برگردان به زبان ساده
بی ابر گهربار چمن شسته نگردد
تا دل نشود آب سخن شسته نگردد
هوش مصنوعی: چمن بدون باران و ابر نمی‌شوید و پاک نمی‌گردد، همچنین دل انسان نیز تا زمانی که خالی از راز و اندوه نباشد، شفاف و بی‌آلایش نخواهد شد.
دامن به میان تا نزند اشک ندامت
گرد گنه از خانه تن شسته نگردد
هوش مصنوعی: دامن را به میان بیاور تا اشک پشیمانی به چهره‌ات نریزد، زیرا گرد گناه از وجود شخص پاک نمی‌شود.
برچهره یوسف اثر سیلی اخوان
نیلی است که از صبح وطن شسته نگردد
هوش مصنوعی: بر چهره یوسف نشانه‌ای از سیلی برادرانش است، که با وجود گذشت زمان و صبح نو، هرگز از چهره‌اش پاک نخواهد شد.
خون زنگ نشوید ز دل غنچه پیکان
از باده غبار دل من شسته نگردد
هوش مصنوعی: دل غنچه با وجود زخم‌هایش پاک نمی‌شود و غم و اندوه من با باده و میکده هم شسته نمی‌شود.
دندان به جگر نه که به آب و عرق سعی
گرد خط ازان سیب ذقن شسته نگردد
هوش مصنوعی: با وجود سختی‌ها و تلاش‌های بسیار، نمی‌توان به راحتی از زیبایی‌ها و لذت‌های زندگی صرف‌نظر کرد. باید سختی‌ها را تحمل کرد، چون زیبایی‌ها هرگز بدون زحمت به دست نمی‌آید.
از ابر بهاران نشود مخزن گوهر
تا همچو صدف کام و دهن شسته نگردد
هوش مصنوعی: باران بهاری، نمی‌تواند گنجینه‌ای از جواهرات را ایجاد کند، مگر اینکه مانند صدف، دهان و کامش را پاک کند و آماده باشد.
از گریه چسان سبز شود بخت که ظلمت
از بال وپر زاغ و زغن شسته نگردد
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که بخت و اقبال خوب از گریه و اندوه به وجود نمی‌آید، چرا که تاریکی و بدشانسی مانند بال و پر پرندگان سیاه هرگز پاک و برطرف نخواهند شد. در واقع، اینجا به این نکته اشاره می‌شود که برای دستیابی به خوشبختی و موفقیت، باید از اندوه و غم فاصله گرفت و منتظر بهبود بود.
تا شمع سهیل است درین بزم فروزان
از خون جگر روی یمن شسته نگردد
هوش مصنوعی: تا زمانی که شمع سهیل در این محفل روشن است، از خون دل و رنجی که بر یمن رفته، هیچ چیز پاک نمی‌شود.
فکر خط وخال از دل سودازده من
چون تیرگی از مشک ختن شسته نگردد
هوش مصنوعی: فکر و یاد آثار و نشانه‌های عشق از دل پرآشوب من هرگز پاک نمی‌شود، همان‌طور که تیره‌گی‌های مشک هندوستان هرگز از بین نمی‌رود.
از بخیه نیاید لب افسوس فراهم
از روی کهنسال شکن شسته نگردد
هوش مصنوعی: از زخم‌ها و دردهای گذشته نمی‌توان به راحتی دل خوش کرد، چون نه تنها زخم‌ها شاید هرگز بهبود نیابند، بلکه تجربه‌های تلخ همواره در یاد خواهد ماند و بر زندگی سایه خواهد افکند.
چون گرد یتیمی ز گهر گرد کسادی
صائب ز رخ اهل سخن شسته نگردد
هوش مصنوعی: وقتی که یتیمی از زیبایی‌ها و مرواریدها دور می‌افتد، غم و کسادی بر او حاکم می‌شود، اما چهره‌ی اهل ادب و سخن هرگز تحت تأثیر این غم و بی‌احساسی قرار نمی‌گیرد.
