برگردان به زبان ساده
هست از زوال نعل در آتش کمال را
شد بوته گداز، تمامی هلال را
هوش مصنوعی: از بین رفتن نعل در آتش باعث می‌شود که کمال نیز از بین برود و تمام زیبایی‌ها و خوبی‌ها به تدریج محو شوند.
از چشم زخم، مهد امان است لاغری
داغ کلف به چهره نباشد هلال را
هوش مصنوعی: چشم‌زخم نمی‌تواند آسیبی به مهد امن بزند، و گرچه چهره افراد لاغر ممکن است داغ و آسیب‌دیده به نظر برسد، اما آن‌ها در واقع تحت تأثیر تابش نور خاصی هستند.
از عذر لب ببند که در شستن گناه
دست دگر بود عرق انفعال را
هوش مصنوعی: سکوت کن و عذر نیاور، زیرا در پاک کردن گناه، به جز تلاش و کوشش، راه دیگری وجود ندارد و نباید به بی‌عملی خود استناد کرد.
چون توتیا به دیده خود جای می دهند
دلهای دردمند، غبار ملال را
هوش مصنوعی: دلهای رنج‌کشیده غبار غم را کنار می‌زنند و به جای آن، توتیا (ماده‌ای برای روشنی چشم) را در دیدگان خود می‌گذارند.
غیر از سرین یار در آغوش زین زر
یکجا که دیده ماه تمام و هلال را؟
هوش مصنوعی: غیر از پشتی یار و در آغوش او، جایی که می‌توانم زیبایی کامل و هلال ماه را ببینم، جایی نیست.
از دست چپ چو راست گشایش طمع مدار
فیض نسیم صبح نباشد شمال را
هوش مصنوعی: اگر به دنبال منفعت و سود از سمت چپ و راست باشی، نباید به امید برکات و نعمت‌های سلامتی صبحگاهی باشی، زیرا در این حالت به سمت شمال نخواهی رفت و به هدف نخواهی رسید.
خون خوردن است روزی اهل سخن ز فکر
از بوی مشک نیست تمتع غزال را
هوش مصنوعی: اهل علم و ادب در این روزها از اندیشه و تأمل به شدت در حال رنج و سختی هستند و نیازی به لذت بردن از زیبایی‌های ظاهری، مانند عطر خوش مشک، ندارند.
با بیکسان حمایت حق بیشتر بود
سیمرغ پرورد به ته بال، زال را
هوش مصنوعی: سیمرغ به زال توجه و حمایت بیشتری کرد، زیرا او تنها و بی‌کس بود.
هر کس که زخمی از نظر شور گشته است
از گوشوار به شمرد گوشمال را
هوش مصنوعی: هر کسی که به خاطر نگاه عاشقانه آسیب دیده باشد، باید درد و ناراحتی‌اش را به حساب عشق بگذارد.
شد حسن خط یکی صد ازان خال عنبرین
مسعود کرد اختر سعد این وبال را
هوش مصنوعی: حسن خط، زیبایی خط نوشته را به تصویر می‌کشد که از وجود خال‌های خوش‌رنگ و دلنشینی مانند عنبر بهره‌مند است. این زیبایی چنان جذاب و خوشایند است که به خوشبختی و سعادت منجر می‌شود.
دل آب کن، وگرنه درین شیشه خانه نیست
آیینه ای که درک کند بی مثال را
هوش مصنوعی: دل را خالص و پاک کن، چون در این خانه شیشه‌ای، آینه‌ای نیست که بتواند زیبایی بی‌نظیر را درک کند.
صائب ز رزق بستگیی در حجاب نیست
مگشای پیش خلق دهان سؤال را
هوش مصنوعی: صائب می‌گوید که در حیات و روزی آدمی هیچ چیزی به‌عنوان حجاب وجود ندارد و باید سؤالات و ابهام‌ها را بدون تردید مطرح کرد و به میان مردم برود.
