برگردان به زبان ساده
رتبه خال تو مشک ناب ندارد
نقطه شک حسن انتخاب ندارد
هوش مصنوعی: به زیبایی خال تو، هیچ عطری نمی‌رسد و هیچ نقطه‌ای از حسن انتخاب، نمی‌تواند با آن مقایسه شود.
سینه بی داغ آب وتاب ندارد
خانه بی روزن آفتاب ندارد
هوش مصنوعی: دل بدون درد و غم آرامش ندارد و خانه‌ای که پنجره به نور خورشید ندارد، زندگی نمی‌کند.
فکر عمارت غبار خاطر جمع است
گنج گهر وحشت ازخراب ندارد
هوش مصنوعی: در ذهن فردی که به آبادانی فکر می‌کند، غبارِ یادها و اندیش‌ها وجود دارد، اما گنج ارزشمند او، یعنی درک و شناخت، از ویرانی‌ها و مشکلات نمی‌هراسد.
طول امل در بساط ساده دلان نیست
دشت جنون موجه سراب ندارد
هوش مصنوعی: آرزوهای بلند در دل‌های ساده و بی‌غرض وجود ندارد؛ دشت عصبانیت و جنون نیز مثل سراب، واقعی و پایدار نیست.
از دل قانع مجو تردد روزی
هر که به منزل رسد شتاب ندارد
هوش مصنوعی: از دل آرام و قانع انتظار نداشته باش که هر روز در آن تلاطمی باشد؛ هرکس که به مقصد خود برسد، دیگر شتاب ندارد.
آب شود ز انفعال اگر همه سنگ است
هر که درایام گل شراب ندارد
هوش مصنوعی: اگر در روزگار گل و زیبایی، کسی نتواند از شادی و سرور بهره‌مند شود، در واقع مانند سنگی بی‌تحرک خواهد بود و نمی‌تواند به حالت روان و زنده تبدیل شود.
موی ز آتش دمیده خط خوبان
پیش میان تو پیچ وتاب ندارد
هوش مصنوعی: موهای زیبای تو که مانند آتش درخشنده است، در برابر چهره‌ات هیچ شکل و حالتی ندارد.
رتبه چهره است در صفا بدنش را
دفتر گل فرد انتخاب ندارد
هوش مصنوعی: زیبایی چهره او به قدری خالص و پاک است که مانند یک دفتر گل، هیچ نقص و عیب دیگری ندارد و از این‌رو، هیچ انتخاب دیگری را نمی‌طلبد.
بیجگر گرم گریه را اثری نیست
آب رگ تلخی گلاب ندارد
هوش مصنوعی: گریه کردن فایده‌ای ندارد، چرا که رگ‌های دلی که از تلخی پر شده‌اند، به شیرینی و زیبایی نمی‌رسند.
ما ودیار جنون که هیچ کس آنجا
فکر مآل وغم حساب ندارد
هوش مصنوعی: در سرزمین جنون، هیچ‌کس به آینده یا نگرانی‌هایش فکر نمی‌کند و همه چیز در حالتی آزاد و بی‌خیال است.
هست شب وروز در سفر دل روشن
دیده شوخ ستاره خواب ندارد
هوش مصنوعی: در این بیت، به این موضوع اشاره شده که در طول شب و روز، دل روشن و سرزنده‌ای وجود دارد که به نظر می‌رسد ستاره‌ای بازیگوش است و هیچ گاه خواب و استراحت ندارد. این اشاره به نشاط و زنده‌دلی دارد که در برابر چالش‌ها همیشه بیدار و فعال است.
آب گهر از قرار خویش نگردد
ملک رضا بیم انقلاب ندارد
هوش مصنوعی: آب گوهری که در خود دارد، به هیچ دلیلی تغییر نمی‌کند و سلطنت رضا هیچ ترسی از دگرگونی ندارد.
چون مه عید آن که پیشه ساخت تواضع
عیش جهان دستش از رکاب ندارد
هوش مصنوعی: زمانی که ماه عید فرا می‌رسد، انسان‌های با تواضع و فروتنی زندگی را به شادی و خوشی سپری می‌کنند و از خودخواهی و غرور دوری می‌گزینند. آنها چه بسا از جایگاه خود پایین‌تر آمده و به دیگران خدمت می‌کنند و به همین خاطر از دستاوردهای دنیوی و جاه و مقام فاصله می‌گیرند.
سرو ز آزادگی ستاده به یک جا
هر که گذشت از جهان شتاب ندارد
هوش مصنوعی: سرو به خاطر آزادگی خود در یک مکان ایستاده است و کسی که از دنیا عبور کرده، دیگر شتاب و عجله‌ای ندارد.
پس نستاند کریم داده خود را
ابر ز گوهر امید آب ندارد
هوش مصنوعی: اگر کسی بخشنده باشد، هیچ‌گاه نعمت‌هایش را از دیگران دریغ نمی‌کند، همان‌طور که ابر از آب خالی نیست و همواره مهر و محبتش را به دیگران می‌بارد.
تا در دل شد گشوده بر رخ صائب
روی توجه به هیچ باب ندارد
هوش مصنوعی: زمانی که دل نسبت به چهره‌ی صائب باز شد، توجه به هیچ درگاهی نمی‌تواند داشته باشد.
