برگردان به زبان ساده
عاشقان را مغز در سر گر نباشد گو مباش
کف اگر در بحر پرگوهر نباشد گو مباش
هوش مصنوعی: اگر عاشقان در دل و جان خود چیزی نداشته باشند، وجودشان بیفایده است. همچنان که اگر در دری پر از گوهر، کفی وجود نداشته باشد، آن نیز بیمعنا خواهد بود.
داغ در دل هست، اگر بر سر نباشد گو مباش
حلقه بیرون در گر زر نباشد گو مباش
هوش مصنوعی: اگر در دل احساس درد و غم وجود داشته باشد، حتی اگر به ظاهر چیزی در زندگی نباشد، نباید ناامید بود. همچنین، اگر چیزی ارزشمند و گرانبها در دسترس نباشد، باز هم نباید از تلاش و امید دست کشید.
سیل واصل شد به دریا بیدلیل و رهنما
عزم صادق را اگر رهبر نباشد گو مباش
هوش مصنوعی: سیل به طور ناگهانی به دریا رسید و نشان داد که اگر هیچ راهنما و رهبری وجود نداشته باشد، شخصی که اراده و عزم واقعی دارد نباید در این مسیر تنها بماند.
میشود نقش مراد از سادهلوحی جلوهگر
بر رخ آیینه گر جوهر نباشد گو مباش
هوش مصنوعی: اگر جوهر درون واقعی نباشد، فقط با سادهلوحی نمیتوان حقیقت را نشان داد. یعنی اگر چیزی در درون ما وجود نداشته باشد، نمیتوانیم آن را به درست و روشنی نشان دهیم.
میتوان کردن به روی گرم تسخیر جهان
گر ز انجم مهر را لشکر نباشد گو مباش
هوش مصنوعی: اگر بخواهی با چهرهای گرم و مهربان بر دلها تسلط یابی و بر جهانیان تأثیر بگذاری، باید بدان که اگر ستارگان و شرایط فضا در حمایت تو نباشند، از این کار ناامید شو و آن را رها کن.
سخترویی میهمان را رویگردان میکند
خانه آیینه را گر در نباشد گو مباش
هوش مصنوعی: اگر با سختگیری و تعصب با مهمان خود برخورد کنی، او از تو فاصله میگیرد. همچنین اگر در خانهای که آینه دارد خودت نباشی، زیبایی آن نمایان نمیشود.
ناله نی راست صد تنگ شکر در آستین
بندبندش گر پر از شکر نباشد گو مباش
هوش مصنوعی: تنگی و حزن نی به خاطر این است که اگر آستینش پر از شکر نباشد، هیچ فایدهای ندارد.
نیست جای پرفشانی تنگنای آسمان
گر مرا سامان بال و پر نباشد گو مباش
هوش مصنوعی: آسمان برای بزرگی و بال و پر دادن به من جای مناسبی نیست، اگر من سامان و بال و پر نداشته باشم، پس وجود نداشته باشم بهتر است.
نامش از آیینه دارد عمر جاویدان اگر
آب حیوان رزق اسکندر نباشد گو مباش
هوش مصنوعی: اگر نام انسان از آینهای باشد که تصویرش را نشان میدهد، نشاندهنده عمر جاودانی اوست. ولی اگر آب حیات، که موجب زندگی ابدی است، نصیب اسکندر نباشد، در واقع موجودی نیستی خواهد بود.
نیست لنگر گیر دریای پرآشوب جهان
کشتی ما را اگر لنگر نباشد گو مباش
هوش مصنوعی: اگر کشتی ما لنگر نداشته باشد، نمیتواند در دریای پرتلاطم دنیا آرام بگیرد. بنابراین پیش از هر چیز، باید به دلیل وجود لنگر یا نیرویی که انسان را در سختیها و ناپایداریها ثبات میبخشد، توجه کنیم.
انفعال روسیاهی آب میسازد مرا
آب در صحرای محشر گر نباشد گو مباش
هوش مصنوعی: احساس ندامت و بدنامی برای من مانند آبی است که در روز قیامت از آن استفاده میشود. اگر آب نباشد، بهتر است که وجود نداشته باشم.
بس بود خاکی که بر سر کردهام در زندگی
بر سر خاکم عمارت گر نباشد گو مباش
هوش مصنوعی: بس است همان خاکی که بر سر دارم؛ اگر در زندگیام عمارت یا دستاوردی نداشته باشم، بهتر است که نباشم.
دل ز شکر میبرد صائب ز شیرینی سخن
طوطی ما را اگر شکر نباشد گو مباش
هوش مصنوعی: دل از شیرینی سخن طوطی میبرد، اما اگر شکر وجود نداشته باشد، طوطی هم نباشد.