برگردان به زبان ساده
ز درد و داغ دل تیره خوش جلا گردد
ز گلخن آینه تار باصفا گردد
هوش مصنوعی: از درد و رنج دل، تیرگی و کدورت از بین می‌رورد و همچون آینه‌ای که در یک مکان کثیف قرار دارد، پس از پاک شدن، می‌تواند به وضوح و زیبایی و صفایی دست یابد.
یکی هزار کند شوق را جدایی اصل
که قطره سیل شود سوی بحر وا گردد
هوش مصنوعی: شوق و علاقه می‌تواند به قدری قوی باشد که جدایی آن را از بین ببرد، مانند اینکه قطره‌ای از باران به سمت دریا می‌ریزد و در آن گم می‌شود.
تو سعی کن که به سعادت رسیدگان پیوند
که استخوان به هما چون رسد هما گردد
هوش مصنوعی: سعی کن با کسانی که به خوشبختی و موفقیت رسیده‌اند ارتباط برقرار کنی، زیرا وقتی پرندگان بزرگ به هم نزدیک شوند، همدیگر را بیشتر شبیه به خود می‌کنند.
به خاکبوس حریمش برهنه می آیند
کسی که چون حرم کعبه یک قبا گردد
هوش مصنوعی: به سرزمین مقدس او، بی‌هیچ پوششی می‌آیند، مثل کسی که لباسش را برای رفتن به کعبه برتن می‌کند.
به راست خانگی خویش اعتماد مکن
که تیر راست بسی از هدف خطا گردد
هوش مصنوعی: به خانه و زندگی خودت چندان اعتماد نکن، چرا که تیر درست هم ممکن است از هدفش منحرف شود.
به احتیاط قدم می نهند بینایان
به وادیی که در او کور بی عصا گردد
هوش مصنوعی: افراد با بصیرت و دانا با احتیاط و دقت قدم به مسیرهایی می‌گذارند که در آن ممکن است حتی کسانی که بینا هستند، به آسانی دچار اشتباه و سردرگمی شوند.
به چاره ساز ز بیچارگی توان پیوست
امیدهاست به دردی که بی دوا گردد
هوش مصنوعی: امید به آینده و بهبود وضعیت، در دل انسانی بیچاره و درمانده زنده است، حتی وقتی که درد او بی‌دارو باشد و درمانی نداشته باشد.
به آتش است سزاوار چهره سختی
که سنگ کاسه دریوزه گدا گردد
هوش مصنوعی: صورت خشن و سختی که شایسته‌اش آتش است، باید همچون سنگی باشد که کاسه‌ای برای درخواست و گدایی می‌شود.
چو سرو هرکه به آزادگی قناعت کرد
ز برگریز محال است بینوا گردد
هوش مصنوعی: هر کسی که در زندگی به استقلال و آزادی راضی باشد، مانند درخت سرو است؛ او هیچ‌گاه دچار فقر و پریشانی نخواهد شد.
اگر به خاک نریزی تو آبروی طمع
به مدعای تو این هفت آسیا گردد
هوش مصنوعی: اگر آبروی طمع را پایمال نکنی، این هفت آسیا به خواسته‌ات می‌رسند.
به وصل کعبه رسد بی دلیل و راهنما
مرا کسی که به بتخانه رهنما گردد
هوش مصنوعی: کسی که بدون نیاز به نشانه و راهنما به کعبه می‌رسد، می‌تواند مرا به معبد بت‌ها راهنمایی کند.
به زندگانی جاوید می رسد چون خضر
دلی که آب ازان آتشین لقا گردد
هوش مصنوعی: دلِ کسی که در جستجوی ملاقات با عشق و حقیقت است، مانند خضر به زندگی ابدی و جاودان خواهد رسید، و این دل در این مسیر، از آتش عشق سیراب خواهد شد.
ز شرم بی ثمری پشت من دو تا شده است
اگرچه شاخ ز جوش ثمر دو تا گردد
هوش مصنوعی: از شرم اینکه نتوانسته‌ام به هیچ نتیجه‌ای برسم، احساس خجلت کرده‌ام، هرچند که اگر بخواهیم از توانایی‌هایمان استفاده کنیم، می‌توانیم به موفقیت‌های بیشتری دست یابیم.
رقیب را نتوان مهربان به احسان کرد
به طعمه کی سگ دیوانه آشنا گردد؟
هوش مصنوعی: کسی که رقیب است، نمی‌توان او را با محبت و نیکی تحت تأثیر قرار داد. مثل این می‌ماند که بخواهیم به سگ دیوانه‌ای که به طعمه عادت کرده، نزدیک شویم و او را به دوستی بخوانیم.
ادا به صبح بناگوش می توان کردن
صبوحیی که در ایام گل قضا گردد
هوش مصنوعی: می‌توان در صبح زیبایی‌هایی را به نمایش گذاشت که در روزهای بهاری به وقوع می‌پیوندد.
نمی کند به شکر تلخ، کام خود صائب
چو طوطیان به سخن هرکه آشنا گردد
هوش مصنوعی: انسان نباید به خاطر تلخی‌های زندگی، زحماتش را نادیده بگیرد. مانند طوطی‌هایی که با آشنایی به صحبت کردن، به شیرینی کلام دست می‌یابند، هرکس که به علم و آگاهی نزدیک شود، می‌تواند طعم شیرین علم را بچشد.
