برگردان به زبان ساده
هر که رو تابد ز عاشق، خط مشکینش سزاست
گل که با بلبل نسازد دست گلچینش سزاست
هوش مصنوعی: هر کسی که به عاشق نگاهی بیندازد، شایسته است که از او فرشتهای مشکیروی ببیند، چون گل با بلبل نمیتواند ارتباط برقرار کند، بنابراین بهتر است که گلچین او را انتخاب کند.
هر سری کز شور سودا نیست فانوس خیال
سنگباران گر نماید خواب سنگینش سزاست
هوش مصنوعی: هر کسی که به خاطر شور و شوقی که دارد، به خواب میرود و در رؤیاهایش گرفتار میشود، اگر در زندگی واقعیاش با مشکلات و سختیها روبهرو شود، این حالتی که دارد سزاوار اوست.
هر که در مستی شود چون کبک آوازش بلند
بی تکلف زخم جان پرداز شاهینش سزاست
هوش مصنوعی: هر کسی که در حال نشئگی و سرخوشی قرار میگیرد، مانند کبک با صدای بلند صحبت میکند بیپروا و بیتوجه. اما او به زخم و درد روحی خود اشاره میکند و در این حالت، شایستهٔ حملهٔ پرندهٔ شکاری است.
یار را بی پرده چون فرهاد هر کس نقش بست
گر کنند از خون دهان تیشه شیرینش سزاست
هوش مصنوعی: هر کسی که معشوقه را بیپرده و بهوضوح توصیف کند، مانند فرهاد که در عشق شیرین تلاش کرد، اگر برای این عشق قربانی شده و خونش ریخته شود، این حقش است.
هر که سرگرمی نیفروزد به بالینش چراغ
بستر از خاک سیاه، از خشت بالینش سزاست
هوش مصنوعی: هرکس که در زندگی خود سرگرمی و شادی را فراموش کند، سزاوار است که بر روی بسترش فقط از خاک و خشت باشد. او باید در تاریکی و بیانگیزگی زندگی کند، چراکه از لذتهای زندگی دور شده است.
بهله در خون غوطه زد از پیچ و تاب آن کمر
بر ضعیفان هر که دست انداز کرد، اینش سزاست
هوش مصنوعی: بله، او در خون فرورفت از نیرنگ و چالاکی کمرش به ضعیفان فشار آورد، هر کسی که در این راه مزاحمتی ایجاد کرد، سزاوار چنین حالتی است.
هر که با خشکی و بی برگی نسازد همچو خار
گر به خون سازند چون گل چهره رنگینش سزاست
هوش مصنوعی: هر کسی که با سختیها و کمبودها کنار نیاید، مانند خاری است که اگر هم به خون برسانند، چون گل زیبایی نمیتواند داشته باشد.
دست از دامان فرصت هر که بردارد به تیغ
پشت دست از زخم اگر گردد نگارینش سزاست
هوش مصنوعی: هر کسی که از دستاوردهای خوب و فرصتها غافل شود، باید آماده باشد که عواقب و زخمهای ناشی از این غفلت را بپذیرد، حتی اگر این زخمها به زیبایی درآید.
رنگ در رویت نماند از چشم شوخ بوالهوس
هر که با گلچین مدارا می کند اینش سزاست
هوش مصنوعی: اگر کسی با دلربایی و زیبایی دلنشین به سر کند، باید بداند که رنگ و زیبایی چهرهاش بر اثر شیطنت و فریفتگی از بین خواهد رفت. کسانی که با گلچین و زیبایی آرامش و سازگاری میکنند، سزاوار این حال هستند.
سوخت صائب فکر تا آمد به انجام این غزل
این زمین ها هر که پیدا می کند اینش سزاست!
هوش مصنوعی: صائب به این نکته اشاره دارد که وقتی او میخواهد یک غزل را تمام کند، به شدت به فکر و تلاش میافتد و این کار برای او بسیار مهم است. او معتقد است که هر کسی که بتواند از این زمینهای فکری و شاعرانه بهرهبرداری کند، سزاوارش است.