برگردان به زبان ساده
به نزد بحر دیری دید مینا
کشیشی پیر چون کیوان در آنجا
هوش مصنوعی: در نزد دریا، مردی مسن همچون کیوان (ستاره) را دیدم که به مینا (پرندهای رنگین) مینگریست.
شد آن خورشید رخ در دیر کیوان
ازو پرسید حال چرخ گردان
هوش مصنوعی: خورشید درخشان که در دیر کیوان نمایان شده، از آن میپرسد که حال و روز چرخ گردان چگونه است.
جوابش و داد و گفت احوال گردون
نداند کس به جز دانای بیچون
هوش مصنوعی: او به پرسش او پاسخ داد و گفت که هیچکس جز آن دانشمند بینظیر از حال دنیا باخبر نیست.
اگر خواهی خلاص از موج دریا
چو ما باید کناری جستن از ما
هوش مصنوعی: اگر میخواهی از مشکلات و چالشهای زندگی خلاص شوی، مانند ما، باید از مسایل و افراد مرتبط فاصله بگیری.
گهر جویی، بیا در ما سفر کن
امان خواهی، ز بحر ما حذر کن
هوش مصنوعی: اگر به دنبال دانشی با ارزش هستی، پس به درون ما بیا و از ما بهرهمند شو. اما اگر از خطرات و مشکلات میترسی، بهتر است از دمنوشهای ما دوری کنی.
دگر پرسید: «ای پیر خردمند
مرا اندر تجارت ده یکی پند
هوش مصنوعی: شخصی از یک مرد فرزانه درخواست کرد که در زمینه تجارت به او نصیحتی بدهد.
بگو تا مایه خود زین بضاعت
چه سازم در جهان» گفتا: «قناعت
هوش مصنوعی: بگو تا چه کاری از داشتههایم در این دنیا انجام دهم. پاسخ داد: «قناعت.»
قناعت کن کز آن با بست شد باز
که کرد اندر هوای آز پرواز
هوش مصنوعی: قناعت و رضایت را پیشه کن، زیرا کسی که به دنبال خواستههای بیپایان و نامحدود است، به شوق و آرزوهایش دست نخواهد یافت و ممکن است در مسیر این خواستهها دچار مشکلات شود.
از آن سلطان مرغان گشت عنقا
که در قاف قناعت کرد ماوا
هوش مصنوعی: از آن شاه پرندگان، زندگی به تنگنا افتاد که در سرزمین قناعت، جا و مکان گرفت.
طلب کن عین عزت را از آن قاف
که هست این عین را منبع بر آن قاف
هوش مصنوعی: عزت و افتخار واقعی را از منبعی جستجو کن که خود آن منبع، منشأ تمامی عزتها و مقامهاست.
تو وقتی سر عنقا را بدانی
که عنقا را به کلی باز خوانی»
هوش مصنوعی: وقتی که به درستی بفهمی و بشناسی یک موضوع عمیق و خاص، میتوانی به درک کلی آن موضوع دست یابی.
سیم نوبت سرشک از دیده بارید
چو گردون از غم گردون بنالید
هوش مصنوعی: چشمهایم از گریه مانند نقره میبارند، مانند آسمان که از غم، به زاری پرداخته است.
که: «مهر آسمان با ما به کین است
فلک دایم به قصدم در کمین است
هوش مصنوعی: در این بیت، شاعر بیان میکند که جهان و زمان به او توجه ندارند و به گونهای دشمنی با او دارند. او احساس میکند که شرایط زندگی همیشه در حال کمین کردن و ایجاد مشکلات برای او هستند. به عبارت دیگر، به نظر میرسد که سرنوشت و حوادث زندگی با او سر سازگاری ندارند و همواره در پی آنند که به او آسیب برسانند.
جهان را حوادث میگشاید
فلک نقش مخالف مینماید»
هوش مصنوعی: دنیا پر از رویدادها و اتفاقات است که سرنوشت آن را رقم میزند و گاهی اوقات، زمان تغییراتی ناخواسته به وجود میآورد.
ملک را در دو بیت آن پیر بخرد
جواب خوب موزون داد و تن زد:
هوش مصنوعی: پادشاه در ابیاتش با کلامی سنجیده و زیبا به آن پیر حکیم پاسخ داد و از آن پاسخ دلنشین و موزون بهرهمند شد.