برگردان به زبان ساده
بادام تلخ نیست سزاوار قند را
در کار غیر چند کنی نوشخند را؟
هوش مصنوعی: بادام تلخ هیچ ارتباطی به قند ندارد؛ چرا که برای کارهای غیرمناسب، نمی‌توان به سادگی لبخند و شوخی کرد.
می زیردست خود نکند هوشمند را
پروای سیل نیست زمین بلند را
هوش مصنوعی: کسی که هوشمند و دانا است، تحت تاثیر قدرت دیگران قرار نمی‌گیرد و از خطرات بزرگ نمی‌ترسد. در واقع، انسان‌های با فهم و دانش بر فراز مشکلات و بلایا ایستاده‌اند و از آنها نمی‌هراسند.
دوری دهد نتیجه شکایت ز سوز عشق
یک ناله دور کرد ز آتش سپند را
هوش مصنوعی: دور بودن از محبوب باعث می‌شود که شکایت و دل‌تنگی از عشق، جان را بسوزاند. یک ناله از دل که برآید، می‌تواند آتش را خاموش کند و به دل آرامش بخشد.
گر پسته را به قند نهفتند دیگران
در پسته کرد خط تو پوشیده قند را
هوش مصنوعی: اگر دیگران پسته را با قند مخفی کرده باشند، تو با خط خودت قند را درون پسته مشخص کردی و آن را نمایان ساختی.
زان زلف پر شکن مشو ایمن که می شود
از چین دراز، دست تعدی کمند را
هوش مصنوعی: از آن زلف‌های پرچین و شکن، غافل نباش، زیرا که از چین و ریشه‌هایش، می‌تواند دست بدخواهی به دام بیندازد.
شایسته نیست آیه رحمت به کافران
ضایع مکن به غیر، نگاه کشند را
هوش مصنوعی: نیکو نیست که آیات رحمت الهی را به خاطر کافران نادیده بگیری و به دیگران نگاه کنی.
ایمن ز شکوه لب خاموش ما مشو
کاین سیل تند، می گسلد زود بند را
هوش مصنوعی: نگران نباش از اینکه ما سکوت کرده‌ایم، چون این سکوت نمی‌تواند دائمی بماند و در نهایت مانند سیلی تند، همه چیز را از هم می‌پاشد.
چون نفس شد سلیم نگهبان دل شود
بیم از سگ شبان نبود گوسفند را
هوش مصنوعی: هنگامی که نفس پاک و آرام باشد، دل به نگهبانی در می‌آید و دیگر از سگ شبانی که گوسفند را تهدید کند، نگران نخواهد بود.
مهر از دهان بسته گشاید به روی گرم
آتش تهی کند ز فغان دل سپند را
هوش مصنوعی: عشق و محبت می‌تواند با کلامی دلنواز و گرمی که از قلب برمی‌خیزد، زنجیر سکوت را بشکند و باعث آرامش و رهایی دل‌های آزرده گردد.
خوش باش با شکستگی دل که عاقبت
پیدا شود ز چین، ید طولی کمند را
هوش مصنوعی: با ناراحتی‌های قلبی خود شاد باش، زیرا در نهایت این درد و رنج ممکن است راهی به سوی کشف و پیدا کردن چیزهای بزرگ و ارزشمند در زندگی باشد.
پیکان دهان خنده سوفار را نبست
فکر دل غمین نبود هرزه خند را
هوش مصنوعی: این بیت به بیان این موضوع می‌پردازد که خنده و شادابی نمی‌تواند غم و اندوه درون را پنهان کند. به عبارت دیگر، حتی اگر ظاهراً شاد و خندان باشیم، ممکن است در درون دل احساس غم و ناراحتی کنیم. فردی که می‌خندد، ممکن است در واقع در وضعیت روحی خوبی نباشد و این نشان می‌دهد که نباید فقط به ظاهر انسان‌ها تکیه کرد.
بیدار خون مرده به نشتر نمی شود
تأثیر نیست در دل بی درد پند را
هوش مصنوعی: خوابیده را نمی‌توان با چاقو بیدار کرد و نصیحت برای کسی که دردی ندارد، تأثیری ندارد.
دل می کشد ز زلف به خط بیشتر که هست
مار سیه، درازی شب دردمند را
هوش مصنوعی: دل به زیبایی و جذابیت زلف معشوق وابسته است، به اندازه‌ای که هر چه بیشتر در خط و خطوط آن غرق می‌شود، آرامش را فراموش می‌کند. مانند ماری سیاه که دراز است، شب‌های دردناک و طولانی را باید تحمل کند.
