برگردان به زبان ساده
نیست بی خار درین بادیه یک آبله وار
پای فرسوده چه گل چیند ازین نشترزار؟
هوش مصنوعی: در این صحرا هیچ چیز بدون مشکل وجود ندارد. چگونه ممکن است کسی که پایش آسیب دیده و دردی دارد، بتواند از این بوستان پر از تیغ گل بچیند؟
رفرف موج درین بحر به ساحل نرسید
کشتی ما چه خیال است که آید به کنار
هوش مصنوعی: موج‌های دریا به ساحل نرسیدند و کشتی ما هم هنوز به کنار نمی‌آید؛ این شرایط چه امیدی به رسیدن به مقصد می‌تواند داشته باشد؟
در گرانجان نکند پند و نصیحت تأثیر
پای خوابیده به فریاد نگردد بیدار
هوش مصنوعی: در دل انسان‌های مغرور، نصیحت و پند کارساز نیست و کسی که خواب است، با فریاد بیدار نخواهد شد.
طاقت دست تهی نیست کهنسالان را
مشرق آتش سوزنده ازان گشت چنار
هوش مصنوعی: افراد سالخورده دیگر نمی‌توانند تحمل کنند و در نتیجه در اثر آتش سوزان در شرق، به حالتی غیرقابل تحمل دچار شده‌اند.
سر برون آورد گرد گریبان گهر
رهنوردی که کند رشته جان را هموار
هوش مصنوعی: گوهری در دستان یک راهنما دیده می‌شود که با قدرت خود می‌تواند راه زندگی را آسان کند و روح را آزاد سازد.
تانگشته است دوتا قدبه عبادت کن راست
که محال است شود راست چو کج شددیوار
هوش مصنوعی: اگر دو ستون عبادت مستحکم شوند، باید درستی را رعایت کرد، زیرا اگر دیواری کج شود، دیگر هیچ چیزی را نمی‌توان راست کرد.
تا تو دامان تر خود نکنی خشک از آه
نیست ممکن، شود آیینه دل بی زنگار
هوش مصنوعی: اگر تو خود را از غم و اندوه خالی نکنی، امکان ندارد که دل تو صاف و بدون لک شود.
چون به گرد تو چو پرگار نگردم،که شده است
نقطه خال تو از حلقه خط خوش پرگار
هوش مصنوعی: اگر نتوانم مثل پرگار دور تو بچرخم، دلیلش این است که نقطه‌ی جای تو از دایره‌ی زیبا و مرتب پرگار خارج شده است.
دل سودازده از باده نگردد خوشوقت
دانه چون سوخت برومند نگردد زبهار
هوش مصنوعی: دل پر از حسرتی که از نوشیدن شراب خالی است، مانند دانه‌ای نمی‌شود که با آتش بسوزد و دوباره سرسبز و خوشحال نشود.
چون مه بدر، هلالی شود از دیده شور
ساغر هر که درین میکده گردد سرشار
هوش مصنوعی: زمانی که ماه کامل به صورت هلالی در می‌آید، هر کسی که در این میخانه غرق در نوشیدن باشد، احساس شور و شوقی خاص خواهد داشت.
حرص را جمع زر وسیم نسازد خرسند
گنج بیرون نبرد پیچ و خم از طینت مار
هوش مصنوعی: حرص و طمع به جمع کردن طلا و نقره منجر نمی‌شود و ثروت واقعی بیرون نمی‌آید. ویژگی‌های ذاتی مانند مار، پیچیدگی‌ها و دشواری‌هایی دارند که نمی‌توان به سادگی از آنها گذر کرد.
باش سنجیده که هر چند بودراه درشت
می توان کرد به آهسته رویها هموار
هوش مصنوعی: همیشه با احتیاط و دقت پیش بروید، زیرا اگرچه ممکن است راه‌های زیادی برای انجام کارها وجود داشته باشد، اما با آرامش و تدریج می‌توان به هدف‌ها دست یافت.
در کمان قصد اقامت نکند صائب تیر
قد چو خم گشت دل از عمر سبکرو بردار
هوش مصنوعی: کسی که در دلش آرزوهای زیادی دارد، نمی‌تواند به آرامش بپردازد. مانند تیری که در کمان به نشانه تیراندازی آماده شده و دل او نیز مثل تیری که خم شده، دچار تنش و بی‌تابی است. زندگی باید با آرامش و سنگینی سپری شود، نه با سبکی و بی‌توجهی به کارها.
