برگردان به زبان ساده
یکی ای صبا تو برای خدا
قدم از مدینه رنجه نما
هوش مصنوعی: ای بادی که به نسیم‌های بهاری می‌وزی، برای خدا کمی زحمت بکش و از شهر مدینه عبور کن.
برو از وفا سوی نینوا
به پدر بگوی و برادرم
هوش مصنوعی: برو و از وفا به نینوا برو و به پدر و برادرم بگو.
که غریب کوی ولا پدر
نه اسیر بند بلا پدر
هوش مصنوعی: در اینجا شاعر به تنهایی و غربت در مسیر عشق و معرفت اشاره می‌کند. او از اینکه به دور از محبت و جذبه خاصی است، ابراز ناراحتی می‌کند و نشان می‌دهد که درد و رنج او ناشی از فقدان ارتباط با یک فضای معنوی و عشق خالص است. زندگی و مشکلات او مانند اسیری در بند سختی‌ها به نظر می‌رسد و احساس می‌کند که در این مسیر تنهاست.
نه قتیل تیغ جفا پدر
ننهی چرا قدس به سرم
هوش مصنوعی: چرا در برابر سختی‌ها و ظلم‌ها تسلیم بشود، در حالیکه من به سرزمین مقدس فکر می‌کنم؟
نه شروط برادری چنین
نه خود آیین پدری چنین
هوش مصنوعی: نه این‌گونه است که برادری باید باشد و نه این‌گونه است که پدری باید رفتار کند.
نه طریقه ی مادری چنین
که من این رویه به سر برم
هوش مصنوعی: هیچ راهی مانند راه من وجود ندارد که این طور به زندگی خود ادامه دهم.
نه رفیق غمم شدی اخا
نه به پرسشم آمدی اخا
هوش مصنوعی: ای کاش رفیق غم‌هایم می‌شدی، یا حداقل به سراغم می‌آمدی و از حالم جویا می‌شدی.
نه برم قدمی زدی اخا
ز شما کنم گله یا پدرم
هوش مصنوعی: من از طرف شما گلایه‌ای ندارم و نمی‌خواهم قدمی از گام‌های شما بردارم، یا پدرم را متهم کنم.
همه مهر برادری چه شد
شم و شیوه خواهری چه شد
هوش مصنوعی: چرا محبت و دوستی برادرانه کم رنگ شده است و شیوه‌ی محبت خواهری چه شده است؟
رگ و ریشه مادری چه شد
که چنین فکنده از نظرم
هوش مصنوعی: چرا آن ارتباط عمیق و محبت‌آمیز با مادرم از نظرم دور شده و کم‌رنگ گشته است؟
ز فساد سپهر و ستیز قمر
ز غرور قضا و عناد قدر
هوش مصنوعی: از ناپاکی آسمان و جنگ و جدلهای ماه، به خاطر تکبر سرنوشت و دشمنی قضا.
ز چه همره خود نبرده پدر
چو دگر کسان درین سفرم
هوش مصنوعی: چرا پدرم مرا در این سفر با خود نمی‌برد، همان‌طور که دیگران را می‌برند؟
تو بیا به تاب و تبم ببین
غم و انده و تعبم ببین
هوش مصنوعی: تو بیا و حال و روز من را ببین، درد و غم و سختی‌هایی که دارم را مشاهده کن.
گذران روز و شبم ببین
ز گلوی خشک و چشم ترم
هوش مصنوعی: روز و شب های زندگی‌ام را ببین که چگونه با گلویی خشک و چشمانی اشک‌بار سپری می‌شود.
همه شب ز غمت چو شمع سحر
رودم ز دو دیده خون جگر
هوش مصنوعی: هر شب دلم از غم تو می‌سوزد و مانند شمعی که در شب می‌سوزد، اشک‌هایم مانند خون جگر از چشمانم می‌ریزد.
چه شود که نهی قدمم به سر
که به خاکپای تو جان سپرم
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که چه مشکلی دارد اگر من قدم هايم را متوقف کنم و سر به پای تو بگذارم، زیرا در آن صورت جانم را فدای تو می‌کنم. در واقع، شاعر از عشق و ارادت عمیق خود به معشوق صحبت می‌کند و نشان می‌دهد که تمایل دارد همه چیز خود را برای او قربانی کند.
پی سیر آن روضات صفا
پر و بال من ز قفس بگشا
هوش مصنوعی: به دنبال آن باغ‌های زیبا و دل‌انگیز هستم، بال و پر من را از این قفس آزاد کن.
نشدم ز داغ غمت رها
که شکسته بال و گسسته پرم
هوش مصنوعی: نتوانستم از درد ناشی از غم تو رهایی پیدا کنم، چون بال و پرم شکسته است و قادر به پرواز نیستم.
به درون پر شررم نگر
لب خشک و چشم ترم نگر
هوش مصنوعی: به درون خودم نگاه کن و ببین که چگونه با شرم و خجالت لبم خشک و چشمانم پر از اشک است.
به دم پدر پدرم نگر
که نفس نفس همه دم بترم
هوش مصنوعی: به دمی که پدر بزرگم داشته نگاه کن، که در آن نفس کشیدنش، همه دم‌های من را می‌فشارد و تحت تاثیر قرار می‌دهد.
عجب آیدم ز وفای تو
ز وفای جفانمای تو
هوش مصنوعی: من از وفای تو و همچنین وفای ظاهری و باطنی‌ات شگفت‌زده‌ام.
به که رو کنم ز جفای تو
ز تو شکوه خود به کجا برم
هوش مصنوعی: به چه کسی شکایت کنم از ظلم‌هایی که تو در حق من کردی؟ و از خودم چه بگویم و کجا بروم؟
همه پاره ی دل غذای من
همه اشک دیده دوای من
هوش مصنوعی: تمامی ذرات وجودم، معشوق من هستند و همه اشک‌هایم، تسکین‌دهنده دردهایم.
نبود اگر این دو برای من
چبود دوا و غذای دگرم
هوش مصنوعی: اگر این دو شخص در کنار من نبودند، هیچ دارو یا غذایی دیگر برایم مهم نبود.
به مرض شده تاهمه مبتلا
به رضای حق آمده ام رضا
هوش مصنوعی: من دچار بیماری شدم و همه را به رضایت خداوند دچار کرده‌ام؛ من به خاطر رضایت او آمده‌ام.
ولی از تو تا شده ام جدا
نه رضا ز قضا و نه از قدرم
هوش مصنوعی: اما از تو جدا نشده‌ام نه به رضای قضا و نه به تقدیرم.
نه صفایی ازین عزا همی
عبث آمده نوحه سرا همی
هوش مصنوعی: این روزها هیچ شادی و خوشحالی در این عزا وجود ندارد و فقط ناله و غم می‌زنیم.
که رقم کنی به عطا همی
ز سگان خاصه ی این درم
هوش مصنوعی: اگر بخواهی با بخشش‌های خود، دیگران را تحت تأثیر قرار دهی، باید به افراد خاصی که در اطراف خودت هستند توجه کنی.
