برگردان به زبان ساده
مده ز دست چو گل دربهار ساغر عیش
که از شکوفه بود در گذار، اختر عیش
هوش مصنوعی: ساغر خوشی را مانند گلی در بهار از دست نده، زیرا که این خوشی زودی تمام می‌شود و مانند شکوفه‌ای است که به‌سرعت می‌گذرد.
برات خوشدلی از روزگار کن تحصیل
نبسته است به هم تا شکوفه دفتر عیش
هوش مصنوعی: برای خوشحالی و دلخوشی، از زندگی بهره ببر و نگذار که مشکلات و محدودیت‌ها مانع شادی‌ات شوند؛ زیرا هنوز زمان شادی و لذت به پایان نرسیده است.
کنون که رشته باران ز هم نمی گسلد
مگیر شغل دگر غیر نظم گوهر عیش
هوش مصنوعی: حالا که باران پیوسته می‌بارد و جلوی قطع شدن آن گرفته شده، مشغول کار دیگری غیر از نظم دادن به لذت زندگی نباش.
اگر گرفته دلی خویش را به باغ رسان
که باز کرده ز هر غنچه بوستان در عیش
هوش مصنوعی: اگر دلت غمگین است، به باغ برو و از عطر گل‌های تازه در خوشی و لذت بهره‌مند شو.
وصال سیمبران شکوفه را دریاب
که می توان شد ازین نقدها توانگر عیش
هوش مصنوعی: بهتر است به رابطه با زیبایی‌ها و لذت‌های زندگی توجه کنیم، زیرا از این طریق می‌توانیم به ثروت حقیقی و خوشبختی دست پیدا کنیم.
شکوفه شاهد سیمین نوبهاران است
مپوش دیده ازین شاهد سمنبر عیش
هوش مصنوعی: شکوفه‌ها نماد زیبایی و تازگی بهار هستند، پس دریغ نکن و از زیبایی این گل‌های خوشبو و دلنواز لذت ببر.
درین بهار کسی می شود بلند اختر
که از شکوفه کند انتخاب اختر عیش
هوش مصنوعی: در این بهار، کسی خوشبخت و موفق خواهد شد که از میان شکوفه‌ها بهترین را انتخاب کند و از آن بهره‌مند شود.
تو نیز خیمه ز خود چون شکوفه بیرون زن
که شد سفید بساط زمین ز چادر عیش
هوش مصنوعی: مثل شکوفه‌ها، تو هم باید از دل خیمه خود بیرون بیایی، چرا که زمین با چادر شادی، دگرگون و سفید شده است.
سبک مگیر بهار شکوفه را زنهار
که زیر این کف پوچ است بحر گوهر عیش
هوش مصنوعی: بهار و شکوفه را با بی‌احساسی و سبک‌سرانه نادیده نگیر، زیرا زیر این ظاهر فریبنده و بی‌محتوا، دریاچه‌ای از لذت‌ها نهفته است.
بهار از گل و لاله است بر جناح سفر
مده ز دست درین وقت تنگ ساغرعیش
هوش مصنوعی: بهار با زیبایی گل‌ها و لاله‌ها همراه است، پس در این زمان حساس و دشوار، زندگی را از دست نده و به نوشیدن شادمانی ادامه بده.
فغان که مردم کوته نظر نمی دانند
که در نقاب شکوفه است روی دختر عیش
هوش مصنوعی: آه از اینکه مردم با تفکر محدود خود نمی‌دانند که زیبایی و لذت در پشت ظاهر ساده و گل مانند دختر نهفته است.
بهشت نقد شده است از شکوفه، باده بیار
که در بهشت حلال است جام احمر عیش
هوش مصنوعی: بهشت اکنون با زیبایی شکوفه‌ها به نمایش درآمده است، پس باده بیاور که در بهشت نوشیدن آن مجاز است و جام سرخ شادمانی را آماده کن.
مخور ز ساده دلیها غم تهیدستی
که از شکوفه به دامن دهد چمن زر عیش
هوش مصنوعی: نگران سادگی و کمبود مالی خود نباش، زیرا طبیعت به تو برکت می‌دهد و از باران شکوفه‌ها، دشت به شادی می‌رسد.
نظر به ابر گهر بار و باغ پرگل کن
که آسمان وزمین را گرفته لشکر عیش
هوش مصنوعی: به آسمان پر از ابرهای باران‌زا و باغی پر از گل نگاه کن، زیرا که شادمانی و خوشی تمام آسمان و زمین را فراگرفته است.
به گردش آر سبک،رطلهای سنگین را
که بادبان نشاط است جام و لنگر عیش
هوش مصنوعی: به آرامی و با احتیاط بارهای سنگین و طاقت‌فرسا را به حرکت درآور، زیرا در این سفر، بادبان خوشحالی و شادابی است که زندگی را به حرکت درمی‌آورد.
ز زهد خشک برآتش بنه تو هم عودی
کنون که لاله برافروخته است مجمر عیش
هوش مصنوعی: توی این دنیا که لذت‌ها و شادی‌ها در حال جوانه زدن هستند، از زهد و خودداری سخت‌گیرانه فاصله بگیر و خودت را به آن بسپار. مجمر شادی اکنون روشن شده و وقتش رسیده که از سوز و زندگی لذت ببری.
نشاط و عشرت و شادی ز باده می زاید
که نیست غیر خم پرشراب مادر عیش
هوش مصنوعی: شادی و خوشی از نوشیدن شراب نشأت می‌گیرد و جز خم پر از شراب، چیزی دیگری نیست که مادر خوشی‌ها باشد.
اگر رود گرو باده،گو برو دستار
مرا ز باده لعلی بس است افسر عیش
هوش مصنوعی: اگر رود دست من به شراب، بگو که هدیه‌ام به اندازه کافی است. کلاه و عمامه‌ام از شراب لعلین پر است و این کافی برای شادی و سرور من است.
فروغ روی گل ولاله می کند فریاد
که از و بال برون آمده است اختر عیش
هوش مصنوعی: گل و لاله با زیبایی و درخشندگی خود فریاد می‌زنند که ستاره خوشبختی از آن‌ها خارج شده و به دنیا آمده است.
گشایش ار طلبی روی در گلستان کن
که نیست غیر گل و لاله حلقه در عیش
هوش مصنوعی: اگر خواهان خوشبختی هستی، به جایی با زیبایی برو که تنها گل و لاله وجود دارد و چیزی جز شادی و خوشی در آنجا نیست.
چه همچو خوشه گره گشته ای، شراب بنوش
که داد خرمن غم را به باد،صرصر عیش
هوش مصنوعی: تو همچون خوشه‌ای که در باد گره خورده، به زندگی خوش بگذران و شراب بنوش که غم و اندوخته‌هایت را با خوشحالی و شادابی از بین ببری.
مهل که فاصله در دور می شود زنهار
که صیقل دل تیره است عیش بر سر عیش
هوش مصنوعی: منتظر باش که فاصله باعث دوری می‌شود. مراقب باش که شادی و لذت باعث می‌شود دل تیره و کدری پاک‌تر شود.
چو گل ز باده گلگون تمتعی بردار
نسوخته است ترا تا چو لاله اختر عیش
هوش مصنوعی: از می خوش‌گوار بهره ببر و از زندگی لذت کن، چرا که هنوز جوان و شاداب هستی، پس فرصت را غنیمت شمار و از زندگی بهره‌مند شو.
اگر بهار کند این چنین صف آرایی
زمین وفا ننماید به عرض لشکر عیش
هوش مصنوعی: چنانچه بهار به این زیبایی و شکوه زمین را در پیرامون خود آرایش کند، نباید به سپاهی از لذت‌ها امید بست.
به هر کجا که شوی مست،می توان افتاد
که موج سبزه ز مخمل فکنده بستر عیش
هوش مصنوعی: هر جا که بروی، در حال نشئگی، می‌توانی حس کنی که چمنزار نرم و سبز، مانند مخمل، زمینه‌ای برای خوشی و لذت فراهم کرده است.
عجب که یک دل پژمرده در جهان ماند
که شد گشاده ز گل بر رخ جهان در عیش
هوش مصنوعی: عجب است که یک دل افسرده در این دنیا باقی مانده و به خاطر شادی گل‌ها، چهره‌اش روشن شده است.
به هم چو شانه نیاید ز شوق ،مژگانش
به دست هرکه فتد طره معنبر عیش
هوش مصنوعی: وقتی شوق و عشق بین دو نفر وجود داشته باشد، مژگان او به همه در حالی که در کنار هم هستند، زیبایی و خوشحالی را نشان می‌دهد.
نبرد جلوه ساقی ز دل ملال مرا
به من چه نشأه دهد ساغر محقر عیش ؟
هوش مصنوعی: در اینجا شاعر به توصیف حالاتی از عشق و شادی می‌پردازد. او می‌گوید که با دیدن زیبایی ساقی، تمام غم و اندوهش از دلش پاک می‌شود. حتی اگر ساغر شراب ساده و معمولی باشد، باز هم می‌تواند او را به نشئه‌ای از خوشی و لذت برساند. بدین معنا که زیبایی و جذابیت می‌تواند تاثیر فوق‌العاده‌ای بر احساسات و روحیه فرد داشته باشد، حتی در شرایط عادی و غیر خاص.
سر پیاله کشان چون به آسمان نرسد؟
که کوچه ها شده چون کهکشان ز اختر عیش
هوش مصنوعی: چگونه می‌توان انتظار داشت که سرِ پیاله‌داران به آسمان برسد وقتی که کوچه‌ها به زیبايي و زرق و برق کهکشان پر از ستاره‌های لذت تبدیل شده‌اند؟
ز حسن نیت عباس شه بودصائب
که ریخته است درین عهد عیش بر سر عیش
هوش مصنوعی: عباس شه با نیت نیکو و خوبی‌هایش، شادی و خوشی را در این زمان به اوج رسانده و در حقیقت، از آنچه که باید، بیش از حد برای جشن و عیش فراهم کرده است.
چو گل ز باده گلرنگ وقت او خوش باد
مدام تا می شادی فزاست مصدر عیش
هوش مصنوعی: به مانند گلی که از شراب رنگی سرشار است، لحظه‌های خوشی را آرزو می‌کنم که همیشه همراهت باشد، زیرا نوشیدن می، شادی و لذت را افزون می‌کند و منبعی برای خوشی‌هاست.
