برگردان به زبان ساده
تا چند آه سرد کشی ز آرزوی گنج؟
تا کی به گرد مار بگردی به بوی گنج؟
هوش مصنوعی: به چه مدت از آرزوی داشتن ثروت و گنج ناله و آه خواهی کشید؟ تا چه زمانی دور و بر مار و بوی آن بگردی به امید یافتن گنج؟
صد بار تا ز پوست نیای برون چو مار
چشم تو بی حجاب نیفتد به روی گنج
هوش مصنوعی: اگر بارها پوست را ترک کنی و از خودت جدا شوی، مانند ماری که پوستش را می‌ریزد، چشمان تو به تنهایی و بدون حجاب، نمی‌تواند به گنجینی توجه کند.
هر کس که راه رفت به منزل نمی رسد
بس راهرو که خاک شد از آرزوی گنج
هوش مصنوعی: هر کسی که در مسیر زندگی قدم می‌زند، الزاما به هدف خود نمی‌رسد. بسیاری از افرادی که در این راه تلاش کردند، در نهایت به خاطر آرزوی دستیابی به ثروت و موفقیت، ناکام مانده و به خاک سپرده شدند.
نتوان به قیل و قال ز ارباب حال شد
منعم نمی شود کسی از گفتگوی گنج
هوش مصنوعی: نمی‌توان با بحث و جنجال از حاکمان و عالمان به مقام و نعمت رسید؛ کسی نمی‌تواند از گفتگو با کسی که در دستش ثروت و گنج است، بهره‌مند شود.
لوح طلسم گنج خدایند انبیا
بی لوح زینهار مکن جستجوی گنج
هوش مصنوعی: انبیا مانند لوحی هستند که گنجینه‌های الهی را در خود دارند. بدون این راهنمایی الهی، از جستجوی گنج واقعی دوری کن و احتیاط کن.
قالب تهی زدیدن ویرانه کرده ای
ای وای اگر نگاه تو افتد به روی گنج
هوش مصنوعی: ای کاش چشمان تو به این ویرانه نیفتد، چون به یکباره خسارت بزرگی را به بار خواهد آورد. تو با نگریستن به اینجا، این بی‌نتیجه و بی‌ارزش را به گنجی با ارزش تبدیل می‌کنی.
هر چند وصل گنج به کوشش نبسته است
تا ممکن است پا مکش از جستجوی گنج
هوش مصنوعی: هرچند دستیابی به گنجینه به تلاش و کوششی وابسته نیست، اما تا زمانی که امکان دارد، از جستجوی آن دست نکش.
در کام اژدها نروی تا هزار بار
صائب گل مراد نچینی ز روی گنج
هوش مصنوعی: اگر در دام اژدها نروی و خود را در خطر نیاندازی، هرگز نمی‌توانی به آرزوها و خواسته‌های دلخواهت دست یابی و از زیبایی‌ها و نعمت‌ها بهره‌مند شوی.
