برگردان به زبان ساده
هر خسی قیمت نداند نالهٔ شبخیز را
خسروی باید که داند قدر این شبدیز را
هوش مصنوعی: هر کسی که ارزش نالهٔ نیمه‌شب را نداشته باشد، شخصی بزرگ و با شناخت باید بداند که قدر این شبدیز (اسب با ارزش و زیبا) چه‌قدر است.
خامشی دریا و گفت و گو خس و خاشاکِ اوست
پاک‌کن از خار و خس این بحرِ گوهرخیز را
هوش مصنوعی: سکوت دریا و سخن گفتن علف‌های هرز و زباله‌هایش همین است. این دریای پر از گوهر را از خاشاک و خارها پاک کن.
دفترِ گل را به آبِ چشم خواهد پاک شست
گر ببیند بلبل آن رخسارِ شبنم‌خیز را
هوش مصنوعی: اگر بلبل آن چهره‌ی زیبا و درخشنده را ببیند، با اشک‌هایش دفتر گل را پاک خواهد کرد.
تیزیِ مژگانِ او گفتم شود از خواب کم
خوابِ سنگین شد فسان آن دشنهٔ خونریز را
هوش مصنوعی: مژگان تیز او باعث می‌شود که خواب سنگینم کم شود و آن دشنه خطرناک، همانند داستانی غم‌انگیز در ذهنم نقش می‌بندد.
عشقِ خونخوار از دلِ پرخون فزون گیرد خبر
بیش دارد پاس ساقی ساغرِ لبریز را
هوش مصنوعی: عشق بی‌رحم از دل پر درد و رنج بیشتر خبر می‌برد و ساقی از ساغر پر، آگاهی بیشتری دارد.
شوکت شاهی سبک‌سنگ است در میزانِ عدل
عشق می‌گیرد به خونِ کوهکن پرویز را
هوش مصنوعی: شکوه و عظمت سلطنت در مقیاس عدالت عشق، با جان و خون کوهکن پرویز اندازه‌گیری می‌شود.
در قیامت کشتهٔ ناز تو می‌غلطد به خون
برنیاید زود خون از زخم، تیغِ تیز را
هوش مصنوعی: در روز قیامت، کسی که به خاطر زیبایی‌ات کشته شده، در خون خود می‌غلطد و خون از زخم‌هایش به‌راحتی نمی‌ریزد، چون تیغی که او را زده، تیز است.
در بهارِ سرخ‌رویی همچو جنّت غوطه داد
فکرِ رنگینِ تو صائب خطّهٔ تبریز را
هوش مصنوعی: بهار سرخ‌روی تو، مانند بهشتی است که افکار رنگین تو را در تبریز غوطه‌ور کرده است.
