برگردان به زبان ساده
ز مغز من به صهبا خشکی غم برنمی آید
رسانم گر به آب این خاک را، نم برنمی آید
هوش مصنوعی: غم و اندوهی که در دل من وجود دارد، از عمق وجودم سرچشمه می‌گیرد و نمی‌توانم آن را با چیزی از بین ببرم. حتی اگر بخواهم این خشکی و درد را با آب و زندگی جدیدی سیراب کنم، باز هم دردی از آن کاسته نمی‌شود.
به خون نتوان ز روی تیغ شستن جوهر خط را
به زور باده از دل ریشه غم برنمی آید
هوش مصنوعی: شستن جوهر خط از روی تیغ با خون ممکن نیست و به زور نوشیدن شراب نیز نمی‌توان غم را از دل ریشه‌کن کرد.
عبث از خواری اخوان شکایت می کند یوسف
عزیز مصر گردیدن ازین کم برنمی آید
هوش مصنوعی: در اینجا، یوسف به خاطر حسادت و رفتار بد برادرانش ناراحتی خود را ابراز می‌کند، اما با این حال متوجه است که این مشکلات و ناکامی‌ها نمی‌تواند بر ارزش او تاثیر بگذارد و او به مقام بالایی خواهد رسید.
مگر چون خار و خس در دامن تسلیم آویزد
وگرنه موج ازین دریا مسلم برنمی آید
هوش مصنوعی: تنها در صورتی که انسان مانند خار و گیاهان ناچیز، تسلیم و مطیع باشد می‌تواند از این دریا بهره‌مند شود، وگرنه از این دریا چیزی که متعلق به انسان باشد، به دست نخواهد آورد.
نمی آید ز دل بی عشق بیرون قطره اشکی
ز گلشن بی کمند مهر شبنم برنمی آید
هوش مصنوعی: عشق باعث می‌شود انسان از دلش بدون اشک بیرون نیاید و مانند شبنمی که از گلستان بدون محبت نمی‌ریزد، احساسات واقعی نیز بدون عشق نمی‌تراود.
عیار بدگهر از صحبت نیکان نیفزاید
به دست راست، نقش چپ زخاتم برنمی آید
هوش مصنوعی: کسی که پاک و باارزش نیست، از همراهی خوبان بهره‌مند نمی‌شود و نمی‌تواند آثار نیکوی آنان را به دست آورد.
ازان مغلوب می گردی که بر خود نیستی غالب
اگر با خود برآیی با تو عالم برنمی آید
هوش مصنوعی: وقتی بر خودت تسلط نداری، زندگیت تحت تأثیر عوامل خارجی قرار می‌گیرد و مغلوب آن ها می‌شوی. اما اگر بتوانی بر خودت مسلط شوی و با خودت در صلح باشی، دیگران نمی‌توانند بر تو تسلط یابند و تو را تحت تأثیر قرار دهند.
اگر نه سرمه دارد در گلو صائب زآه ما
چه پیش آمد که از صبح جزا دم برنمی آید؟
هوش مصنوعی: اگر صحبت از سرمه‌ای در گلو باشد، نشان می‌دهد که اگر دلیلی برای دل‌تنگی یا غم وجود ندارد، پس چرا از دست‌کشیدن از ناراحتی و رنج، هیچ صدایی از ما نمی‌آید و همچنان ساکتیم؟
