برگردان به زبان ساده
عشق جا در سینه های تنگ پیدا می کند
جای خود را این شرر در سنگ پیدا می کند
هوش مصنوعی: عشق در دل‌های کوچک و تنگ جایی برای خود پیدا می‌کند، مانند اینکه این آتش در سنگ هم مکانی را برای وجودش می‌یابد.
با سبک قدران نمی گردد طرف تمکین عشق
کوهکن از بیستون همسنگ پیدا می کند
هوش مصنوعی: عشق و محبت از راه دل و احساسات عمیق به دست می‌آید و بر اساس کمیت و ظاهر برآورده نمی‌شود. کسی که در محبت واقعی است، به مانند کوه‌هایی بلند و استوار به خود افتخار می‌کند و به عمق عشقش می‌بالد.
نیست جان پاک را چون بیقراری صیقلی
آب چون ماند ازروانی زنگ پیدا می کند
هوش مصنوعی: وجود جان پاک مانند آب زلال و بی‌حرکت نیست؛ اگر آب راکد بماند، زنگار می‌زند و کدر می‌شود.
آرزو در طبع پیران از جوانان است بیش
در خزان هر برگ چندین رنگ پیدا می کند
هوش مصنوعی: در دل افراد مسن، امید و آرزو بیشتر از جوانان وجود دارد، چون در فصل پاییز هر برگ درخت رنگ‌های مختلفی را به نمایش می‌گذارد.
می شود از خط دل سنگین خوبان چرب نرم
عذرخواه از مومیایی سنگ پیدا می کند
هوش مصنوعی: از دل سنگین و غمگین خوبان می‌توان به راحتی عذرخواهی کرد، زیرا حتی از سنگ مومیایی نیز انتظار می‌رود که احساسات را نشان دهد.
هر که دارد ناخن مشکل گشایی چون نسیم
در گلستان غنچه دلتنگ پیدا می کند
هوش مصنوعی: هر کسی که توانایی حل مشکلات دارد، مانند نسیمی که در باغ گلستان می‌وزد، می‌تواند در دل‌های غمگین و دلتنگ، شادی و امید را پیدا کند.
باش با نان تهی قانع کز الوان نعم
آرزو گلهای رنگارنگ پیدا می کند
هوش مصنوعی: با نان خالی قناعت کن، زیرا از آرزوهای مختلف، گلهای رنگارنگی به وجود می‌آید.
غافلان را پرده غفلت بود در آستین
پای خواب آلود عذر لنگ پیدا می کند
هوش مصنوعی: افرادی که غافل هستند، در دامن خود ناآگاهی را حمل می‌کنند و به همین دلیل، بهانه‌هایشان برای توجیه خواب آلودگی و کم‌کاری پیدا می‌شود.
در کلام عاشقان هم ربط پیدا می شود
نغمه بلبل اگر آهنگ پیدا می کند
هوش مصنوعی: حرف‌ها و سخنان عاشقان به هم مرتبط می‌شود، درست مانند اینکه آواز بلبل زمانی زیبا و دلنشین می‌شود که ریتم و ملودی مناسبی داشته باشد.
آن که جنگ او بود شیرین تر از حلوای صلح
بی سبب تقریب بهر جنگ پیدا می کند
هوش مصنوعی: کسی که جنگ و مبارزه‌اش برایش لذت‌بخش‌تر از صلح بی‌دلیل است، به هر دلیلی دنبال بهانه‌ای برای جنگ می‌گردد.
نیست خوبان را به از شرم و حیا گلگونه ای
شیشه حسن از باده گلرنگ پیدا می کند
هوش مصنوعی: شرم و حیا بهترین ویژگی‌های انسان‌هاست و هیچ چیز مانند آن نمی‌تواند زیبایی و جذابیت را نمایان کند، همان‌طور که شیشه‌ای که درونش باده‌ای خوش‌رنگ است، زیبایی خود را به نمایش می‌گذارد.
نیست صائب فکر روزی عاشق دیوانه را
دانه خود کبک مست از سنگ پیدا می کند
هوش مصنوعی: صائب می‌گوید که حتی یک عاشق دیوانه که به نظر می‌رسد در فکر و خیال خود غرق شده، در نهایت راهی برای پیدا کردن عشق و شادابی خواهد یافت. مانند پرنده‌ای که با وجود دشواری‌ها، در میان سنگ‌ها و صخره‌ها، دانه‌ای را پیدا می‌کند و به زندگی ادامه می‌دهد.
