برگردان به زبان ساده
داده ام دل را به دست دشمن دین دگر
بسته ام عهد مودت با نو آیین دگر
هوش مصنوعی: من دل خود را به دست کسی سپرده‌ام که به دین من دشمن است و اکنون با کسی دیگر پیمان دوستی بسته‌ام که آیین جدیدی دارد.
با غزالان سخن کارست صیاد مرا
کی مرا از جا برد آهوی مشکین دگر؟
هوش مصنوعی: من با غزالان صحبت می‌کنم و صیاد من کیست؟ آیا دیگر نمی‌تواند مرا از جا براند و آهوی مشکین را بگیرد؟
کوه دردی را که من فرهاد او گردید ه ام
هست بر هر پاره سنگش نقش شیرین دگر
هوش مصنوعی: کوه برای من که فرهاد او شده‌ام، درد و رنجی را دارد که بر هر تکه سنگش نشانی از شیرینی دیگر وجود دارد.
مرده دل را بغیر از ناله جان بخش من
بر نمی انگیزد از جا هیچ تلقین دگر
هوش مصنوعی: دل مرده و بی‌روح، تنها با ناله و صدای جان‌بخش من به حرکت در می‌آید و هیچ حرف یا نصیحت دیگری نمی‌تواند او را تکان دهد.
سر مجنبان بهر تحسینم گفتار مرا
نیست غیر از جنبش دل هیچ تحسین دگر
هوش مصنوعی: سر مجنبان برای تحسین من گفته است که غیر از حرکت دل، هیچ تحسین دیگری وجود ندارد.
از گلستانی که آن سرو خرامان بگذرد
می شود هر شاخ پر گل دست گلچین دگر
هوش مصنوعی: هرزمان که آن سرو بلند و خوش‌چهره از میان گلستان بگذرد، هر شاخه‌ای که پر از گل است، به دست کسی دیگر چیده می‌شود.
ناامیدی هر قدر دل را کشد درخاک وخون
آرزو در سینه چیند بزم رنگین دگر
هوش مصنوعی: ناامیدی هر چقدر که انسان را به شکست و ناامیدی بکشاند، در دل آرزوها و آرزوهای رنگین و شادی‌بخش، تغییرات مثبتی ایجاد می‌کند.
هر سر موی تو چون مژگان گیرا می کند
در شکارستان دلها کار شاهین دگر
هوش مصنوعی: هر یک از موهای تو همانند مژه‌های جذاب، دلها را در دام می‌اندازد و همچون شاهینی در میدان شکار عمل می‌کند.
گفتم از پیری شود کوتاه، دست رغبتم
قامت خم شد کمند حرص را چین دگر
هوش مصنوعی: گفتم با پیری، طمع و آرزوهایم کم می‌شود، اما دست خودم به خاطر حرص و ولع، نتوانستند برآورده شوند و اکنون مستاصل مانده‌ام.
گفتم از خواب گران پیری برانگیزد مرا
موی همچون پنبه ام گردید بالین دگر
هوش مصنوعی: خواستم از خواب عمیق و دراز بیدار شوم، اما با این حال، موهایم دیگر مانند پنبه نرم و نرم شده‌اند و به آسانی تغییر کرده‌اند.
در سر بی مغز هرکس نیست صائب نور عقل
دولت بیدار، گردد خواب سنگین دگر
هوش مصنوعی: در دل هر کسی که عقل و فهم ندارد، صائب (شاعر) به روشنی و روشنایی نمی‌رسد. درختی که ریشه‌اش نداشته باشد، نمی‌تواند به بار بنشیند و زندگی‌اش دچار خواب سنگین و بی‌تحرکی می‌شود.
