برگردان به زبان ساده
هرگز از شاخ گلی آغوش من رنگین نشد
از لب یاقوتیی دندان من خونین نشد
هوش مصنوعی: هرگز از گلهایی که در آغوش من بوده‌اند، رنگ و بویی پیدا نکرده‌اند و هیچ‌گاه لب‌های من به دلیل دندان‌هایی که شبیه یاقوت هستند، زخمی نشده است.
چشم مخموری به خون تلخ من رغبت نکرد
زین شراب لعل هرگز ساغری رنگین نشد
هوش مصنوعی: چشمان معشوقه‌ام به خاطر درد و خونریزی من هیچ اشتیاقی نشان نداد و هرگز نوشیدنی خوش‌رنگی از این شراب زیبا تهیه نشد.
چون نپیچد بستر گل را بهم باد خزان؟
بلبلی را غنچه این بوستان بالین نشد
هوش مصنوعی: وقتی باد خزان بستر گل را در هم نمی‌پیچد، پس چرا غنچه‌ای که بلبلی در این بوستان بر بالینش نشسته، نخواهد شکفت؟
از پشیمانی به تیغ کوه خود را می زند
سینه کبکی که رزق چنگل شاهین نشد
هوش مصنوعی: سینه‌ی کبکی که نتوانسته شکار شاهین شود، از ناامیدی و پشیمانی به کوه می‌زند. این تصویر به وضعیتی اشاره دارد که کسی از فرصت‌ها و شانس‌های از دست رفته‌اش حسرت می‌خورد و در نتیجه به خود آسیب می‌زند.
نقش در سیماب نتواند گرفتن خویش را
هرگز از آیینه دل هیچ کس خودبین نشد
هوش مصنوعی: هیچ کس نمی‌تواند تصویر خود را به طور کامل در آینه دل دیگران ببیند، زیرا انسان‌ها هرگز نمی‌توانند به طور واقعی و کامل از خود مطلع شوند و درک صحیحی از خود داشته باشند.
سبزه امید ما چون نوبر شبنم کند؟
نشتر خاری زپای خشک ما رنگین نشد
هوش مصنوعی: سبزه‌ای که به عنوان امید ماست، چگونه می‌تواند مثل شبنم تازه باشد؟ آیا تیغ و خاری که به پای خشک ما چسبیده، رنگین شده است؟
غیرت فرهاد برد از بس که تردستی به کار
تیشه را از صورت شیرین دهن شیرین نشد
هوش مصنوعی: غیرت و عشق فرهاد به شیرین آن‌قدر قوی بود که مهارت و دقت او در کار کردن با تیشه باعث نشد که عشق و محبت او نسبت به شیرین کمتر شود.
اختر اقبال عاشق را عروج دیگرست
ورنه دندان سهیل از سیب او خونین نشد
هوش مصنوعی: ستاره خوشبختی عاشق به مرحله‌ای دیگر می‌رسد، وگرنه دندان ستاره "سهیل" از سیب او خونین نمی‌شود.
غوطه در سرچشمه خورشید عالمتاب زد
شبنم ما خرج دامان گل و نسرین نشد
هوش مصنوعی: در دل این جهان روشن و پرنور، ما که همچون شبنم هستیم، نتوانستیم به پای گل و نسرین برسیم و هزینه‌ای برای آنها داشته باشیم.
دل زدیدن منع نتوانست کردن دیده را
غیرت بلبل حریف شوخی گلچین نشد
هوش مصنوعی: دل نتوانست خوددار باشد از دیدن، زیرا غیرت بلبل مانع شد که با گلچین شوخی کند.
کرد صائب بس که سنگ کم به کارم روزگار
هرگز از صبح بهاران خواب من سنگین نشد
هوش مصنوعی: صائب می‌گوید: مدتی است که مشکلات و چالش‌های زندگی، مثل سنگ بر دوش من سنگینی کرده است، اما هیچ‌گاه خواب من در صبح بهار سنگین نشد و همواره با امید و شادابی بیدار شدم.
