای تو را نشنیده باشد، پس باید خود را در این حالت محصور بگذارم.
در اَزَلْمان گفتهای «لا تَقْنَطوا مِن رَحمتي»
دیگران
را گفتهای «مِنْهُم إذا هُم یَقْنَطون»
هوش مصنوعی: در دوران قدیم گفتهای که از رحمت من ناامید نشوید، اما به دیگران اشاره کردهای که اگر ناامید شوند، باید بدانند که این ناامیدی نتیجه خودشان است.
هست در توفیقِ تو، طاعت، رفیق بندگان
ای به
شارع گفته «فِي الْخَیرات بَلْ لا یَشْعُرون»
هوش مصنوعی: در موفقیت تو، بندگان خوب و دوستدار تو نقش دارند و این است که به راهنمایی گفته شده «در کارهای نیک که آنها نمیدانند.»
در
جزاء و در سزای کس تو مُسْتَعْجِل نهای
گفتهای
«هذَا الّذي کُنْتم بِهِ تَسْتَعْجِلون»
هوش مصنوعی: در پاداش و جزای افراد، تو عجله نمیکنی. به تو گفتهاند: «این همان چیزی است که شما به آن شتاب میزنید».
گر
بهشت و دوزخ اندر کسب کس مُضْمَر بود
گر
بهشت و دوزخ از کسبست «مِمّا یَکْسِبون»
هوش مصنوعی: اگر بهشت و دوزخ در عمل و رفتار کسی نهفته باشد، پس بهشت و دوزخ نتیجهی کارهای او هستند.
آتش دوزخ نسوزد بنده را بیحجتی
تا
نگوید بارها «إِنّا إِلَیکم مُرْسَلون»
هوش مصنوعی: آتش جهنم بنده را نمیسوزاند مگر اینکه دلیلی داشته باشد تا بارها بگوید «ما به سوی شما فرستاده شدهایم».
جادوان
گفتند: «آمَنّا بِرَبِّ الْعالَمین»
گفتهای
در جادویی: «إنّا لَنَحْنُ الْغالِبون»
هوش مصنوعی: همیشه گفته شده است که ما به پروردگار جهانیان ایمان داریم، اما در واقعیت در جادوی «آیا ما پیروز خواهیم شد؟» تردید داریم.
مر زمین و آسمان را نیست چون تو خالقی
خلق
مخلوقند و تو خالق «وَ هُمْ لا یَخْلُقون»
هوش مصنوعی: زمین و آسمان مانند تو هیچ خالقی ندارند. مخلوقات تنها خلق شدهاند و تو هستی که آنها را آفریدهای، در حالی که دیگران هیچ خلقی ندارند.
حافظ و
ناصر تویی مر بندگان خویش را
کیست
جز تو حافظ و ناصر «وَ هُم لا یَنْصُرون»
هوش مصنوعی: تو نگهدار و یاریگر بندگانت هستی، و هیچکس جز تو نمیتواند به آنها کمک کند.
ای ز حق اِعراض کرده، چون پرستی بت همی؟
حاجت
از بت چون همی خواهی «وَ هُم لا یَسْمَعون»
هوش مصنوعی: ای کسی که از حقیقت و حق دوری میکنی، چرا همچنان به پرستش بتها ادامه میدهی؟ آیا از این بتها چیزی میخواهی در حالی که میدانی آنها نمیشنوند؟
بت
پرستیدن همی دنیا پرستیدن بِدان
گفت در
کفران نعمتْشان «وَ أَنْتُم تَکْفُرون»
هوش مصنوعی: پرستیدن بت، به معنای دلبستگی به دنیای مادی است. در این باره گفته شده که در کفران نعمتهای خود، شما شکرگزار نیستید و به جای قدردانی، دچار نادانی و بینصیب شدن از نعمات الهیاید.
حق پرستی بهترست از بت پرستی خلق را
بت
پرستی زرپرستی دان «وَ کانوا یَعْبُدون»
هوش مصنوعی: پرستش خدای حق از پرستش بتها برتر است، زیرا پرستش مردم بیشتر به پرستش زر و مال تشبیه میشود.
تا نگیرد دست مردان، دامنِ دینِ هُدیٰ
دین و
دنیاشان همی گوید «وَ هُم لا یَهْتَدون»
هوش مصنوعی: اگر مردان نتوانند به دین و ایمان خود پایبند بمانند، دامن دین به دست آنها نخواهد افتاد و چهره دین و دنیایشان نیز به عدم هدایت دچار خواهد شد.
دینِ دینداران بماند، مال دنیادار نه
مرد را
پس دین به از دنیا « وَ مِمّا یَجْمَعون»
هوش مصنوعی: دین افراد با ایمان پا برجا خواهد ماند، اما مال دنیا فقط متعلق به دنیاداران است. بنابراین، برای مردان حقیقی، دین از دنیا ارزشمندتر است.
گر مُقَدَّس گردد اندر مَقْدَسِ قُدسی کسی
همچو قُدّوسان
بود در خُلد، «فیها خالِدون»
هوش مصنوعی: اگر فردی در جایگاه مقدسی قرار بگیرد، مانند مقدسین واقعی خواهد بود و در بهشت جاودان خواهد زیست.
ور کنی بر مَعْرَضه، فرمان حق را عرض دین
چون
کنی اِعراض گویندت «وَ أَنْتُم مُعْرِضون»
هوش مصنوعی: اگر کسی فرمان حق را به چالش بکشد و از دین روی برگرداند، به او گفته میشود که شما خود را کنار گذاشتهاید و از حق فاصله گرفتهاید.
هست در منشور دین، توقیعِ امر و نهی تو
امر و
نهیش را کنم اظهار، «کُنْتُم تَکْتُمون»
هوش مصنوعی: در نوشتار دین، دستورها و نهیهای تو وجود دارد و من آن دستورها و نهیها را به زبان میآورم: «شما آنها را پنهان میکردید».
در جهان روشنی باید برایت حسن و جاه
تا چو
حَسّانی نگویندت «فَهُم لا یَعْقِلون»
هوش مصنوعی: در زندگی باید به خوبی و اعتبار خود اهمیت بدهی تا مانند حسان، به تو بگویند که "کسانی که نمیفهمند، حرف نمیزنند."
ور چو سلمان با مسلمانی ز دنیا بگذری
بگذر
از دنیا برون «إِلّا وَ أَنْتُم مُسْلِمون»
هوش مصنوعی: اگر مانند سلمان با ایمان از دنیا بگذری، از این دنیا عبور کن، مگر اینکه مسلمانی هستید.
ور به جهد از زحمت اَشکال حسی نگذری
در
مقام قُدس گویند: «إِنَّهُم لا یَذْکُرون»
هوش مصنوعی: اگر از زحمت و تلاش نگذری و به مقام والای تقدس نرسی، میگویند که آنها به یاد خداوند نمیافتند.
از مقام نفسِ حیوانی گذر کن تا چشی
در
مقام قرب با روحانیان «ما تَشْتَهون»
هوش مصنوعی: از حالت و شرایط انسانی فراتر برو تا به مرتبهای برسی که با روحانیون ارتباط برقرار کنی و نیازهای واقعیات را بشناسی.
کمتر از نَحْلی نباید بود وقت انگبین
نفع او
اندر درخت و کوه «مِمّا یَعْرُشون»
هوش مصنوعی: انسان نباید کمتر از زنبور عسل باشد، زیرا در زمان جمعآوری عسل، نفع او در درخت و کوه است.
عجز تو در ذکرِ فکرتْ زادِ تو مُعْجِز شود
گر ز عجز خلق گویند «إِنَّهُم لا یِعْجِزون»
هوش مصنوعی: اگر نتوانی به درستی از فکر خود سخن بگویی، این ناتوانی میتواند خود به معجزهای تبدیل شود. حتی اگر دیگران بگویند که آنها هرگز ناتوان نمیشوند، این ضعف تو در بیان افکارت باعث خاص شدن آنها خواهد شد.
دست در ایمان حق زن تا ز دوزخ بگذری
تا به دوزخدر نگویندت «فَهُم لا یُؤمِنون»
هوش مصنوعی: به ایمان راستین چنگ بزن تا از جهنم عبور کنی، تا در آنجا به تو نگویند که «اینها به حقیقت ایمان ندارند».
توشه از تقوا کن اندر راه مولا تا مگر
در ره
عُقبا بگویندت «فَهُم لا یَتَّقُون»
هوش مصنوعی: در مسیر زندگی و در راه خدا، از تقوا و پرهیزگاری توشهای برگزین. شاید در آخرت به تو بگویند: «کسانی که پرهیزگار بودند، تو را درک کردند».
شاعرِ اِنعام حق باش ای سنایی روز و شب
تا چو
بی شکران نگویندت: «فَهُم لا یَشْکرون»
هوش مصنوعی: ای سنایی، همیشه در حال شکرگزاری و سپاس از نعمتهای الهی باش که اگر شکرگزار نباشی، مردم به آسانی دربارهات قضاوتهای نادرست خواهند کرد.
دست در فِتراکِ صاحبْ شرع، زن؛ کایزد همی
گوید
او را بهر امرش «یَفْعَلوا ما یُؤْمَرون»
هوش مصنوعی: دست خود را به دامن صاحب شریعت بزن، زیرا او سخن میگوید و میگوید: آنها به آنچه دستور داده میشود عمل میکنند.
هر که «لا خَوفٌ عَلَیْهِم» گوید اندر گوش تو
هم تواند گفت در گورت «وَ هُم لا یَحْزَنون»
هوش مصنوعی: هر کسی که دربارهٔ آدمهای نگران و ترسان چیزی بگوید، در واقع در درون تو نیز قادر است که حرفهایی بزند که آرامشبخش و دلگرم کننده باشد، همانطور که در مورد کسانی که در آرامش و اطمینان هستند، گفته میشود که نگران نیستند و غم نمیخورند.
ظلم کم کن بر تن خود، تا که ثبت از دست دین
آید
اندر نامهٔ عمرت «وَ هُم لا یَظْلِمون»
هوش مصنوعی: کمتر بر خود ظلم کن تا در نامهٔ عمرت ثبت شود که به تو ظلمی نخواهد شد.
ای به علم بی عمل، شادان درین دار فنا
گفته
همچون عاملِ عالم «فَإِنّا عامِلون»
هوش مصنوعی: ای کسی که با علم بیعمل خوشت هست، در این دنیای فانی مانند کسی باش که فقط به علم خود اکتفا نکرده و عمل میکند.
شو
بخوان «اَلتّائِبونَ الْعابِدونَ الْحامِدون
سابِحون الرّاکِعونَ السّاجِدونَ الْآمِرون»
هوش مصنوعی: بخوانید: «توبهکنندگان، عبادتکنندگان، شکرگزاران، شناگران، رکوعکنندگان و سجدهکنندگان.»
