برگردان به زبان ساده
هر که رو زین خلق ناهموار در دیوار کرد
سنگلاخ دهر را بر خویشتن هموار کرد
هوش مصنوعی: هر کس که از این مردم ناهموار و ناپایدار دوری کند، در واقع سختی‌ها و مشکلات زندگی را برای خودش آسان‌تر کرده است.
خیره چشمان را اگر محجوب سازد دور نیست
روی شرم آلود او آیینه را ستار کرد
هوش مصنوعی: چشمان زیبا و جذاب او اگرچه در پس حجاب پنهان باشد، اما دور نیست که چهره شرمگینش همچون آینه‌ای که عیوب را می‌پوشاند، خود را نشان دهد.
از تراشیدن غبار لشکر خط شد بلند
آب تیغ این سبزه خوابیده را بیدار کرد
هوش مصنوعی: غبار ارتش از زمین بلند شد و تیغی که در میان این سبزه خوابیده بود را بیدار کرد.
لشکر سنگین غفلت بیجگر افتاده است
مشت آبی می تواند خفته را بیدار کرد
هوش مصنوعی: لشکر سنگین غفلت بر زندگی ما سایه افکنده و تنها یک قطره امید یا آگاهی می‌تواند ما را از خواب غفلت بیدار کند.
گرد کلفت بس که از دوران به روی من نشست
هر که رو آورد در من، روی در دیوار کرد
هوش مصنوعی: به خاطر مشکلات و سختی‌هایی که در طول زمان بر من وارد شده، هر کسی که به من نزدیک شده، به جای اینکه با من روبرو شود، به دیوار پشت سرش نگاه کرده است.
چین زدن بر جبهه ای آیینه رو انصاف نیست
تنگ بر طوطی نباید عرصه گفتار کرد
هوش مصنوعی: نباید بر چهره کسی که زیباست، خط و خشی بیافکنیم. همچنین نباید فضای گفتگو را به گونه‌ای تنگ کنیم که برای دیگران خوشایند نباشد.
گر نمی گشتند زاغان سرمه آواز ما
می توانستیم فریادی درین گلزار کرد
هوش مصنوعی: اگر زاغ‌ها دور و بر ما نمی‌چرخیدند، می‌توانستیم در این گلزار صدای بلندی داشته باشیم.
بس که در تمثال شیرین برد تردستی به کار
در دل آیینه خون فرهاد شیرین کار کرد
هوش مصنوعی: شیرینی و زیبایی آن چنان در دل و جان باشد که همچون تردستی در آیینه، تصویر عشق و احساسات را زنده کند و یادآور داستان فرهاد و شیرین باشد.
روی گرم کارفرما گر هواداری کند
می توانم بیستون را زر دست افشار کرد
هوش مصنوعی: اگر کارفرما حمایت کند، می‌توانم به راحتی کارهای بزرگ و دشوار را انجام دهم.
اعتبار ناقص از بی اعتباری بدترست
قیمت نازل به یوسف چاه را هموار کرد
هوش مصنوعی: عدم اعتبار ناقص و نیمه‌کاره از بی‌اعتباری کامل بدتر است؛ حتی ارزش پایین هم می‌تواند به یوسف که در چاه افتاده، کمک کند تا راهش هموار شود.
گوشه گیری کشتی نوح است طوفان دیده را
ذوق تنهایی ز صحبتها مرا بیزار کرد
هوش مصنوعی: تنهایی شبیه کشتی نوح است که فقط در طوفان‌ها به سراغش می‌رود. گفت‌وگوها و صحبتها مرا از این تنهایی بی‌نیاز نکرده و به حقیقت دلتنگی ام افزوده است.
همچو بخت سبز گیرد از هوا زنگار را
از نمد آیینه ام تا روی در بازار کرد
هوش مصنوعی: مثل اینکه سرنوشت خوش به هوای تمیز، آلودگی را از نمد پاک می‌کند تا در بازار، چهره‌ام را نشان دهد.
عمر خود کوتاه کرد و نامه خود را سیاه
هر که صائب چون قلم سر درسر گفتار کرد
هوش مصنوعی: انسانی که از عمر خود به سرعت می‌گذرد و به جای زندگی کردن، فقط مشغول نوشتن مشکلات و ناگفته‌هایش است، در واقع به جای خوش‌گذرانیدن زندگی، آن را در کلمات تلخ خود تلف می‌کند.
