برگردان به زبان ساده
چنان که از نمک افزون شود جراحت‌ها
یکی هزار ز پرسش شود مصیبت‌ها
هوش مصنوعی: وقتی که درد و آسیب‌ها زیاد می‌شود، مشکلات هم به تعداد زیاد به وجود می‌آید. سوال کردن درباره آن مسائل، تنها به افزایش مصیبت‌ها کمک می‌کند.
مپوش چشم ز نظاره غبار ملال
که پیش خیز نشاط است گرد کلفت‌‌ها
هوش مصنوعی: چشمانت را از دیدن غبار اندوهی که بر دلت سنگینی می‌کند، بر نگردان. زیرا در پیش رو جنب و جوش شادی و نشاطی است که در دل مشکلات و سختی‌ها نهفته است.
مده ز جهل مرکب به نام تن چو عقیق
که هست لازم تحصیل نام، ظلمت‌ها
هوش مصنوعی: از جاهلیتی که به آن علم ندارید، خود را به نام جسم تعریف نکنید. مانند عقیق که برای به دست آوردن نام و اعتبارش، نیاز به تلاش و تلاش دارد، این جهل می‌تواند به تاریکی‌های زیادی منجر شود.
مدار چشم اقامت ز اعتبار جهان
که همچو سایه بال هماست دولت‌ها
هوش مصنوعی: چشم‌انداز زندگی و اهمیت آن به اندازه‌ای ناپایدار است که مانند سایه‌ای از پرنده‌ای بزرگ، دولت‌ها و ثروت‌ها نیز در حال تغییر و زودگذرند.
نمی‌توان به خس و خار کشت آتش را
یکی هزار شود عشق از نصیحت‌ها
هوش مصنوعی: نمی‌توان به علف و خار آتش زد، زیرا عشق از نصیحت‌ها هزاران بار قوی‌تر است.
نبود حوصله چشم شور، ظرف مرا
به خوردن دل خود ساختم ز نعمت‌ها
هوش مصنوعی: چشم شور و حسادت را نادیده گرفتم و با استفاده از نعمت‌ها، خودم را سرشار از شادی و لذت کردم.
ز اشک، دیده یک آفریده رنگین نیست
فسرده است درین عهد خون غیرت‌ها
هوش مصنوعی: چشم‌ها به خاطر اشک، دیگر رنگ و جلوه‌ای ندارند و در این زمان، بر اثر غیرت‌ها، حالتی پژمرده و غمگین دارند.
نکرده ساده دل خود ز فکر، گوشه مگیر
که انجمن شود از فکر پوچ، خلوت‌ها
هوش مصنوعی: دل ساده‌ام را از فکر و خیال دور نگه‌دار، زیرا اگر در گوشه‌ای بنشینم و تنها باشم، افکار بیهوده‌ام باعث می‌شود که محیط اطرافم هم خلوت و بی‌روح گردد.
نفس ز دل به لبم می‌رسد به دشواری
ز بس گره شده در سینه‌ام شکایت‌ها
هوش مصنوعی: احساسات و ناله‌های درونم به زحمت به زبانم می‌آید، چون دردها و شکایت‌ها در قلبم خیلی ازدحام و گره‌خورده‌اند.
کسی ز خاک لحد شسته رو برون آید
که شوید از عرق شرم، گرد خجلت‌ها
هوش مصنوعی: فقط کسی می‌تواند از خاک قبر بیرون بیاید که از شرم و خجالتش پاک شده باشد و دیگر حس عرق کردن نداشته باشد.
گران شدن سبکی را در آستین دارد
که هست لازم ثقل ثقیل خفت‌ها
هوش مصنوعی: سبکی در خود بار سنگینی را نهفته دارد که برای آن وزن و اهمیت خاصی الزامی است.
جریده شو که ندارد به عهد ما صائب
به غیر خوردن دل دانه دام صحبت‌ها
هوش مصنوعی: فرار کن، زیرا هیچ چیز جز دلخوری و دردسر در این ارتباط نیست و فقط به خوردن و دلخوشی فکر می‌کنند.
