برگردان به زبان ساده
از لب خشک مهیا لب نانم کردند
فارغ از نعمت الوان جهانم کردند
هوش مصنوعی: با تلاش و کوشش، از کمبودها و سختی‌ها توانستم خوراک و نیازهای اولیه‌ام را برآورده کنم، در حالی که از نعمت‌های فراوان دنیا بی‌نیاز شدم.
پیچ و تابی که به دل داشتم از خاموشی
عاقبت جوهر شمشیر زبانم کردند
هوش مصنوعی: احساسات پنهانی که در دل داشتم از سکوت و خاموشی، در نهایت به شدت و تندی زبانم تبدیل شد.
خار صحرای ملامت پر و بالی است مرا
تا ز بیتابی دل برق عنانم کردند
هوش مصنوعی: غنچه‌های بی‌سرانجام من به خاطر سرزنش‌ها و ناراحتی‌ها، آزادی و پرواز را از دست داده‌اند. من دیگر نمی‌توانم آرامش پیدا کنم و قلبم به شدت در تب و تاب است.
مدتی غنچه صفت سر به گریبان بردم
تا درین باغ چو گل خنده زنانم کردند
هوش مصنوعی: مدتی طولانی، به حالت غنچه و با خجالت در خودم فرو رفته بودم؛ اما در این باغ، با رویش و خندیدن به مانند گل، مرا شاداب کردند.
نعل بیتابی من بود در آتش چون موج
بلد قافله ریگ روانم کردند
هوش مصنوعی: در لحظه‌ای پر از بیتابی، مانند آتش، حس می‌کنم که مانند یک موج در حال حرکت هستم و گویی به‌زور من را به سفر وادار کرده‌اند.
تا کدامین دل بیدار مرا دریابد
چون شب قدر نهان در رمضانم کردند
هوش مصنوعی: چه کسی می‌تواند مرا که در دلِ شب قدر پنهان شده‌ام، درک کند و بیدار کند؟
پشت من گرم به خورشید قیامت نشود
بس که دلسرد ز اوضاع جهانم کردند
هوش مصنوعی: به دلیلی که در وضع کنونی دنیا دارم، دیگر امیدی به روز قیامت و روشنایی آن ندارم. احساس می‌کنم هیچ چیز نمی‌تواند پشت مرا گرم کند و تسکین دهد.
صاف شد سینه من با همه آقاق چو صبح
تا درین میکده از درد کشانم کردند
هوش مصنوعی: سینه‌ام به روشنی و زلالی صبح باز شده است، به‌طوریکه در این میکده از آن همه درد و رنجی که تحمل کرده‌ام، رها شدم.
هر پریشان نظری قابل حیرانی نیست
همه تن چشم شدم تا نگرانم کردند
هوش مصنوعی: همه افراد نمی‌توانند همیشه در برابر گیجی و سردرگمی قرار بگیرند، اما من به حدی پژمرده و نگران شدم که دیگر فقط به چشمانم توجه کرده‌ام و تمام وجودم در انتظار نگرانی و اضطراب است.
چون گذارم قدم از حلقه مستان بیرون؟
که سبکبار به یک رطل گرانم کردند
هوش مصنوعی: چگونه می‌توانم از جمع شاداب و مستی بیرون بروم؟ وقتی که از وزن این بار سنگین، احساس سبکی نمی‌کنم.
به چه تقصیر چو آیینه روشن یارب
تخته مشق پریشان نفسانم کردند
هوش مصنوعی: به چه دلیلی، ای خدا، مانند آینه‌ای روشن، ورقه مشق احساسات و اندیشه‌هایم را به هم ریخته‌اند؟
گرچه در صومعه ها پیر شدم، آخر کار
از دم پیر خرابات جوانم کردند
هوش مصنوعی: با اینکه در مکان‌های مذهبی و خانقاه‌ها سال‌ها پیر و کهنه شدم، در نهایت از طریق راه و روش‌های اهل میخانه به جوانی و شادابی بازگشتم.
نوش دادم به کسان، نیش شکستم در دل
تا چو زنبور عسل صاحب شانم کردند
هوش مصنوعی: من به دیگران شادی بخشیدم و درد و زخم‌هایی که در دل داشتم را تحمل کردم، تا مانند زنبور عسل مورد احترام و محبت قرار بگیرم.
سادگی آینه را جوهر بینایی شد
آخر از هیچ مدانی همه دانم کردند
هوش مصنوعی: در این بیت، بیان شده است که سادگی و وضوح آینه باعث شد تا حقیقت و بینایی به درک درست برسد. در نهایت، از آن جایی که انسان‌ها به آسانی همه چیز را درک نمی‌کنند، به نوعی نداندگی و نادانی در آنها شکل می‌گیرد.
آه کز لاله عذاران جهان حاصل من
جوی خونی است که از دیده روانم کردند
هوش مصنوعی: افسوس که از گل‌های معصوم، حاصل من تنها سرنوشت غم‌انگیز و دردناکی است که چشمانم به خاطر آن اشک می‌ریزند.
می دهد روزی من ابر بهاران ز گهر
تا به دریا چو صدف پاک دهانم کردند
هوش مصنوعی: ابرهای بهاری روزی مرا می‌دهند، مانند گوهری که در دریا به صدف پاک می‌دهند.
عقل و هوش و خرد آن روز ز من وحشی شد
که نظرباز به آهو نگهانم کردند
هوش مصنوعی: وقتی که به آهو نگاه کردم و احساس جذبه و شگفتی کردم، تمام عقل و هوشم از دستم رفت و دیوانه‌وار شدم.
من همان روز ز بال و پر خود شستم دست
که درین تنگ قفس بال فشانم کردند
هوش مصنوعی: من در همان روزی که از بال و پر خود دست کشیدم، فهمیدم که در این قفس تنگ نمی‌توانم بال بزنم.
در خرابات ز اسرار حقیقت صائب
تا خبر یافتم از بیخبرانم کردند
هوش مصنوعی: در میخانه، از رازهای حقیقت آگاه شدم و به من اطلاع دادند که از کسانی که بی‌خبرند، محسوب می‌شوم.
