برگردان به زبان ساده
کٰانَ اَلنّٰاسُ أُمَّةً وٰاحِدَةً فَبَعَثَ اَللّٰهُ اَلنَّبِیِّینَ مُبَشِّرِینَ وَ مُنْذِرِینَ وَ أَنْزَلَ مَعَهُمُ اَلْکِتٰابَ بِالْحَقِّ لِیَحْکُمَ بَیْنَ اَلنّٰاسِ فِیمَا اِخْتَلَفُوا فِیهِ وَ مَا اِخْتَلَفَ فِیهِ إِلاَّ اَلَّذِینَ أُوتُوهُ مِنْ بَعْدِ مٰا جٰاءَتْهُمُ اَلْبَیِّنٰاتُ بَغْیاً بَیْنَهُمْ فَهَدَی اَللّٰهُ اَلَّذِینَ آمَنُوا لِمَا اِخْتَلَفُوا فِیهِ مِنَ اَلْحَقِّ بِإِذْنِهِ وَ اَللّٰهُ یَهْدِی مَنْ یَشٰاءُ إِلیٰ صِرٰاطٍ مُسْتَقِیمٍ (۲۱۳)
هوش مصنوعی: انسانها در ابتدا یک امت واحد بودند. سپس خداوند پیامبران را فرستاد تا بشر را بشارت دهند و از عذاب الهی برحذرشان کنند. همچنین او کتابی را به حق نازل کرد تا در اختلافات میان مردم قضاوت کند. اختلافی که به وجود آمد تنها ناشی از کسانی بود که بعد از آمدن نشانههای روشن، بر سر آن کینهورزی کردند. خداوند کسانی را که ایمان آوردند به حقهایی که در آن اختلاف داشتند، راهنمایی کرد و خداوند هر که را بخواهد به راه راست هدایت میکند.
بودند مردمان گروهی تنها پس برانگیخت خدا پیغمبران را مژده دهنده و بیم دهنده و فرو فرستاد با ایشان کتاب را براستی و درستی تا حکم کند میان مردمان در آنچه اختلاف کردند در آن و اختلاف نکردند در آن مگر آنان که داده شدند بعد از آنچه آمد ایشان را معجزها از راه سرکشی میانشان پس هدایت کرد خدا آن کسانی را که گرویدند مر آنچه را اختلاف کردند در آن از حق بفرمان او و خدا هدایت میکند هر که را میخواهد بسوی راه راست (۲۱۳)
هوش مصنوعی: مردمی بودند که تنها بودند، سپس خدا پیامبران را برانگیخت تا نویدبخش و هشداردهنده باشند. او کتابی را به راستی و درستی برای آنها فرستاد تا در میان مردم در مسائلی که اختلاف داشتند، قضاوت کند. اختلافی که در آن وجود داشت، تنها مربوط به کسانی بود که پس از دیدن معجزات، سرکشی کردند. خداوند کسانی را که ایمان آورده بودند، هدایت کرد تا در مسائلی که در آن اختلاف داشتند، به حق عمل کنند. و خدا هر کس را که بخواهد به راه راست هدایت میکند.
مردمان بودند یک امّت همه
اندر اول از ره فطرت همه
هوش مصنوعی: مردم در ابتدا یک جماعت بودند و همه به طور طبیعی و فطری به هم وابسته بودند.
یا به طفلی یا به عهد بوالبشر
اختلاف آنجا نبود اندر نظر
هوش مصنوعی: یا به کودکی یا به زمان حضرت آدم، آنجا هیچ اختلافی در نظر نبود.
پس شدند اندر طبیعت مختلف
وز طریق دین واحد منحرف
هوش مصنوعی: پس انسانها به دلایل مختلفی از یکدیگر متفاوت شدند و از مسیر واحد دین منحرف گشتند.
داشت اهواء طبیعت اقتضاء
بر تشتُّت یا که آن بود از قضاء
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که آیا خواستهها و تمایلات طبیعی انسان باعث پراکندگی و بینظمی میشود یا اینکه این پراکندگی نتیجه تقدیر و قضا و قدر است؟
هم قضاء باشد به وفق مقتضی
مقتضی بود آنچه شد در مامضی
هوش مصنوعی: سرنوشت همیشه با توجه به شرایط خاصی که وجود دارد، رقم میخورد و هر آنچه در گذشته اتفاق افتاده، ناشی از همان شرایط بوده است.
حق تعالی هِشت در طبع بشر
این خلاف از جلب نفع و دفع ضر
هوش مصنوعی: این جمله به این معناست که خداوند در طبیعت انسان، دو ویژگی اصلی قرار داده است: یکی جلب منفعت و دیگری دفع ضرر. به عبارت دیگر، انسانها به طور طبیعی به دنبال کسب نفع و جلوگیری از ضرر هستند.
مصلحت بود از پی نشو و نما
این عناد و اختلاف و ماجرا
هوش مصنوعی: بهتر بود که به جای کینهورزی و اختلاف، به عقلا و تدبیر فکر کنیم و از این مسائل فاصله بگیریم.
انبیاء را پس برانگیزاند حق
تا بخواندشان به دین ماسبق
هوش مصنوعی: خداوند پیامبران را برانگیخت تا مردم را به دینی که پیش از این بوده است هدایت کنند.
از خلاف و حقد یعنی بر وفاق
وز عداوت بر محبت و اتفاق
هوش مصنوعی: انسان باید از دشمنی و حسادت دوری کند و به جای آنها، به دوستی و همدلی بپردازد.
وآن ز کثرت سوی وحدت رجعت است
واندر این رجعت ز حق بس رحمت است
هوش مصنوعی: این بیت به مفهوم بازگشت از کثرت به یگانگی اشاره دارد. در این بازگشت، از جانب حق و خداوند، رحمت عظیمی وجود دارد. یعنی پس از تجربههای مختلف و گوناگونیهای زندگی، انسان به وحدت و هماهنگی حقیقی دست مییابد و در این مسیر، رحمت الهی او را همراهی میکند.
پس بر ایشان گشت امّت مختلف
فرقه ای در راه و قومی منحرف
هوش مصنوعی: سپس مردم به گروههای مختلف تقسیم شدند؛ برخی در راه راست قرار گرفتند و برخی دیگر از راه خود منحرف شدند.
آنچه سفلیّون بدند از این رمه
بر طباع خود بدی راسخ همه
هوش مصنوعی: آنچه که مردم پایینی از این گروه (رمه) دارند، بر اساس ویژگیها و تمایلات خود بسیار محکم و ریشهدار است.
رفت استعدادشان یکجا به باد
شد زیاد انکار و اجحاف و عناد
هوش مصنوعی: تواناییها و استعدادهای آنها به یکباره نابود شد، به خاطر انکار، بیعدالتی و دشمنی زیاد.
وآنچه می کردند در حق اختلاف
نزد بعثت ها و حکم بی خلاف
هوش مصنوعی: آنچه در مورد تفاوتها و اختلاف نظرها درباره پیامبران پیش از بعثت آنها انجام میشد و احکام بدون هیچگونه اختلافی که وجود داشت.
بود انشاء از حسدها و از لجاج
میفزود آن حقدشان بر اعوجاج
هوش مصنوعی: حسادت و لجاجت باعث میشد که دشمنی و کینهتوزیهای آنها بیشتر شود و باعث انحراف و کجرفتاریهایشان گردد.
وآنکه علوی بود اندر فصل خویش
ماند باقی بر صفای اصل خویش
هوش مصنوعی: کسی که از نسل علی (ع) است، در زمان و موقعیت خود باقی میماند و اصل و ریشهای پاک و روشن دارد.
اندر استعداد اول برقرار
پس هدایت یافتند از کردگار
هوش مصنوعی: در آغاز وجود و قابلیت انسان، خداوند او را به هدایت و راهنمایی برگزید.
سوی حق شد آن صفاشان رهنما
بی خلاف افزودشان ضوء و بها
هوش مصنوعی: آنانی که به سمت حق رهنما شدند، بدون هیچ تردیدی نور و ارزششان افزوده شد.
گشت زایل اختلافات عظیم
ز اهل مسلک در صراط مستقیم
هوش مصنوعی: اختلافات بزرگ میان اهل یک مذهب در مسیر درست از بین رفت.
بود این تحقیق اگر بودی به هوش
نک پی تفسیر ظاهر دار گوش
هوش مصنوعی: اگر تو هوشیار بودی، این بررسی و تحلیل را انجام میدادی و به دقت به تفسیر و معنی ظاهری آن گوش میدادی.
گرچه هر جا بد مقدم ترجمه
یا که تفسیر اندر این دفتر همه
هوش مصنوعی: هرچند در این دفتر، هر جا که ترجمه یا تفسیر نادرست وجود دارد،
با این حال، باز هم در هر مکان آمدهاست.
لیک این آیت به تحقیق اقرب است
ابتداء گر شد به تحقیق انسب است
هوش مصنوعی: اما این نشانه به وضوح نزدیکتر است، اگر به طور واقعی آغاز شود، به حقیقت وابستگی بیشتری دارد.
اُمتی بودند واحد مردمان
از خدا بیگانه در اول زمان
هوش مصنوعی: مردمی بودند که در ابتدا، از یکدیگر جدا و دور از خداوند بودند.
پس فرستاد انبیاء را پاک دلق
بهر انذار و بشارت حق به خلق
هوش مصنوعی: خداوند پیامبران را به سوی مردم فرستاد تا آنها را از خطرات آگاه سازند و بشارت و نوید راه راست را به آنها بدهند.
هم نمود ارسال با ایشان کتاب
در میان مردمان تا بر صواب
هوش مصنوعی: کتاب به وسیله ایشان به مردم ارسال شد تا راه درست را نشان دهد.
حکم حق جاری شود دور از خلاف
زآنچه می کردند در آن اختلاف
هوش مصنوعی: حکم خداوند به طور صحیح و بدون هیچ گونه تناقضی اجرا میشود، بر خلاف آنچه که در گذشته میان مردم اختلاف نظر وجود داشته است.
می نکردند اختلافی اندر آن
جز کسانی کآمد از ایشان عیان
هوش مصنوعی: در آنجا هیچ اختلافی وجود نداشت و تنها افرادی که از بیرون آمده بودند، مشکلات را نمایان کردند.
از حسد وز جور حجتها بسی
حجت آرد بر خدا جز ناکسی
هوش مصنوعی: حسادت و ظلم خیلی از افراد میتواند دلایلی برای به چالش کشیدن خداوند ارائه دهد، اما در نهایت هیچ کس در برابر آنچه خداوند میداند و میخواهد، نمیتواند موفق باشد.
پس هدایت کرد آنان را خدای
که به ایمان آمدند از حسن رای
هوش مصنوعی: پس خداوند کسانی را که به ایمان آمدهاند، به راه راست هدایت کرد و به آنها نیکی و تفکری درست عطا کرد.
آنچه را کردند در آن اختلاف
از حق اعنی هم به اذنش بی خلاف
هوش مصنوعی: هر چیزی که در آن اختلاف وجود دارد، در واقع از حق است و خداوند به فرمان خودش این اختلافات را بدون خلاف به وجود آورده است.
حق هدایت می کند آن را که خواست
بر صراط المستقیم و راه راست
هوش مصنوعی: خداوند کسانی را که بخواهند به راه راست و درست هدایت میکند.